Η απώλεια μιας εκπαιδευτικού και το βαθύτερο πρόβλημα της δημόσιας παιδείας
Με αφορμή την απώλεια της εκπαιδευτικού Σοφίας Χρηστίδου, ο Γιώργος Ντούτσουλης, πρόεδρος της Ένωσης Συλλόγων Γονέων Δήμου 3Β και πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων του 1ου Δημοτικού Σχολείου Βούλας, γράφει για τις χρόνιες παθογένειες της δημόσιας εκπαίδευσης, την έλλειψη εμπιστοσύνης ανάμεσα σε κράτος, σχολείο και γονείς και την ανάγκη για ουσιαστική στήριξη του δημόσιου σχολείου.
- 11/03/2026 10:32
Η απώλεια ενός εκπαιδευτικού, φέρνει ξανά στην επιφάνεια το διαχρονικό πρόβλημα της δημόσιας παιδείας. Πρόκειται για την αντανάκλαση μιας βαθύτερης απαξίωσης της δημόσιας εκπαίδευσης από το ίδιο το κράτος και μιας σταδιακής διάβρωσης της εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες και το κράτος, ανάμεσα στους ίδιους τους πολίτες και βέβαια ανάμεσα στην ίδια τη σχολική κοινότητα.
Επί δεκαετίες, η δημόσια εκπαίδευση αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα προτεραιότητα σε κρατικό και τοπικό επίπεδο. Υποδομές που γερνούν, ελλείψεις σε υλικοτεχνικό εξοπλισμό, ζητήματα ασφάλειας που χρονίζουν και αντιμετωπίζονται αποσπασματικά.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον ακούγονται και κυνικές δηλώσεις όπως «πληρώστε (γονείς των δημοσίων) όσα έδινα εγώ (στο ιδιωτικό) για να σας έχω “καλά” σχολεία». Δηλώσεις δηλαδή που μετατρέπουν τη συλλογική ευθύνη της πολιτείας για τη δημόσια παιδεία σε ατομικό οικονομικό βάρος των γονέων, ένα βάρος που ολοένα αυξάνεται.
Σήμερα ένα μέρος της κοινωνίας και των ίδιων των πολιτών της (για τις ανάγκες του άρθρου εδώ τους λέμε γονείς!) έχει απομακρυνθεί από την ουσιαστική στήριξη του σχολείου. Η συμμετοχή στους συλλόγους γονέων που πολύ συχνά κουβαλούν εθελοντικά και ανιδιοτελώς ελπίδες πολιτισμού και προόδου, είναι συχνά περιορισμένη, η εμπιστοσύνη προς τους εκπαιδευτικούς εύθραυστη και η πρώτη αντίδραση πολλών είναι η καταγγελία αντί της συνεργασίας. Το σχολείο αντί να λειτουργεί ως κοινότητα μετατρέπεται σταδιακά σε πεδίο έντασης. Στήριξη σε τοπικό επίπεδο, σπάνια ή και καθόλου… σε κρατικό καθόλου.
Από την άλλη πλευρά και οι διευθύνσεις σχολείων και μέρος του εκπαιδευτικού προσωπικού, διχασμένοι και αυτοί αρκετές φορές απο κομματικες ή αλλες σκοπιμότητες, αντιμετωπίζουν τους γονείς και τα συλλογικά τους όργανα με καχυποψία ή με μια λογική περιορισμού της συνεργασίας. Η επικοινωνία περιορίζεται στο απολύτως τυπικό, και το σχολείο παρουσιάζεται ως μια «εσωτερική υπόθεση» που δεν αφορά την ευρύτερη σχολική κοινότητα παρ’ όλες τις φιλότιμες προσπάθειες αρκετών «κούκων».
