Καλύβια Θορικού: Τι συμβαίνει με τον οικισμό-φάντασμα των πρώην υπαλλήλων της American Express
Ο οικισμός των 258 στρεμμάτων στα Καλύβια Θορικού, εντός του Δήμου Σαρωνικού, άρχισε να χτίζεται το 1992. Αν και παραμένει ημιτελής για περισσότερα από 30 χρόνια, σήμερα επανέρχεται στο προσκήνιο η αξιοποίησή του, καθώς τα διάφορα νομικά και γραφειοκρατικά του προβλήματα φαίνεται να πλησιάζουν προς λύση.
Σε τελικό στάδιο απεμπλοκής φαίνεται πως εισέρχεται μία πολύχρονη και σύνθετη διαδικασία που αφορά την αξιοποίηση μεγάλης έκτασης 258 στρεμμάτων στα Καλύβια Θορικού. Πρόκειται για περιοχή εκτός σχεδίου, η οποία ανήκει σε εργαζομένους της πρώην American Express και η οποία εδώ και δεκαετίες παραμένει αναξιοποίητη, παρά το γεγονός ότι στο παρελθόν είχαν ξεκινήσει εργασίες για την ανάπτυξη οργανωμένου παραθεριστικού οικισμού.
Η ιστορία της συγκεκριμένης έκτασης ξεκινά αρκετές δεκαετίες πίσω και συνδέεται με την περιουσία τοπικού κτηματία της περιοχής. Ειδικότερα, η γη προέρχεται από νομή ακινήτων που ανήκαν στην οικογένεια Μελισσουργού. Ο Γεώργιος Μελισσουργός είχε κληροδοτήσει στα δύο του παιδιά, τον Μάριο και την Ανθή Μελισσουργού, σημαντική ακίνητη περιουσία στην ευρύτερη περιοχή. Ένα μέρος της περιουσίας που περιήλθε στην Ανθή Μελισσουργού κατέληξε αργότερα στο Δημόσιο και την Εκκλησία, στο πλαίσιο δωρεάς μέσω της διαθήκης που η ίδια άφησε το 1937. Το υπόλοιπο τμήμα της περιουσίας, που είχε προκύψει από τη νομή του πατέρα των δύο αδελφών, πέρασε στον Μάριο Μελισσουργό, ο οποίος στη συνέχεια το πούλησε στους υπαλλήλους της American Express.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του NouPou, οι εργαζόμενοι της εταιρείας προχώρησαν πριν από χρόνια στον σχεδιασμό ενός φιλόδοξου οικιστικού εγχειρήματος. Το σχέδιο προέβλεπε την ανέγερση 175 κατοικιών, καθώς και μίας μικρής μονάδας φιλοξενίας 15 δωματίων, σε μια προνομιακή τοποθεσία στη θέση Τραπόρια, στον δήμο Καλυβίων. Επρόκειτο ουσιαστικά για έναν παραθεριστικό οικισμό, ο οποίος θα εξυπηρετούσε τις ανάγκες των ιδιοκτητών, προσφέροντας παράλληλα και μια ήπια τουριστική διάσταση μέσω της μικρής ξενοδοχειακής υποδομής, η οποία προοριζόταν για τους υπαλλήλους της τράπεζας που δεν είχαν στην κατοχή τους κάποια ιδιοκτησία στο σημείο.
Η κατασκευή του οικισμού που έμεινε ανολοκλήρωτη
Η κατασκευή του οικισμού ξεκίνησε το 1992. Μάλιστα, οι εργασίες είχαν προχωρήσει σε σημαντικό βαθμό, καθώς είχε ολοκληρωθεί η ανέγερση του φέροντος οργανισμού των κτιρίων. Ωστόσο, ενώ το έργο βρισκόταν σε εξέλιξη, η πορεία του ανετράπη απότομα. Η τοπική πολεοδομία, η οποία αρχικά είχε χορηγήσει τις σχετικές οικοδομικές άδειες και είχε εγκρίνει ακόμη και την ηλεκτροδότηση του οικισμού, προχώρησε στη συνέχεια στην ανάκληση των αδειών αυτών. Η εξέλιξη αυτή είχε ως αποτέλεσμα τη διακοπή των εργασιών και την εγκατάλειψη των ημιτελών κατασκευών, οι οποίες παραμένουν μέχρι και σήμερα στο σημείο ως αποτύπωμα μιας επένδυσης που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.
