Αθηναϊκή Ριβιέρα: Γιατί καθυστερεί ο ποδηλατόδρομος και πόσο αυξάνεται το κόστος
Τι προβλέπει η νέα συμπληρωματική σύμβαση του 1 εκατ. ευρώ για το παραλιακό μέτωπο και ποια είναι τα κρίσιμα εμπόδια που μεταθέτουν την παράδοσή για τον Ιούνιο του 2027.
Νέα συμπληρωματική σύμβαση ύψους 1,016 εκατ. ευρώ εγκρίθηκε για τον παραλιακό πεζόδρομο-ποδηλατόδρομο της Αθηναϊκής Ριβιέρας, ανεβάζοντας το συνολικό συμβατικό αντικείμενο στα 21,89 εκατ. ευρώ. Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το έργο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές τεχνικές και κατασκευαστικές εκκρεμότητες, έχοντας ήδη ξεπεράσει κατά πολύ το αρχικό χρονοδιάγραμμα παράδοσής του. Με νέα καταληκτική ημερομηνία την 24η Ιουνίου 2027, η Περιφέρεια Αττικής επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες που ανέκυψαν κατά την εφαρμογή των μελετών, ενώ παραμένουν ανοιχτά ζητήματα που συνδέονται με τις μεγάλες επενδύσεις στο παραλιακό μέτωπο, αλλά και με τη χρηματοδότηση των παρεμβάσεων που δεν ολοκληρώθηκαν εντός των προθεσμιών του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η νέα απόφαση της Περιφερειακής Επιτροπής Αττικής αποτυπώνει τις πρόσθετες κατασκευαστικές απαιτήσεις που προέκυψαν σε ένα έργο το οποίο είχε αρχικά παρουσιαστεί ως μια σχετικά περιορισμένης τεχνικής δυσκολίας παρέμβαση κατά μήκος της παραλιακής ζώνης. Σύμφωνα με πληροφορίες, η συμπληρωματική σύμβαση αφορά πέντε νέα τεχνικά έργα στην περιοχή Γλυφάδας–Βούλας, συνολικού μήκους περίπου 270 μέτρων και μέσου ύψους 4,5 μέτρων, τα οποία κρίθηκαν απαραίτητα προκειμένου να εξασφαλιστεί το απαιτούμενο πλάτος της διαδρομής.
Η ανάγκη κατασκευής τους αναδείχθηκε κατά την εκπόνηση των μελετών εφαρμογής, όταν διαπιστώθηκε ότι σε ορισμένα σημεία ο διαθέσιμος χώρος δεν επαρκούσε για τη διαμόρφωση του ενιαίου πεζόδρομου-ποδηλατόδρομου. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε πλάτος έξι μέτρων, με ελάχιστο αποδεκτό τα πέντε μέτρα. Ωστόσο, όπου η λεωφόρος Ποσειδώνος δεν επιτρέπει την επέκταση προς την πλευρά του δρόμου, απαιτείται διαπλάτυνση προς τη θάλασσα, γεγονός που καθιστά αναγκαία την κατασκευή πρόσθετων έργων αντιστήριξης.
Για την υλοποίηση των παρεμβάσεων πραγματοποιήθηκαν γεωτρήσεις, γεωτεχνικές έρευνες και νέες στατικές μελέτες, προκειμένου να προσδιοριστεί ο κατάλληλος τρόπος θεμελίωσης των κατασκευών. Πρόκειται για εργασίες που δεν είχαν περιληφθεί στην αρχική σύμβαση και οι οποίες, σύμφωνα με την τεχνική εισήγηση, δεν μπορούν να διαχωριστούν από το βασικό έργο χωρίς να επηρεαστεί η ολοκλήρωση και η ασφαλής λειτουργία του.
Από τον αρχικό σχεδιασμό στις διαδοχικές παρατάσεις
Η πορεία του παραλιακού ποδηλατοδρόμου αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί. Η σύμβαση με ανάδοχο τη ΖΙΤΑΚΑΤ ΑΤΕΒΕ υπογράφηκε στις 15 Ιουλίου 2024, με συμβατικό τίμημα 20,87 εκατ. ευρώ και αρχική προβλεπόμενη ημερομηνία ολοκλήρωσης την 1η Μαΐου 2025.
Έκτοτε, το χρονοδιάγραμμα έχει αναθεωρηθεί επανειλημμένα. Αρχικά δόθηκαν δύο παρατάσεις, έως την 1η Ιουνίου και την 1η Ιουλίου 2025, ενώ ακολούθησαν νέες αποφάσεις που μετέφεραν την προθεσμία στις 15 Φεβρουαρίου και στη συνέχεια στις 10 Ιουλίου 2026. Με την απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2026 εγκρίθηκε ακόμη μία παράταση, διάρκειας 290 ημερών, μεταθέτοντας την ολοκλήρωση στις 24 Ιουνίου 2027.
