Δρ. Βαλεντίνη Κωνσταντινίδου: «Mια εξέταση DNA και μια εξατομικευμένη διατροφή μπορούν να γίνουν το κλειδί της μακροβιότητας»
Η Δρ. Βαλεντίνη Κωνσταντινίδου φέρνει από τη Βαρκελώνη στη Γλυφάδα μια νέα προσέγγιση στη διατροφή, που βασίζεται στη διατροφογενετική, και εξηγεί στο NouPou πώς συγκεκριμένα γονίδια μπορούν να γίνουν ο προσωπικός μας «χάρτης» για μια ζωή χωρίς στερήσεις, αλλά με ουσιαστική θωράκιση απέναντι στις χρόνιες παθήσεις.
Το φαγητό είναι απόλαυση, ξεκαθαρίζει η Δρ. Βαλεντίνη Κωνσταντινίδου, τονίζοντας πως «Υπάρχει λόγος που υπάρχουν γευστικοί κάλυκες!». Όμως η διατροφική συμπεριφορά και η φιλοσοφία μας γύρω από το φαγητό μπορούν να καθορίσουν τη ζωή και το μέλλον μας. Διαιτητικές πεποιθήσεις που ρίζωσαν από προηγούμενες δεκαετίες και χαοτική υπερπληροφόρηση της σύγχρονης εποχής, μας απομακρύνουν από το να γνωρίσουμε πραγματικά τις ανάγκες μας, ο καθένας μας τις δικές του. Εξειδικευμένη στη διατροφογενετική, η Δρ. Κωνσταντινίδου φωτίζει τη διαφορετικότητα υπό το πρίσμα του DNA και εξηγεί πως η μελέτη και η κατανόησή του, προλαμβάνει χρόνιες παθήσεις και ενισχύει τη μακροβιότητά μας.
«Οι άνθρωποι της σημερινής εποχής μπορούμε να ζήσουμε εκατό χρόνια. Σε αυτό το ταξίδι, έχει μεγάλη σημασία τι βάζουμε στο πιάτο μας, πόσο και κάθε πότε».
Δέκα χρόνια DNANUTRICOACH®
Ξεκινώντας το 2015 στη Βαρκελώνη, η Δρ. Βαλεντίνη Κωνσταντινίδου μετουσίωσε τις σπουδές και την έρευνά της σε επιχειρηματικό μοντέλο, ιδρύοντας μια startup που θα ασχολούταν με τη διατροφογενετική. Η διατροφική έρευνα που πραγματοποιείται μελετά πώς το DNA μας και τα γονίδιά μας επηρεάζονται από τη διατροφή και τις συνολικές μας διατροφικές συμπεριφορές. Αξιοποιώντας ως χάρτη το DNA μας, αποκτούμε γνώση κι ένα σημαντικό εργαλείο εξατομίκευσης των διατροφικών επιλογών μας.
Η διατροφογενετική, αν και νέος κλάδος, βρήκε πρόσφορο έδαφος στους Ισπανούς, έναν μεσογειακό λαό όπως οι Έλληνες, που μελέτησαν σε βάθος την κατανάλωση της μεσογειακής διατροφής και του εξαιρετικού παρθένου ελαιόλαδου και το πώς αυτά ευνοούν τα γονίδιά μας με διάθεση να βελτιώσουν τις συνήθειές τους ως προς το φαγητό. Εν μέσω Πανδημίας, η Δρ. Κωνσταντινίδου επέστρεψε στην Ελλάδα και αποφάσισε να φέρει το DNANUTRICOACH® στη Γλυφάδα, ξεκινώντας το Πρότυπο Κέντρο Διατροφογενετικής για πρώτη φορά στη χώρα μας. «Έξι χρόνια μετά, βρίσκω πως υπάρχει ακόμη μεγάλη διαφορά στη νοοτροπία Ελλήνων και Ισπανών σε θέματα υγείας και διατροφής συγκεκριμένα, όπως επίσης και στο ευρύτερο σύστημα. Η νοοτροπία έχει αλλάξει ελάχιστα. Ακόμη και νέοι γονείς, που βλέπουμε να προσπαθούν να διορθώσουν παλαιότερες νοοτροπίες, συχνά πέφτουν σε μόδες και trends, χωρίς γνώση για μακροπρόθεσμη επιρροή. Εξακολουθούμε να είμαστε πρώτοι στην παιδική παχυσαρκία στην Ευρώπη. Δυστυχώς, όλα ξεκινούν από βαθιές πεποιθήσεις δίαιτας παλαιότερων γενιών και λανθασμένες εκπαιδεύσεις από μη-ειδικούς…».
