Πώς θα επιστρέψουν οι «Δεσμώτες» στη θέση τους στο ΚΠΙΣΝ
Οι «Δεσμώτες» επιστρέφουν στην αρχική τους θέση, προστατευμένοι από μουσειακό κέλυφος, στην Εσπλανάδα του Φαλήρου: Το Υπουργείο Πολιτισμού περιγράφει τη διαδικασία επαναφοράς της ομαδικής ταφής.
- 26/01/2026 14:35
Οι «Δεσμώτες» του Φαλήρου, ένα από τα πιο συγκλονιστικά αρχαιολογικά ευρήματα που αποκαλύφθηκαν την τελευταία δεκαετία στην Αθήνα, ετοιμάζονται να επιστρέψουν στο σημείο όπου βρέθηκαν. Το Υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε την επαναφορά της ομαδικής ταφής εντός του ειδικά διαμορφωμένου, κλειστού χώρου προστασίας και ανάδειξης των Δεσμωτών, στο υπό κατασκευή μουσειακό κέλυφος στην Εσπλανάδα του Φαλήρου, δίπλα στο ΚΠΙΣΝ. Οι συστάδες των οστών πρόκειται να τοποθετηθούν εντός κλειστού χώρου προστασίας με ελεγχόμενες συνθήκες, όπου θα διατηρούνται.
Το έργο εξελίσσεται, σύμφωνα με την ανακοίνωση, εντός χρονοδιαγράμματος, με προϋπολογισμό 7,5 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτούμενο από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η ολοκλήρωση του μουσειακού κελύφους τοποθετείται στο Α’ εξάμηνο του 2026.
Το πολυάνδρειο των «Δεσμωτών» είχε αποκαλυφθεί πριν από περίπου δέκα χρόνια, τον Μάρτιο του 2016, κατά τη διάρκεια ανασκαφής στο πλαίσιο του έργου ανέγερσης του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, με τις σχετικές ανακοινώσεις να γίνονται τον Απρίλιο του 2016, λίγες μόνο εβδομάδες πριν από τα επίσημα εγκαίνια του ΚΠΙΣΝ.
Δεσμώτες Φαλήρου: Από την απόσπαση στην επαναφορά
Όπως υπενθυμίζει το Υπουργείο, προκειμένου να κατασκευαστεί το μόνιμο κέλυφος προστασίας, προηγήθηκε η ολόσωμη απόσπαση και μεταφορά των συστάδων της ομαδικής ταφής σε παρακείμενη θέση. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2023 και έκτοτε τα ευρήματα φυλάσσονται σε λυόμενο κλειστό χώρο, υπό την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων.
Η επαναφορά τους θα πραγματοποιηθεί σε διαδοχικά στάδια, «ώστε να διασφαλιστεί η ακεραιότητα των ευρημάτων και η διατήρηση των απαιτούμενων κλιματικών συνθηκών». Στη μελέτη, επί της οποίας γνωμοδότησε ομόφωνα θετικά το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, παρουσιάζεται μάλιστα αναλυτικά η μέθοδος επαναφοράς που θα εφαρμοστεί για τη μεταφορά και επανατοποθέτηση των «Δεσμωτών» στο σημείο.
Η διαδικασία τοποθέτησης στο νέο μουσειακό κέλυφος
Σύμφωνα με τη μελέτη, η επαναφορά των συστάδων θα ακολουθήσει την ίδια μέθοδο με αυτή της απόσπασης. Οι συστάδες θα μετακινηθούν με υδραυλικούς γρύλους και μεταλλικές τροχιές, ενώ, λόγω του σχήματος του κτηρίου και της διάταξης του ανοίγματος εισαγωγής, απαιτείται μετακίνηση σε περισσότερες της μίας κατευθύνσεις, καθώς και καθ’ ύψος υποβίβαση, προκειμένου να εισέλθουν στον χώρο προστασίας.
Κατόπιν, οι συστάδες θα μεταφερθούν στην τελική τους θέση και θα τοποθετηθούν υψομετρικά στη στάθμη στην οποία αποκαλύφθηκαν, εντός του κλειστού χώρου προστασίας.
Οι Δεσμώτες ορατοί στους επισκέπτες
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, οι «Δεσμώτες» θα είναι ορατοί στους επισκέπτες μέσω ειδικά διαμορφωμένου διαδρόμου, όπως προβλέπεται στην εγκεκριμένη μουσειολογική και μουσειογραφική μελέτη.
Το εντυπωσιακό εύρημα των 79 σιδηροδέσμιων ανδρών (στις αρχικές ανακοινώσεις είχε γίνει λόγος για 80 σκελετούς, ωστόσο οι Δεσμώτες αναφέρονται τα τελευταία χρόνια ως 79), που χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 7ου αιώνα π.Χ., αποτελεί αρχαιολογικό εύρημα παγκόσμιου ενδιαφέροντος και συνδέεται με μια ταραχώδη περίοδο πολιτικών αναταραχών στην αρχαία Αθήνα. Αποτελεί μάλιστα κομμάτι της Νεκρόπολης του Φαλήρου: Ενός τεράστιου αρχαίου νεκροταφείου – η αποκαλυφθείσα έκταση του οποίου ξεπερνά τα 10 στρέμματα- που καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της παράκτιας ζώνης του Φαλήρου. Η περίοδος χρήσης του χρονολογείται από τα τέλη του 8ου ως και τον 4ο αιώνα π.Χ και μέχρι σήμερα έχουν ανασκαφεί χιλιάδες ταφές.
