Τσαντιρομαχαλάς στην παραλία της Παλαιάς Φώκαιας
Ο Γιώργος Πανταγιάς* γράφει στο NouPou για το παράδοξο της Αθηναϊκής Ριβιέρας: Για τις μεγάλες διακηρύξεις περί ανάπτυξης και ανάπλασης του παραλιακού μετώπου του Σαρωνικού, που προσκρούουν σε πρωτοφανείς αντιθέσεις, σε διαμετρικά αντίθετα συμφέροντα και, πρωτίστως, στην απουσία πολιτικής βούλησης.
H αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων του παραλιακού μετώπου του Σαρωνικού, από το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας έως το Σούνιο, έχει αναδειχθεί σε ζήτημα ζωτικής σημασίας για την αποκατάσταση μιας υγιούς σχέσης του οικοσυστήματος με τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.
Αναμφίβολα πρόκειται για ένα εγχείρημα δύσκολο και απαιτητικό. Προϋποθέτει να προτάξουμε το Μάκρο στο Μίκρο, το μακροπρόθεσμο στο μικροπρόθεσμο. Άλλωστε, μόνο έτσι θα υπάρξει η απαραίτητη απαγκίστρωση από τις απαίδευτες αντιλήψεις που προσβλέπουν στο μικρό και στο πρόσκαιρο.
Επιπροσθέτως θα καταστεί εφικτή η αποδέσμευση από τη μικροπολιτική μιζέρια, που μέλημά της είναι η εξυπηρέτηση μεγάλων και μικρών συμφερόντων, τα οποία εδράζονται σε πελατειακές σχέσεις, ακόμη και σε επιζήμιους λαϊκισμούς.
Το βέβαιο είναι πως τις δυσμενείς συνέπειες μιας αλόγιστης και στρεβλής ανάπτυξης της Αττικής τις ζουν και τις βιώνουν όλοι οι πολίτες. Και αυτό γιατί η ποιότητα ζωής, η προστασία του περιβάλλοντος, η οικιστική ισορροπία, οι υποδομές, δεν αποτέλεσαν καίριες προτεραιότητες για μια ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη. Απεναντίας όλα αφέθηκαν στην τύχη τους και πρωτίστως στη βουλιμία όλων εκείνων των επιτήδειων, που θεωρούν δικαίωμα τους τις πράξεις ανομίας, αυθαιρεσίας, παρανομίας.
Αναμφισβήτητη αλήθεια είναι ότι σε όλο το παραλιακό μέτωπο του Σαρωνικού, αποτυπώνεται με τον πιο καθαρό τρόπο η σκληρή πραγματικότητα. Τα προβλήματα που έχουν προκληθεί στέκονται τροχοπέδη για την ορθολογική αξιοποίησή του. Και το κυριότερο, στερούν στους πολίτες τη δυνατότητα να απολαμβάνουν τα πλεονεκτήματα των περιοχών τους, αλλά και κατ’ επέκταση σε όλους τους κατοίκους της Αττικής να μπορούν να αξιοποιούν τις ευκαιρίες που προσφέρονται. Κι όλα αυτά τη στιγμή που υπάρχουν οι προϋποθέσεις να ζεις, να δημιουργείς, να επιχειρείς, σε όλη την έκταση των 70 περίπου χιλιομέτρων που καλύπτει το παραθαλάσσιο μέτωπο.
Δυνατότητες και ευκαιρίες για την Αθηναϊκή Ριβιέρα
Πολύς λόγος γίνεται εδώ και καιρό για το εγχείρημα της αποκαλούμενης Αθηναϊκής Ριβιέρας. Το σίγουρο είναι ότι δεν εξυπηρετεί μόνο τους έχοντες επιχειρηματικά και οικονομικά συμφέροντα, ούτε περιορίζεται στην τουριστική αξιοποίηση. Πόσο μάλλον δεν ευνοεί στους επίδοξους καταπατητές δημόσιας περιουσίας.
Με άλλα λόγια η Αθηναϊκή Ριβιέρα είναι μια ρεαλιστική και πραγματιστική επιδίωξη, προκειμένου το παραλιακό μέτωπο να αναδειχθεί σε πόλο έλξης φιλοξενώντας πολλαπλές χρήσεις, όπως απόδραση από το αστικό περιβάλλον, δυνατότητα πρόσβασης στη θάλασσα, αναψυχή, ψυχαγωγία, άθληση, δημιουργία, περίπατο, καθώς και χρήση χώρων για καινοτόμες επιχειρηματικές δραστηριότητες, προσελκύοντας επενδύσεις, και ασφαλώς για μια ορθολογική τουριστική ανάπτυξη.
Ουσιαστικά είναι το μεγάλο στοίχημα αναζωογόνησης όλων των περιοχών που έχουν πρόσβαση στη θάλασσα. Η αναβάθμιση και η ανάπλαση τους είναι σύνθετη και δύσκολη υπόθεση. Και αυτό γιατί προσκρούει σε πρωτοφανείς αντιθέσεις, σε διαμετρικά αντίθετα συμφέροντα, οικονομικά, επιχειρηματικά, τοπικά. Αλλά και στον κατακερματισμό των ιδιοκτησιών, σε δημόσιες και ιδιωτικές. Και πρωτίστως στην απουσία πολιτικής βούλησης για την προώθηση ενός συγκεκριμένου επιχειρησιακού αναπτυξιακού σχεδίου, υπερκερνώντας ανταγωνισμούς, κοντόφθαλμες προσεγγίσεις αλλά και την αλόγιστη βουλιμία μικρών και μεγάλων συμφερόντων.
