Το σταφύλι -όπως όλα τα γεωργικά προϊόντα- επηρεάζεται από τις ιδιαίτερες εδαφολογικές και κλιματολογικές συνθήκες του κάθε τόπου, τον συνδυασμό των οποίων οι Γάλλοι ονομάζουν terroir. Έτσι και η γεύση του ζυμωμένου χυμού τους, δηλαδή το κρασί, έχει τα δικά του αρώματα και γεύσεις ανάλογα με τον τόπο προέλευσης.
Με βάση τα παραπάνω γίνεται σαφές ότι κάθε αμπελώνας είναι μοναδικός, όμως αυτό δεν εξασφαλίζει ότι ένα κρασί διαθέτει ποιότητα και χαρακτήρα καθώς δεν εξασφαλίζει ούτε ότι η κάθε ποικιλία είναι φυτεμένη στο ιδανικό μέρος ούτε ότι καλλιεργείται και οινοποιείται με τρόπο που να αναδεικνύει αυτή τη μοναδικότητα.
Τα κρασιά ΠΟΠ (Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης) έρχονται να εξασφαλίσουν, στο μέτρο του δυνατού, τα παραπάνω συνδέοντας σημαντικές ποικιλίες με συγκεκριμένους τόπους και θέτοντας αυστηρούς περιορισμούς σε όλη την πορεία του κρασιού από το αμπέλι μέχρι την κυκλοφορία στην αγορά.
Έτσι τα κρασιά ΠΟΠ προέρχονται από γεωγραφικά καθορισμένες περιοχές που είναι φυτεμένες με συγκεκριμένες ποικιλίες αμπελιού, ενώ επίσης καθορίζεται το είδος και το χρώμα των κρασιών. Επιπλέον ένα κρασί ΠΟΠ πρέπει να προέρχεται από αμπελώνες που έχουν καλλιεργηθεί με συγκεκριμένους τρόπους και που οι αποδόσεις τους δεν ξεπερνούν κάποια όρια, ενώ προϋποθέσεις τίθενται και ως προς την οινοποίηση, την ωρίμανση, την παλαίωση αλλά και την περιεκτικότητα σε αλκοόλη. Τέλος μέσα από γευστικές δοκιμές διαπιστώνεται η τυπικότητα του κρασιού, αν δηλαδή αυτό διαθέτει τα μοναδικά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά που χαρίζει το κάθε terroir και τα οποία πρέπει να είναι διακριτά σε κάθε ετικέτα μιας ΠΟΠ.
Οι πρώτες ονομασίες προέλευσης θεσμοθετήθηκαν το 1971 ως ΟΠΑΠ (Ονομασία Προέλευσης Ανωτέρας Ποιότητας) και ΟΠΕ (Ονομασίας Προέλευσης Ελεγχόμενη) για να συγχωνευτούν το 2009 στην ενιαία κατηγορία ΠΟΠ. Αν και μερικές προσθαφαιρέσεις έχουν λάβει χώρα αυτά τα 55 χρόνια, στην κατηγορία περιλαμβάνονται οι σημαντικότερες οινοπαραγωγικές περιοχές της Ελλάδας, ενώ την χαρακτηριστική κόκκινη ταινία που την διακρίνει φέρουν και κρασιά από μικρότερες και λιγότερο προβεβλημένες ζώνες.
Συνολικά η Ελλάδα μετρά 33 ΠΟΠ ζώνες που καλύπτουν 18 περιοχές προσφέροντας κρασιά όλων των χρωμάτων, των επιπέδων γλυκύτητας αλλά και του επιπέδου αφρισμού.
Ας γνωρίσουμε κάποιες από τις σημαντικότερες ΠΟΠ που φέρνουν τις μοναδικές γεύσεις και τα ξεχωριστά αρώματα των τόπων τους στο ποτήρι!