Ιλισσός: Ξαφνική διακοπή στο κομβικό αντιπλημμυρικό έργο των Νοτίων Προαστίων λόγω έλλειψης κονδυλίων
Οι εργασίες για τη διευθέτηση του Ιλισσού, έργο που συνδέεται άμεσα με την αντιπλημμυρική θωράκιση του Φαληρικού Όρμου και των Νοτίων Προαστίων, ανεστάλησαν λόγω καθυστερήσεων των προβλεπόμενων πληρωμών. Η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων της Περιφέρειας Αττικής αναφέρει ότι τα αιτήματα πληρωμής δεν εγκρίθηκαν εγκαίρως από το Υπουργείο Εσωτερικών.
Σε διακοπή των εργασιών για τη διευθέτηση του Ιλισσού, έργο κομβικής σημασίας για την αντιπλημμυρική θωράκιση του Φαληρικού Όρμου και των γύρω περιοχών στα Νότια Προάστια, προχώρησε η ανάδοχος εταιρεία Άκτωρ. Είχε προηγηθεί η αποδοχή της ειδικής δήλωσης παύσης από τη Διευθύνουσα Υπηρεσία της Περιφέρειας Αττικής για το έργο «Έργα Διευθέτησης Ποταμού Ιλισσού – Π.Ε. Νοτίου Τομέα Αθηνών», εξέλιξη που ανοίγει έναν ακόμη κύκλο προβληματισμού για τις καθυστερήσεις πληρωμών στα δημόσια έργα και τις επιπτώσεις τους στο χρονοδιάγραμμα κρίσιμων παρεμβάσεων αντιπλημμυρικής προστασίας.
Το έργο, συμβατικής αξίας 9,9 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, ανεστάλη έπειτα από αίτημα της αναδόχου στις 6 Φεβρουαρίου 2026, με αιτιολογία τη μη εξόφληση της 6ης και 7ης δόσης του συμφωνημένου τιμήματος, όπως προβλέπεται από τη σύμβαση.
Αρχική προθεσμία ολοκλήρωσης στις 19 Δεκεμβρίου 2025 – Είχε δοθεί παράταση για τις 16 Ιουνίου
Η σύμβαση του έργου είχε υπογραφεί στις 19 Δεκεμβρίου 2024, με αρχική προθεσμία ολοκλήρωσης 12 μηνών. Ωστόσο, με απόφαση της Περιφερειακής Επιτροπής (25 Νοεμβρίου 2025) εγκρίθηκε τρίτη τμηματική παράταση έως 31 Μαρτίου 2026 και νέα καταληκτική ημερομηνία περαίωσης έως 16 Ιουνίου 2026.
Στο μεταξύ, ο ανάδοχος υπέβαλε αίτημα πληρωμής της 6ης δόσης (6ης πιστοποίησης) ύψους 814.832,07 ευρώ με ΦΠΑ και της 7ης (7ης πιστοποίησης) ύψους 424.839,60 ευρώ με ΦΠΑ, οι οποίες εγκρίθηκαν από την Περιφέρεια και διαβιβάστηκαν προς πληρωμή, χωρίς όμως να ακολουθήσει εξόφληση. Επισημαίνουμε ότι η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων είχε ήδη ενημερώσει, από τις 15 Δεκεμβρίου 2025, το Υπουργείο Εσωτερικών για αδυναμία πληρωμής λόγω μη διαθέσιμης πίστωσης, ενώ, σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης διακοπής, τα αιτήματα πληρωμής δεν εγκρίθηκαν εγκαίρως από το Υπουργείο Εσωτερικών.
Με βάση το άρθρο 161 του Ν.4412/2016, η Υπηρεσία όφειλε να εξετάσει εντός 15 ημερών το περιεχόμενο της δήλωσης και να αποφασίσει αποδοχή ή απόρριψη. Κρίνοντας ότι οι λόγοι διακοπής είναι αντικειμενικοί και δεν οφείλονται σε υπαιτιότητα του αναδόχου, αποδέχθηκε τη δήλωση διακοπής εργασιών.
Η εξέλιξη αυτή μεταφέρει πλέον το βάρος στην εξασφάλιση χρηματοδότησης και στην αποκατάσταση της ροής πληρωμών, ώστε το έργο να ξεκινήσει και πάλι χωρίς νέες απώλειες χρόνου σε μια περιοχή όπου οι παρεμβάσεις στον Ιλισσό συνδέονται άμεσα με την ασφάλεια των υποδομών και των κατοίκων.
Η σημασία του έργου
Ο Ιλισσός δεν είναι απλώς ένα «κρυμμένο» ποτάμι κάτω από την άσφαλτο της Αθήνας. Με λεκάνη απορροής 43 τετραγωνικών χιλιομέτρων και μήκος 10 χιλιομέτρων, αποτελεί έναν από τους βασικούς φυσικούς αγωγούς απορροής των ομβρίων της πρωτεύουσας, μεταφέροντας τα νερά από τις βορειοδυτικές υπώρειες του Υμηττού έως την εκβολή του στον Φαληρικό Όρμο. Ο ρόλος του στην αντιπλημμυρική προστασία του παραλιακού μετώπου θεωρείται κομβικός.