Από εκείνο το σημείο και ύστερα, η υπόθεση εξελίχθηκε σε έναν μακρύ κύκλο διοικητικών και νομικών εμπλοκών. Ο οικισμός δεν ολοκληρώθηκε, η έκταση παρέμεινε ανενεργή και οι ιδιοκτήτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια εξαιρετικά περίπλοκη πραγματικότητα. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στην πορεία παρενέβη και το δασαρχείο, το οποίο υποστήριξε αρχικά ότι η έκταση ήταν αναδασωτέα εξαιτίας πυρκαγιάς που είχε προηγηθεί στην περιοχή και επομένως θα έπρεπε να διακοπούν οριστικά οι όποιες προσπάθειες αξιοποίησης. Η θέση αυτή, ωστόσο, ανετράπη αργότερα, καθώς οι ιδιοκτήτες προσκόμισαν στοιχεία και απέδειξαν στην πράξη ότι ουδέποτε είχε εκδηλωθεί πυρκαγιά στο συγκεκριμένο σημείο. Με αυτόν τον τρόπο κατέστη σαφές, σύμφωνα με τη δική τους επιχειρηματολογία, ότι δεν συνέτρεχε λόγος χαρακτηρισμού της περιοχής ως αναδασωτέας και, κατά συνέπεια, ότι η δόμηση μπορούσε να προχωρήσει.
Παρά την ανατροπή εκείνη, το δασαρχείο επανήλθε αργότερα με νέα κίνηση, επιχειρώντας εκ νέου να ανακόψει την πρόοδο του έργου. Και σε αυτή την περίπτωση, πάντως, οι επενδυτές κατάφεραν να αποκρούσουν τις ενστάσεις, συνεχίζοντας τον πολυετή αγώνα για τη δικαίωσή τους. Η υπόθεση έμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα «παγωμένη», με την έκταση να παραμένει ουσιαστικά αναξιοποίητη και με τους ιδιοκτήτες να αναζητούν τρόπους ώστε να αποκαταστήσουν τη δυνατότητα αξιοποίησής της.
Η προσφυγή στο ΚΕΣΥΠΟΘΑ
Καθοριστικό ρόλο στη μεταγενέστερη εξέλιξη της υπόθεσης διαδραμάτισαν οι προσφυγές που κατατέθηκαν από την πλευρά των ιδιοκτητών στο Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΠΟΘΑ). Στόχος τους ήταν να αναιρεθεί η απόφαση της πολεοδομίας, η οποία είχε ανακαλέσει την άδεια δόμησης και ουσιαστικά είχε αντιμετωπίσει τις κατασκευές ως αυθαίρετες, λόγω του ότι βρίσκονταν σε περιοχή εκτός σχεδίου. Το επιχείρημα των ιδιοκτητών ήταν ότι η δόμηση δεν ξεκίνησε αυθαίρετα, αλλά κατόπιν ρητής άδειας που είχε δοθεί από την αρμόδια υπηρεσία.
Η στάση αυτή φαίνεται πως δικαιώθηκε σε σημαντικό βαθμό. Παρά το γεγονός ότι οι ιδιοκτήτες είχαν βρεθεί αντιμέτωποι ακόμη και με πρόστιμο διευθέτησης ύψους πολλών εκατομμυρίων ευρώ, η υποχρέωση αυτή τελικά αναιρέθηκε, ύστερα από τις παρεμβάσεις και τις ενέργειές τους. Το ΚΕΣΥΠΟΘΑ αναγνώρισε ότι η έναρξη των οικοδομικών εργασιών είχε πραγματοποιηθεί μετά από νόμιμη αδειοδότηση της τοπικής πολεοδομίας και όχι αυθαίρετα – εξέλιξη που θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς απομάκρυνε ένα από τα σοβαρότερα εμπόδια που βάραιναν το ακίνητο και δυσχέραιναν κάθε προσπάθεια επανεκκίνησης του σχεδίου.
Τα σενάρια για την αξιοποίηση του οικισμού
Στην παρούσα φάση, σύμφωνα με πληροφορίες του NouPou, το βασικό ζήτημα που απομένει προς διευθέτηση είναι η απόφαση της αρμόδιας αρχαιολογικής υπηρεσίας. Η υπηρεσία καλείται να εξετάσει την έκταση και να γνωμοδοτήσει, προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για την ολοκλήρωση της κατασκευής του οικισμού. Η συγκεκριμένη έγκριση θεωρείται το τελευταίο ουσιαστικό βήμα πριν από την οριστική αποσαφήνιση του μέλλοντος της περιοχής.
Την ίδια στιγμή, πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο εισόδου επενδυτή, ο οποίος θα μπορούσε να αποκτήσει το σύνολο της έκτασης και να προχωρήσει ενιαία στην αξιοποίησή της. Το σενάριο αυτό κρίνεται από πολλούς ως το πιθανότερο, δεδομένου ότι σήμερα η ιδιοκτησιακή βάση έχει μεταβληθεί αισθητά. Μεγάλο μέρος των ιδιοκτησιών έχει περάσει πλέον σε απογόνους τρίτης γενιάς, γεγονός που καθιστά αβέβαιο το κατά πόσο υπάρχει κοινή βούληση και δυνατότητα για την αποπεράτωση του έργου υπό το σημερινό καθεστώς.
*Ευχαριστούμε για την παραχώρηση της εικόνας και του βίντεο τον Χρήστο Παπαστεφάνου, δημιουργό του καναλιού Life.After.Gravity στο youtube.