Απουσία αναπτυξιακής στρατηγικής
Μολονότι έχουν ειπωθεί πολλά για την αξία της Αθηναϊκής Ριβιέρας, η δύναμη της αδράνειας και της στασιμότητας παραμένει ισχυρή, ετεροχρονίζοντας διαρκώς διακηρυγμένες επιδιώξεις και γενικόλογες αναφορές. Εκτός από τη μεγάλη επένδυση στο Ελληνικό, όλα τα άλλα μεγαλεπήβολα σχέδια μένουν στον αέρα.
Έτσι βλέπουμε η εταιρεία ακινήτων δημοσίου, η ΕΤΑΔ, η οποία κατέχει τη μεγαλύτερη ιδιοκτησία σε όλο το μήκος του παραλιακού μετώπου, να περιορίζεται σε μια μικροδιαχείριση. Δεν στερείται μόνο μιας ολοκληρωμένης αναπτυξιακής στρατηγικής, που θα έχει στο επίκεντρο της τις ανάγκες των πολιτών. Αλλά και αδυνατεί να σχεδιάσει και να υλοποιήσει την απαιτούμενη ανάπλαση, που θα καθιστούσε την Αθηναϊκή Ριβιέρα πόλο έλξης αναπτυξιακών σχεδίων. Ένα σχέδιο το οποίο θα έριχνε το τείχος απομόνωσης των κατοίκων της Αττικής από τη θάλασσα, αξιοποιώντας τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του παραλιακού μετώπου, και ταυτόχρονα θα βελτίωνε σημαντικά την ποιότητα ζωής τους.
Επίδοξοι καταπατητές λυμαίνονται δημόσια έκταση
Πέρα ωστόσο από την αναποτελεσματικότητα και αναβλητικότητα της κρατικής διοίκησης, κοντόφθαλμη, μίζερη, πελατειακή, προβληματική είναι η αντίληψη και η πρακτική που υιοθετούν αρκετοί φορείς της αυτοδιοίκησης. Μάλιστα κάποιοι εκπρόσωποί της, καταφεύγουν με λαϊκίστικη ευκολία στην άρνηση και στην αμφισβήτηση έργων ανάπλασης, φθάνοντας στο σημείο να τα ενοχοποιούν, αρνούμενοι τη συμβολή και τη συνδρομή του ιδιωτικού τομέα. Το παράδοξο είναι ότι δεν μένουν μόνο σ’ αυτή την άρνηση, αλλά την ίδια στιγμή ανέχονται κραυγαλέες πράξεις ανομίας, αυθαιρεσίας και παρανομίας.
Αποκαλυπτική περίπτωση είναι η καταπάτηση, εδώ και πολλά χρόνια, δημόσιας έκτασης πέντε περίπου στρεμμάτων, πάνω ακριβώς στην ακτογραμμή της παραλιακής Αθηνών-Σουνίου. Πρόκειται για μια ακραία πράξη επίδοξων καταπατητών, στην Παλαιά Φώκαια του Δήμου Σαρωνικού, στο 53ο χιλιόμετρο, όπου με το έτσι θέλω, έχουν εγκαταστήσει μεγάλο αριθμό τροχόσπιτων, περικλείοντας τη συγκεκριμένη έκταση ως ιδιωτικό τους χώρο.
Εστία μόλυνσης και ρύπανσης
Πέρα από την καραμπινάτη παρανομία, εξίσου σημαντικό είναι ότι προκαλούν αφόρητη μόλυνση με τα λύματα τους, μετατρέποντας ένα από τα καλύτερα σημεία του παραλιακού μετώπου σε τσαντιρομαχαλά. Αρκεί να υπενθυμίσουμε ότι προγενέστερη μελέτη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου κατέγραφε το οξύ πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί στην περιοχή της Παλαιάς Φώκαιας εξαιτίας της επιβάρυνσης του υδροφόρου ορίζοντα.
Το θετικό, ωστόσο, είναι ότι με πρόσφατη δικαστική απόφαση οι επίδοξοι καταπατητές καλούνται να εγκαταλείψουν τον χώρο. Αρκεί βέβαια η απόφαση αυτή να υλοποιηθεί, γιατί οι πάντες γνωρίζουμε ότι σημαντικές δικαστικές αποφάσεις χάνονται στις καλένδες γραφειοκρατικών δυσλειτουργιών. Επίσης θετικό είναι ότι η τωρινή δημοτική αρχή του Σαρωνικού, έχει προτάξει να τεθεί τέλος στην πολύχρονη, παράνομη καταπάτηση και οικειοποίηση του συγκεκριμένου χώρου.
Τα ασύμβατα της Αθηναϊκής Ριβιέρας
Τσαντιρομαχαλάς και Αθηναϊκή Ριβιέρα δεν είναι απλώς ασύμβατα και αντιφατικά. Γι’ αυτό και οι μεγαλεπήβολες διακηρύξεις περί αναβάθμισης και ανάπλασης του παραλιακού μετώπου για να έχουν στοιχειώδη αξιοπιστία και φερεγγυότητα προϋποθέτουν την εκρίζωση όλων εκείνων των παράνομων και αυθαίρετων ενεργειών, που χρόνια τώρα έχουν αποτελέσει ουσιαστικό εμπόδιο για την ορθολογική αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων ολόκληρου του Σαρωνικού μετώπου.
*Ο Γιώργος Πανταγιάς είναι Σύμβουλος Στρατηγικής και Επικοινωνίας.