Στο μεγαλύτερο τμήμα του ο ποταμός έχει εγκιβωτιστεί με κλειστή διατομή, πάνω στην οποία αναπτύχθηκαν κρίσιμες αστικές υποδομές όπως λεωφόροι, γραμμές τραμ, χώροι πρασίνου. Οι παρεμβάσεις προηγούμενων δεκαετιών, αν και εξυπηρέτησαν την αστική ανάπτυξη, περιόρισαν την παροχετευτικότητά του. Σε συνθήκες έντονων βροχοπτώσεων, ο Ιλισσός λειτουργεί οριακά, με αποτέλεσμα ο Φαληρικός Όρμος και οι γειτονικές περιοχές να καθίστανται συχνά ευάλωτες σε πλημμυρικά φαινόμενα.
Η διευθέτηση του Ιλισσού στον Νότιο Τομέα Αθηνών επαναφέρει στο προσκήνιο τη σημασία του ως βασικής «βαλβίδας ασφαλείας» για το παράκτιο μέτωπο. Με την εκβάθυνση και τον καθαρισμό της κοίτης από φερτά υλικά και εμπόδια, που αποτελεί μέρος του έργου, σκοπός είναι να διασφαλιστεί η ομαλή ροή των υδάτων προς τη θάλασσα, μειώνοντας τον κίνδυνο υπερχειλίσεων πριν από την εκβολή του ποταμού.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι παρεμβάσεις στις γέφυρες της οδού Εθνάρχου Μακαρίου και της μεταλλικής γέφυρας της Λεωφόρου Ποσειδώνος, που στο παρελθόν λειτούργησαν ως «στενωποί» σε περιόδους υψηλής συσσώρευσης νερού. Η ανακατασκευή ή αντικατάστασή τους, όπως προβλέπεται από το έργο, αυξάνει τη διατομή ροής, διευκολύνοντας τη διοχέτευση μεγάλων όγκων νερού προς τον Φαληρικό Όρμο. Παράλληλα, η μετατόπιση και συντήρηση της μεταλλικής πεζογέφυρας και η κατασκευή αναχώματος προστασίας από τη θάλασσα ενισχύουν την ανθεκτικότητα του συστήματος τόσο από πλημμυρικά κύματα όσο και από θαλάσσιες επιδράσεις.
Οι περιπτώσεις της Πικροδάφνης και των ρεμάτων του Δήμου Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης
Η διευθέτηση του Ιλισσού, εκτός του καθαρά τεχνικού χαρακτήρα που έχει το έργο, αποσκοπεί στη συνολική αντιπλημμυρική θωράκιση του Φαληρικού Όρμου, σε μια περίοδο όπου τα ακραία καιρικά φαινόμενα καθιστούν αναγκαία την αναβάθμιση των υποδομών και την επαναξιολόγηση της σχέσης της πόλης με τα φυσικά της ρέματα. Πρόκειται μάλιστα για ένα από τα πολλά μέτωπα που καλείται να αξιολογήσει η Περιφέρεια και η Πολιτεία, ειδικά μετά τα πρόσφατα γεγονότα πλημμυρών σε πολλές περιοχές των Νοτίων Προαστίων.
Θυμίζουμε ότι σε πρόσφατο ρεπορτάζ του NouPou, αναφερθήκαμε στη μελέτη και απαίτηση κονδυλίου από τη Δημοτική Επιτροπή του Δήμου Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, προκειμένου να αποκατασταθούν οι καταστροφές που προκάλεσε η κακοκαιρία της 21ης Ιανουαρίου σε αρκετά σημεία της περιοχής, διεκδικώντας χρηματοδότηση από το Ειδικό Πρόγραμμα Φυσικών Καταστροφών του υπουργείου Περιβάλλοντος. Στις προτεινόμενες παρεμβάσεις είναι μεταξύ άλλων, εργασίες για την αντιμετώπιση της μεταφοράς στερεών αντικειμένων σε ρέματα της περιοχής, καθώς και η εκπόνηση μελέτης δασοτεχνικής διευθέτησης ρεμάτων σε όλο τον Δήμο Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, με στόχο ήπιες αλλά στοχευμένες παρεμβάσεις για τη μείωση του πλημμυρικού κινδύνου και της διάβρωσης.
Κεντρικό ζήτημα αποτέλεσε επίσης στην πρόσφατη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής στα μέσα Ιανουαρίου, το ρέμα Πικροδάφνης. Στη διάρκειά του, και σύμφωνα με τα στοιχεία της Περιφέρειας που παρουσίασε ο Περιφερειάρχης Νίκος Χαρδαλιάς, αναφέρθηκε ότι υπάρχουν 81 αυθαίρετες κατοικίες εντός ή σε άμεση επαφή με την κοίτη. Ο κ. Χαρδαλιάς μάλιστα είχε δεσμευτεί ότι θα καταθέσει μηνυτήρια αναφορά στον αρμόδιο εισαγγελέα για να ερευνηθούν ποιοι έχουν την ευθύνη, για το γεγονός ότι 81 χαρακτηρισμένες ως αυθαίρετες κατοικίες δεν έχουν υπαχθεί σε καθεστώς απαλλοτρίωσης, κατεδάφισης ή διευθέτησης.