Από τη γενετική ανάλυση… στο πιάτο
Η υγεία δεν ζυγίζεται. Για την ακρίβεια, η Δρ. Κωνσταντινίδου εξηγεί πως τα κιλά μας δεν σημαίνουν τίποτε για εμάς από μόνα τους. «Ένα νορμοβαρές σώμα μπορεί ομοίως να κρύβει πολλά προβλήματα υγείας. Το κατά τα φαινόμενα “ιδανικό βάρος” δεν σημαίνει απαραίτητα μακροβιότητα, ποιότητα ζωής και ευεξία. Στο DNANUTRICOACH® δίνουμε προτεραιότητα στην ουσία, κι αυτή είναι η υγεία, όχι η μόνο μια εικόνα του εαυτού. Μας ενδιαφέρει περισσότερο η συμπεριφορά, από ό,τι η ζυγαριά. Αυτό άλλωστε έχουμε δει στις μελέτες μας ότι είναι ικανό να κάνει τη διαφορά και να διατηρήσει μόνιμες διατροφικές αλλαγές».
Η τέλεια εικόνα του ανθρώπινου σώματος δημιουργήθηκε από τα μεγάλα κέντρα αδυνατίσματος που ξεκίνησαν τη λειτουργία τους κατά τη δεκαετία του ’80 παγκοσμίως. «Δημιούργησαν την εικόνα του πριν και του μετά και, επί της ουσίας, χάλασε εντελώς η σχέση μας με το φαγητό. Σήμερα, μιλάμε για διατροφική εκπαίδευση, όχι για δίαιτες που υπόσχονται θεαματικά, και πόσο μάλλον γρήγορα, αποτελέσματα. Ο άνθρωπος που θα απευθυνθεί στο DNANUTRICOACH® είναι αποφασισμένος να βελτιώσει τις διατροφικές του συνήθειες. Όλα ξεκινούν από τη γνώση κι έπειτα χρειάζεται ο χρόνος και η πρακτική σε νέες, υγιεινές ρουτίνες. Η διατροφική αλλαγή είναι σαν μια ξένη γλώσσα. Θα τη μάθεις όσο εξασκείσαι σε αυτή».
Οι άνθρωποι που είναι επιρρεπείς στο συναισθηματικό φαγητό, σε ακραίες διατροφικές συμπεριφορές, αλλά και όσοι παλεύουν για λίγα κιλά, χρειάζεται να κατανοήσουν τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο όσων βάζουν (ή δεν βάζουν) στο πιάτο τους. «Η γενετική ανάλυση δεν θα σου προτείνει κάποια ορισμένη δίαιτα. Θα σου βάλει προτεραιότητες δράσης ανάλογα με το πώς λειτουργεί το σώμα σου μεταβολικά. Εάν υπάρχει γενετική προδιάθεση, και ταυτόχρονα εν εξελίξει μακροχρόνια πάθηση, όπως διαβήτης τύπου 2, υπέρταση, κ.λπ. θα βοηθήσει να προσαρμόσουμε τις διατροφικές επιλογές σε αυτά κατά προτεραιότητα. Η απώλεια βάρους θα είναι δευτερεύων στόχος, που θα συμβεί αβίαστα όταν το σώμα αρχίσει “να αναπνέει”».
Για τη γενετική εξέταση, το δείγμα σιέλου που λαμβάνεται στο DNANUTRICOACH® αποστέλλεται σε διαπιστευμένα εργαστήρια σε Ισπανία, Ιταλία ή και Γερμανία. Η επιλογή των γονιδίων που εξετάζονται γίνεται από την ίδια την Δρ. Κωνσταντινίδου. «Πρόκειται για 51 γονίδια σήμερα, τα οποία αυξάνονται και τροποποιούνται ανάλογα. Τα γονίδια αυτά έχουν σχέση μόνο με άσκηση και διατροφή και ουσιαστικά μας δίνουν τις πληροφορίες, που ως διατροφολόγοι μετατρέπουμε σε οδηγίες, για το πως κάνουν το σώμα του ατόμου να ανταποκριθεί πιο γρήγορα και πιο εύκολα».
Η πληροφορία που δίνουν τα γονίδια είναι σημαντική για κάθε στάδιο της ζωής και δεν αλλάζει. Όμως η γενετική ανάλυση δεν αρκεί από μόνη της. Αξιοποιείται όταν ένας επαγγελματίας υγείας μπορεί να την εξηγήσει. Στο DNANUTRICOACH® η Δρ. Κωνσταντινίδου αφιερώνει μια ώρα αναλυτικής επεξήγησης των αποτελεσμάτων και τι σημαίνει αυτό για το πιάτο σου. «Το DNA δεν αλλάζει, αλλά αλλάζουν οι ανάγκες σε κάθε φάση της ζωής. Ναι μεν το προσδόκιμο ζωής μεγαλώνει, αλλά πρέπει να μπορείς να διαπιστώνεις τις προκλήσεις. Τι σε συμφέρει καλύτερα να κάνεις στα 30, στα 50, στα 70. Πρέπει να υπάρχει ευελιξία και προσαρμογή, αφού υπάρχει εξέλιξη της υγείας και των εξωτερικών ερεθισμάτων».
