Τα «γυάλινα» παιδιά και η παγίδα του τέλειου γονέα
Στην κατάμεστη εκδήλωση του Δήμου Γλυφάδας, η ψυχολόγος Φρόσω Φωτεινάκη –που συνυπογράφει το βιβλίο «Μαζί ό,τι κι αν γίνει» με τον εκπαιδευτικό και δημιουργό του schoolmarius Μάριο Μάζαρη – έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα κατά της ενοχικής γονεικότητας, εξηγώντας γιατί τα παιδιά μας δεν χρειάζονται τέλειους γονείς, αλλά ανθρώπους που αντέχουν τα λάθη.
Μια εκδήλωση ανοιχτής αγκαλιάς, με θέμα «Μαζί με το παιδί μου, Μαζί με τον εαυτό μου» πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 20 Μαΐου, στο Πολιτιστικό Κέντρο Γλυφάδας, υπό την Αιγίδα του Δήμου Γλυφάδας. Ομιλήτρια της εκδήλωσης η κυρία Φρόσω Φωτεινάκη, συμβουλευτική ψυχολόγος. Συντονίστρια της εκδήλωσης, η εκπαιδευτικός κα Γιάννα Στρατάκη.
Με αφορμή το βιβλίο «Μαζί ό,τι κι αν γίνει», της κας Φρόσως Φωτεινάκη και του κ. Μάριου Μάζαρη, άνοιξε η συζήτηση για κάθε είδους «μαζί». «Η μοναξιά θα είναι η Πανδημία του μέλλοντος», προβλέπει η κα Φωτεινάκη, «Όχι γιατί θα ζούμε απαραίτητα μόνοι, αλλά γιατί όσοι κι αν ζούμε μαζί, πάλι μόνοι είμαστε κάπως. Ως ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια παρατηρώ ότι οι άνθρωποι έχουμε χάσει την επαφή και τη σύνδεση. Κάθε είδους «μαζί» βρίσκεται σε κρίση, είναι παγκόσμιο φαινόμενο». Όσον αφορά όμως τη σχέση μεταξύ γονέων, παρατηρεί ότι «πολλές φορές εξαντλούμε όλη μας την τρυφερότητα στα παιδιά».
Όσον αφορά τη μητρότητα, υπογράμμισε πως «Οι μητέρες, πολλές φορές, αντιμετωπίζουν τη μητρότητα όχι ως ρόλο, αλλά ως ταυτότητα, και τείνουν να χάνουν τον εαυτό τους. Ζούμε στην Ελλάδα και δεν είναι πολλά τα χρόνια που έχουμε κι άλλες δυνατότητες. Να είμαστε γυναίκες, επαγγελματίες, να μην είμαστε μητέρες αν δεν το θέλουμε».
Ο φόβος της αποτυχίας και τα «γυάλινα» παιδιά
«Όταν γινόμαστε γονείς, επιστρέφουμε ταυτόχρονα στη δική μας παιδική ηλικία. Ξυπνούν και δικά μας κομμάτια, κι ενώ φαίνεται πως δεν ξέρουμε τι να κάνουμε, ευτυχώς ή δυστυχώς έχουμε πάρει ήδη στοιχεία από τους γονείς μας. Επαναλαμβάνουμε και συνεχίζουμε μοτίβα. Όταν είμαστε μαζί, οι δύο γονείς, μπορεί να υπάρχει σύγκρουση κάποιες φορές.
»Οι σύγχρονοι γονείς έχουμε την ανάγκη να τα κάνουμε όλα σωστά, ή και τέλεια. Πολλές φορές οι μητέρες νιώθουμε ότι δεν έχουμε επιλογές για λάθος. Λες και η ύπαρξή μας θα κριθεί από το πόσο καλές μητέρες είμαστε ή το αν είμαστε καλές μητέρες εξαρτάται από το αν θα κάνουμε λάθη. Φυσικά και θα κάνουμε λάθη. Είναι απαραίτητα για τη δική μας ύπαρξη και για να εμφυσήσουμε στα παιδιά μας το σπουδαιότερο μάθημα.
»Ο φόβος για τα λάθη οδηγεί σε μια άλλη παθολογία. Στο μεγάλωμα των «γυάλινων» παιδιών. Ακριβώς επειδή έχουμε το άγχος μην κάνουμε λάθος, τα παιδιά δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τη σχολική ζωή, συσσωρεύουν θυμό, το βλέπουμε και σε καθημερινά φαινόμενα μεγάλης έντασης. Μαθαίνοντας να μιλάμε ανοιχτά για τα λάθη μας, τα παιδιά ενθαρρύνονται να έρθουν σε εμάς όταν κάνουν τα δικά τους λάθη.
»Όλοι έχουμε το φόβο της αποτυχίας. Είναι μια αόρατη σκυτάλη που την περνάμε μέσα από την οικογένεια. Η αποφυγή του λάθους γίνεται στρατηγική επιβίωσης για τα παιδιά κι εμάς τους ίδιους. Όμως η αποτυχία έρχεται με δώρα πολλές φορές. Επιτρέψτε στην αποτυχία να σας μορφώσει και άφηστε τη να σας ενδυναμώσει.
»Θα ήθελα φεύγοντας από εδώ, να έχετε αναγνωρίσει ότι θα κάνετε πολλά λάθη ως γονείς κι αυτό είναι εντάξει. Γιατί είστε άνθρωποι».