Η νέα αυτή ημερομηνία αφορά το συμβατικό αντικείμενο της συγκεκριμένης εργολαβίας και δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι έως τότε θα έχει εξασφαλιστεί η πλήρης συνέχεια ολόκληρης της παραλιακής διαδρομής. Και αυτό διότι κρίσιμα τμήματα συνδέονται με άλλες επενδύσεις και διαφορετικούς φορείς υλοποίησης.
Πώς αυξάνεται το κόστος της εργολαβίας
Με την έγκριση του πρώτου Ανακεφαλαιωτικού Πίνακα Εργασιών και της πρώτης συμπληρωματικής σύμβασης, το συνολικό συμβατικό αντικείμενο διαμορφώνεται σε 21.891.454,66 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Από το ποσό αυτό, τα 20.874.654,66 ευρώ αφορούν την αρχική σύμβαση, η οποία παραμένει σε οικονομική ισορροπία, ενώ τα επιπλέον 1.016.800 ευρώ αντιστοιχούν στις νέες εργασίες. Η πρόσθετη δαπάνη περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, κατασκευαστικές παρεμβάσεις, νέες στατικές μελέτες, απρόβλεπτα και αναθεώρηση τιμών.
Παράλληλα, από τα κονδύλια της αρχικής σύμβασης καλύπτονται γεωτεχνικές μελέτες ύψους 176.128,96 ευρώ και τροποποιήσεις της μελέτης εφαρμογής ύψους 254.669,23 ευρώ, χωρίς να αυξάνεται περαιτέρω το αρχικό συμβατικό τίμημα.
Η Περιφέρεια αιτιολογεί τη συμπληρωματική σύμβαση επικαλούμενη απρόβλεπτες τεχνικές συνθήκες, οι οποίες κατέστησαν αναγκαίες τις πρόσθετες κατασκευές. Η σχετική υπέρβαση υπολογίζεται σε 4,84% επί της αντίστοιχης αξίας της αρχικής σύμβασης, ποσοστό χαμηλότερο από το προβλεπόμενο όριο του 15%, επιτρέποντας τη σύναψη της συμπληρωματικής σύμβασης χωρίς νέα διαγωνιστική διαδικασία.
Το Ελληνικό και η Μαρίνα Αλίμου παραμένουν οι μεγάλες εκκρεμότητες
Πέρα από τις τεχνικές δυσκολίες, ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα αφορά τη σύνδεση του ποδηλατοδρόμου με τις μεγάλες αναπτύξεις που βρίσκονται σε εξέλιξη κατά μήκος της Αθηναϊκής Ριβιέρας.
Στο Ελληνικό, η κατασκευή της νέας παραλιακής διαδρομής πρέπει να συντονιστεί με τα έργα της Lamda Development και τις παρεμβάσεις στη λεωφόρο Ποσειδώνος. Η συγκεκριμένη περιοχή αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα σημεία του συνολικού σχεδιασμού, καθώς η χάραξη επηρεάζεται από την εξέλιξη του εργοταξίου, τις νέες οδικές υποδομές και τις διαμορφώσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο της επένδυσης.
Αντίστοιχα, στη Μαρίνα Αλίμου, όπου βρίσκεται σε εξέλιξη ο σχεδιασμός για την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων, εξετάζεται λύση μικρής παράκαμψης περίπου 150 μέτρων, ώστε να διατηρηθεί η συνέχεια της διαδρομής χωρίς να παρεμποδίζονται οι εργασίες της μαρίνας.
Οι δύο αυτές περιοχές είχαν εξαρχής ιδιαίτερο καθεστώς στον σχεδιασμό, καθώς περίπου 1.030 μέτρα στη Μαρίνα Αλίμου και 2.440 μέτρα στο Ελληνικό συνδέονται με τις υποχρεώσεις των αντίστοιχων επενδυτικών φορέων. Επομένως, η ολοκλήρωση της εργολαβίας της Περιφέρειας δεν αρκεί από μόνη της για να δημιουργηθεί ένας πλήρως ενιαίος παραλιακός άξονας.
Η χρηματοδότηση και η απένταξη από το Ταμείο Ανάκαμψης
Οι διαδοχικές καθυστερήσεις είχαν συνέπειες και στη χρηματοδοτική δομή του έργου, το οποίο είχε ενταχθεί στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί για την πρόοδο της κατασκευής, έως τις 30 Ιουνίου 2026 είχε ολοκληρωθεί περίπου το 28% του έργου, ποσοστό που δεν επέτρεπε την αποπεράτωσή του εντός των αρχικών χρονικών ορίων. Ως αποτέλεσμα, περιορίστηκε η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, με σημαντικό μέρος των υπόλοιπων παρεμβάσεων να πρέπει να καλυφθεί από άλλους δημόσιους πόρους.
