Τι είναι η ηπειρώτικη Τζαμάλα που έρχεται αυτή την Τσικνοπέμπτη στα νότια
Ένα έθιμο από την καρδιά της Ηπείρου, με επίκεντρο τη φωτιά και το αποκριάτικο γλέντι, ζωντανεύει αυτή την Τσικνοπέμπτη στην Αργυρούπολη. Τι ακριβώς είναι η Τζαμάλα;
- 05/02/2026 16:25
Ένα έθιμο που μυρίζει καπνό, κρασί και συλλογική χαρά έρχεται ξανά στο προσκήνιο την Τσικνοπέμπτη, μεταφέροντας στην Αργυρούπολη μια από τις πιο δυνατές αποκριάτικες παραδόσεις της Ηπείρου.
Όσοι έχουν ζήσει Απόκριες στα Γιάννενα το γνωρίζουν καλά: η Τζαμάλα δεν είναι απλώς μια φωτιά. Είναι μια αφορμή για συνάντηση, γλέντι και συμμετοχή. Φέτος, την Τσικνοπέμπτη 12 Φεβρουαρίου, στις 18:30, το έθιμο ζωντανεύει στην Πλατεία Δημαρχείου Αργυρούπολης, δίνοντας έναν ξεχωριστό τόνο στη γιορτή.
Μια φωτιά στο κέντρο της γιορτής
Η Τζαμάλα είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αποκριάτικα έθιμα της Ηπείρου και ιδιαίτερα των Ιωαννίνων. Στήνεται γύρω από μια μεγάλη φωτιά, που ανάβει μέσα σε έναν κυκλικό σχηματισμό, παραδοσιακά από ψιλή άμμο, μέσα στον οποίο τοποθετούνται κούτσουρα και κορμοί δέντρων. Η φωτιά αυτή δεν είναι τυχαία: συμβολίζει τον εξαγνισμό, την αναγέννηση και το «διώξιμο του κακού», καίγοντας –σύμφωνα με την παράδοση– μέχρι την Καθαρά Δευτέρα.
Γύρω από τη φωτιά μαζεύεται ο κόσμος, συχνά μεταμφιεσμένος, στήνεται γλέντι με μουσική, χορό, κρασί και φαγητό, σε μια ατμόσφαιρα που θυμίζει γειτονιά άλλων εποχών.
Ένα έθιμο βαθιά συλλογικό
Στην αυθεντική του μορφή, το έθιμο της Τζαμάλας είχε και έναν άτυπο ανταγωνισμό: κάθε γειτονιά προσπαθούσε να στήσει τη μεγαλύτερη και πιο εντυπωσιακή φωτιά, διοργανώνοντας το πιο ζωντανό γλέντι. Δεν υπήρχαν θεατές και συμμετέχοντες – όλοι ήταν μέρος της γιορτής.
Αυτή η έννοια της συλλογικότητας είναι και ο πυρήνας του εθίμου, που διατηρείται μέχρι σήμερα, ακόμη κι όταν η Τζαμάλα «μεταφέρεται» εκτός Ηπείρου, όπως συμβαίνει φέτος στην Αργυρούπολη.
Από πού προέρχεται η λέξη «Τζαμάλα»;
Η ετυμολογία της λέξης έχει απασχολήσει λαογράφους και ερευνητές. Μία εκδοχή τη συνδέει με την αραβική λέξη για την καμήλα, στοιχείο που παραπέμπει σε ζωομορφικές μεταμφιέσεις των Βαλκανίων. Μια δεύτερη θεωρία τη συσχετίζει με τη λέξη «δαμάλα», αρχαιοελληνικής προέλευσης, που περιγράφει κάτι ογκώδες και στιβαρό – όπως τα μεγάλα κούτσουρα που τροφοδοτούν τη φωτιά.
Σε κάθε περίπτωση, στα τοπικά ιδιώματα της Ηπείρου, η «τζαμάλα» καταγράφεται τελικά ως συνώνυμη της ίδιας της φωτιάς: της μεγάλης, ζωντανής φλόγας που γίνεται το κέντρο της αποκριάτικης εμπειρίας.