Η κα Φωτεινάκη αναφέρθηκε στη δική της γενιά γονέων. Παιδιά που μεγάλωσαν σε ενηλικο-κεντρική οικογένεια, μια οικογένεια που έδινε απόλυτη προτεραιότητα στους ενηλίκους, και τα παιδιά ήταν «εξαιρετικά συμμορφωμένα. Εξαιρετικά καταπιεσμένα σε κάποιες περιπτώσεις. Εξήγησε πως οι νέοι γονείς θέλησαν να το αλλάξουν αυτό, αλλά ακόμη δεν έχουν βρει τον τρόπο. «Το πιο δύσκολο είναι να αφήσουμε τα πράγματα να συμβούν. Στη σύγχρονη ψυχολογία περιγράφονται οι γονείς ως εκχιονιστικά. Τρέχουμε μπροστά και καθαρίζουμε το δρόμο, να προλάβουμε πριν τα παιδιά κάνουν λάθη.
»Αν είχα ένα εργαλείο να δώσω εδώ, θα ήταν η επανόρθωση. Θα έκανε μεγάλη διαφορά να επιστρέψει ο ενήλικας και να εξηγήσει τι έκανε, γιατί, πως ένιωσε, να αναλαμβάνει την ευθύνη. Η επανόρθωση είναι πιο ρεαλιστική προσδοκία από την τέλεια γονεικότητα, που δεν υπάρχει για κανέναν μας».
Η ψευδαίσθηση της εξειδίκευσης
Ως ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια, η κα Φωτεινάκη παρατηρεί πως στην εποχή μας υπάρχει έντονα η ψευδαίσθηση της εξειδίκευσης στα πάντα. «Το παρατηρώ πιο πολύ στις μητέρες. Διαβάζουμε τα πάντα, το ψάχνουμε πολύ, ίσως επειδή ταυτοποιούμαστε με το ρόλο μας ως μητέρες. Πρώτα καταργούμε τον σύζυγο. Η γονεικότητα έρχεται με γνώση, αλλά έρχεται και με το ένστικτο. Οι μπαμπάδες έρχονται στα παιδιά με ένα πιο ωμό τρόπο, συνθέτουν κάτι μέσα στην οικογένεια. Ένα παράθυρο στον αληθινό κόσμο. Το να επιτρέπουμε να υπάρχει και ο άλλος γονιός με τον δικό του τρόπο είναι σημαντικό…
» Έπειτα, καταργούμε και τους δασκάλους. Οι δάσκαλοι πλέον τρέμουν τους γονείς. Το κομμάτι του δασκάλου το θεωρώ πολύ σημαντικό. Το σχολείο είναι ένα πλαίσιο που περνάνε πολλές ώρες. Με τον δάσκαλο, μπορεί να περνούν περισσότερες ώρες απ’ ό,τι μαζί μας. Είναι σημαντικό να δείξουμε εμπιστοσύνη στο δάσκαλο. Εάν υπάρχουν θέματα, τα συζητάμε, ενθαρρύνουμε το παιδί να συζητήσει, αλλά πρέπει να βρίσκουμε έναν τρόπο να συνεργαστούμε μαζί του.
»Τους δε παππούδες, τους έχουμε καταδικάσει ότι τα κάνουν όλα λάθος. Όμως, αν δεν έχουμε πλέον εμπιστοσύνη σε κανέναν, τι μήνυμα δίνουμε στα παιδιά μας; Αν δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις παραφωνίες, πως προετοιμάζουμε τα παιδιά για την αληθινή ζωή;»
«Αποστολή των γονιών είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που μπορούν να ζήσουν χωρίς εμάς»
Στη διάρκεια της εκδήλωσης συζητήθηκαν τα όρια, αλλά και ο τρόπος αντιμετώπισης των σύγχρονων παιδιών, ενώ ακολούθησε ζωηρή συζήτηση, με τους συμμετέχοντες να θέτουν στο τραπέζι τους δικούς τους προβληματισμούς. «Οφείλουμε να εξηγήσουμε στο παιδί τα όρια, το περίγραμμα του κόσμου. Σημαντικό είναι όμως να μη λέμε στο παιδί τι να μην κάνει. Το ζητούμενο είναι να του δείξουμε τι άλλες δυνατότητες έχει. Μεταξύ άλλων, τα όρια μαθαίνουν στα παιδιά την ελευθερία του «όχι». Έτσι, θα μπορέσουν κι εκείνα αργότερα να βάλουν τα δικά τους όρια».
Τέλος, η κα Φωτεινάκη, υπογράμμισε την ανάγκη των γονέων να ζουν οι ίδιοι ολοκληρωμένοι και ευτυχισμένοι, χωρίς ενοχές, αν επιδιώκουν προσωπικό χρόνο, χρόνο με τον σύντροφο ή τους φίλους. Εξήγησε πως το να θυσιαζόμαστε και να ζούμε για τα παιδιά μας, είναι λάθος, καθώς σε κάθε θυσία, πάντα υπάρχουν μάρτυρες και στην περίπτωση αυτή, μάρτυρες γίνονται τα παιδιά μας. Η “θυσία” μας, αργά ή γρήγορα, τα βαραίνει.
«Αποστολή μας, ως γονείς, είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που μπορούν να ζήσουν χωρίς εμάς. Τα παιδιά έρχονται να χαράξουν το δικό τους μονοπάτι. Το να τα ελευθερώσουμε για να το διαβούν, είναι το μεγάλο μας επίτευγμα».