Πρόληψη & Food coaching
Δίνοντας προτεραιότητα σε δράσεις πρόληψης, έχουμε ένα προβάδισμα να αντιμετωπίσουμε εγκαίρως μια πάθηση. Όπως επισημαίνει η Δρ. Κωνσταντινίδου, το να αντιμετωπίσουμε και την ίδια την πάθηση, αλλά είναι ευκολότερο να το κάνουμε πριν εκδηλωθούν τα συμπτώματά της. «Ένα παράδειγμα είναι οι γενετικές αναλύσεις στα παιδιά. Όσο πιο νωρίς ξέρουμε τις ευαισθησίες και τις προδιαθέσεις, τόσο πιο νωρίς μπορούμε να επέμβουμε. Ένα παιδί με προδιάθεση διαβήτη τύπου 2 ή παχυσαρκίας, θα ευνοηθεί σημαντικά εάν οι γονείς το γνωρίζουν εγκαίρως και εκπαιδευτούν στο πώς θα το προφυλάσσουν και θα το προστατέψουν με τις κατάλληλες διατροφικές συνήθειες από ό,τι αν το παιδί εκδηλώσει την πάθηση και καλεστούμε να τη διαχειριστούμε μετά.
»Η γενετική ανάλυση είναι ένα εργαλείο εξατομίκευσης. Δεν είναι πανάκεια. Και πρέπει να συνδυάζεται μαζί με τα υπόλοιπα. Προσαρμόζουμε την ανάλυση στο φαινότυπο. Έχουμε ένα συνδυασμό φαινότυπου και γονότυπου. Οι άνθρωποι που έρχονται σε εμάς, έχουν συνήθως ένα αίτημα διατροφικής παρακολούθησης για συγκεκριμένο θέμα, όπως γονιμότητα, εμμηνόπαυση, παχυσαρκία, καρδιοαγγειακά κτλ. Πέρα λοιπόν από την ανάλυση, η διατροφική ενδυνάμωση και εκπαίδευση είναι που κάνουν τη μεγάλη διαφορά».
Στο πλαίσιο του food coaching, της διατροφικής ενδυνάμωσης δηλαδή, πραγματοποιούνται συνεδρίες που στοχεύουν όχι μόνο σε ένα διατροφολογικό πλάνο ακριβείας, αλλά στο να εξαλείψουν κενά και πεποιθήσεις δίαιτας. «Η ζυγαριά γράφει ένα νούμερο. Όμως ο διατροφολόγος πρέπει να εξετάσει αν το άτομο παίρνει συμπληρώματα και ποια, αν θρέφεται σωστά, αν υπάρχει ποικιλία και ισορροπία στη διατροφή του και αν αυτά που καταναλώνει, εξυπηρετούν τον στόχο, διαφορετικός σε κάθε ηλικία. Ακόμη κι αν καταφέρει το άτομο να αλλάξει 10-20% τη νοοτροπία του για το φαγητό, θα βιώσει μεγάλες αλλαγές. Αρκεί να έχεις θέληση να βελτιωθείς. Η ταχύτητα βελτίωσης είναι και αυτή σχετική και εξαρτάται από το κάθε άτομο καθώς και από τη δυσκολία που αισθάνεται ότι έχει ο εκάστοτε στόχος».
Οι παγίδες των guilty pleasures και οι cheat days
Σύμφωνα με την Δρ. Κωνσταντινίδου, οι «ένοχες» απολαύσεις και η cheat day είναι εξ’ ορισμού λάθος νοοτροπία. Είναι ακριβώς αυτά που έχουν χαλάσει τη σχέση μας με το φαγητό. «Είμαι αυστηρή και με τον εαυτό μου και παλεύω και εγώ με τις δικές μου πεποιθήσεις. Μολονότι μου αρέσει και δοκιμάζω τα πάντα, και να απολαμβάνω τις γεύσεις, έχω θέσει κάποιες προτεραιότητες. Η δική μου διατροφογενετική ανάλυση, το μακρινό 2013, με ταρακούνησε για να σταματήσω το έως τότε αγαπημένο μου αναψυκτικό, έκοψα το κάπνισμα, καταναλώνω μόνο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο και έβαλα φανατικά τη γυμναστική στην καθημερινότητά μου. Έμαθα να φτιάχνω σπιτικά γλυκά με λάδι και αγνά υλικά και πλέον αποφεύγω τα αγαπημένα μπισκότα των παιδικών μου χρόνων. Φυσικά και θα απολαύσω ένα “μη-υγιεινό” φαγητό έξω, αλλά αυτή η εξαίρεση δεν θα καθορίζει τον κανόνα. Αναγνωρίζω ότι οι γευστικοί κάλυκες έχουν λόγο που υπάρχουν στη γλώσσα μας! Πρέπει κανείς να κάνει αυτό που μπορεί, αυτό που το σώμα σου μπορεί να υποστηρίξει περισσότερο, με το λιγότερο δυνατό ζόρι. Μόνο τότε η αλλαγή θα είναι βιώσιμη και μόνιμη».