Σε όλα αυτά προστίθεται και ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα: η έλλειψη διαφάνειας. Αιτήματα των σχολείων προς δήμους ή άλλες αρμόδιες αρχές για ζητήματα υλικοτεχνικής υποδομής, συντήρησης ή ακόμη και ασφάλειας, δεν κοινοποιούνται στους άμεσα και νόμιμα ενδιαφερόμενους, δηλαδή στους γονείς. Παρότι η νομοθεσία προβλέπει συμμετοχή και ενημέρωση των συλλόγων γονέων και των ενώσεών τους, στην πράξη συχνά επικρατεί σιωπή ή αποσπασματική πληροφόρηση, για λόγους αυτονόητους.
Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός κενού εμπιστοσύνης με τους γονείς να αισθάνονται ότι αποκλείονται από ζητήματα που αφορούν άμεσα τα παιδιά τους και το σχολείο στο οποίο φοιτούν αλλά και από την άλλη, οι εκπαιδευτικοί να είναι εντελώς μόνοι και να δέχονται εκφοβισμό όταν προσπαθούν να κάνουν σωστά την δουλειά τους ενημερώνοντας και λειτουργώντας συνεργατικά με τους γονείς.
Ταυτόχρονα, κάθε φορά που συμβαίνει ένα σοβαρό περιστατικό σε ένα σχολείο, παρατηρείται ένα ακόμη φαινόμενο. Ας θυμηθούμε ποιοι «τιμωρήθηκαν» όταν παιδιά έχασαν την ζωή τους στα σχολεία, είτε επαγγελματικά είτε ηθικά.
Η μεταφορά της ευθύνης είναι πάντα προς τα κάτω. Αντί να εξεταστούν οι συστημικές ελλείψεις, οι ευθύνες μετατίθενται συχνά στους ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή και έτσι οι εκπαιδευτικοί μετατρέπονται σε αποδιοπομπαίους τράγους. Όχι μόνο από μια μερίδα γονέων, αλλά πολλές φορές και από το ίδιο το κράτος ή τις διοικητικές αρχές. Με τον τρόπο αυτό το σύστημα προστατεύει τον εαυτό του, μεταφέροντας την πίεση στο πιο ευάλωτο σημείο του. Στον άνθρωπο που βρίσκεται καθημερινά μέσα στην τάξη.
Όταν όλα αυτά συσσωρεύονται, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Ένα κράτος που διαχρονικά υποτιμά την παιδεία. Διοικητικές πρακτικές χωρίς επαρκή διαφάνεια, γονείς που αισθάνονται αποκλεισμένοι και αντιδρούν συχνά επιθετικά και εκπαιδευτικοί που αισθάνονται πιεσμένοι και αμύνονται κλείνοντας ακόμη περισσότερο το σύστημα.
Στο τέλος ή στην κορυφή της πυραμίδας, τα παιδιά μας, οι μαθητές, διότι τελικά όλη αυτή την ένταση δεν την εισπράττουν, ούτε οι υπουργοί, ούτε οι διοικήσεις, ούτε οι δήμαρχοι, ούτε θεσμοί. Τα παιδιά που μεγαλώνουν μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η συνεργασία έχει αντικατασταθεί από καχυποψία και όπου το ίδιο το κράτος στέλνει ένα συγκεχυμένο μήνυμα για το τι σημαίνει παιδεία, ευθύνη και κοινότητα, αξίες και σταθερότητα. Σε ένα περιβάλλον που δεν αφήνει κανένα περιθώριο για προσαρμογή στους φρενήρης ρυθμούς της λεωφόρου της ταχύτητας πληροφοριών.
Όταν λοιπόν μια κοινωνία αρχίζει να χάνει το αξιακό της υπόβαθρο, το σχολείο φυσικά και γίνεται ο καθρέφτης αυτής της κρίσης.
Μακάρι να είναι η απώλεια της Σοφίας Χρηστίδου η τελευταία και αυτή που θα μας αναγκάσει, εμάς πρωτίστως, να κοιτάξουμε κατάματα ότι η δημόσια παιδεία χρειάζεται διαφάνεια, πραγματική επένδυση και ειλικρινή συνεργασία ανάμεσα σε κράτος, εκπαιδευτικούς και γονείς. Τώρα!