Με βάση νεότερα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο συνοδευτικό υλικό, η κατασκευαστική πρόοδος έχει πλέον ξεπεράσει το 50%, χωρίς ωστόσο να έχει επιτευχθεί η ολοκλήρωση της συνεχούς διαδρομής.
Η μεταφορά του χρηματοδοτικού βάρους σε άλλα προγράμματα αποτελεί πλέον καθοριστική παράμετρο για τη συνέχιση του έργου. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η αξιοποίηση πόρων της προγραμματικής περιόδου 2021–2027, ενώ η διασφάλιση της χρηματοδότησης για τα τμήματα που δεν καλύπτονται πλέον από το Ταμείο Ανάκαμψης παραμένει κρίσιμο ζήτημα.
Οι παρεμβάσεις που ανέδειξαν τα προβλήματα του παραλιακού μετώπου
Οι δυσκολίες στην κατασκευή του ποδηλατοδρόμου αναδεικνύουν και ένα ευρύτερο πρόβλημα της Αθηναϊκής Ριβιέρας, την απουσία ενός ενιαίου, λειτουργικού δημόσιου χώρου κατά μήκος της ακτογραμμής.
Το έργο επιχειρεί να δημιουργήσει μια συνεχή διαδρομή για πεζούς και ποδηλάτες, σε μια περιοχή όπου συνυπάρχουν διαφορετικές ιδιοκτησίες, παραχωρήσεις, εγκαταστάσεις αναψυχής, υποδομές μεταφορών και μεγάλα εργοτάξια. Σε αρκετά σημεία, οι υφιστάμενες κατασκευές περιορίζουν σημαντικά τον διαθέσιμο χώρο, ενώ αλλού απαιτούνται ειδικές τεχνικές λύσεις για την ασφαλή διέλευση.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της γέφυρας της Πικροδάφνης, όπου έχουν αναδειχθεί ζητήματα ανεπαρκούς πλάτους, αλλά και περιοχών του Παλαιού Φαλήρου, στις οποίες έχουν εξεταστεί τροποποιήσεις του αρχικού σχεδιασμού για τον διαχωρισμό πεζών και ποδηλατών.
Οι απαιτήσεις αυτές εξηγούν γιατί μια παρέμβαση που ξεκίνησε ως έργο αστικής ανάπλασης εξελίχθηκε σε σύνθετο τεχνικό εγχείρημα, με διαδοχικές αλλαγές στις μελέτες, νέες κατασκευές και ανάγκη συντονισμού μεταξύ διαφορετικών φορέων.
Η σύνδεση με το ΑΕΝΑΟΝ και η επόμενη ημέρα της Ριβιέρας
Παρά τις καθυστερήσεις, ο παραλιακός ποδηλατόδρομος εξακολουθεί να αποτελεί βασικό τμήμα του ευρύτερου σχεδιασμού για την αναβάθμιση του παράκτιου μετώπου της Αττικής.
Η διαδρομή προβλέπεται να συνδεθεί με το εσωτερικό δίκτυο του Μητροπολιτικού Πάρκου ΑΕΝΑΟΝ στον Φαληρικό Όρμο, δημιουργώντας έναν νέο άξονα ήπιας μετακίνησης που θα συνδέει τις αναπλάσεις του Φαλήρου με τις νότιες περιοχές και, σε επόμενη φάση, με το Ελληνικό.
Η σημασία της σύνδεσης αυτής ενισχύεται από τις υπόλοιπες παρεμβάσεις που σχεδιάζονται στην περιοχή, μεταξύ των οποίων και η αξιοποίηση του Κλειστού Ολυμπιακού Γηπέδου Παλαιού Φαλήρου – Τάε Κβο Ντο ως νέου εκθεσιακού, συνεδριακού και συναυλιακού κέντρου. Για τη συγκεκριμένη επένδυση ο σχεδιασμός προβλέπει την προώθηση του διαγωνισμού το 2027, με στόχο την εγκατάσταση αναδόχου το 2028.
Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο να ολοκληρωθούν οι επιμέρους κατασκευές, αλλά να εξασφαλιστεί ότι θα λειτουργούν ως ένα πραγματικά ενιαίο δίκτυο, χωρίς διακοπές, παρακάμψεις που δυσχεραίνουν την κίνηση ή σημεία όπου οι χρήστες θα αναγκάζονται να επιστρέφουν στο οδικό δίκτυο.