Η δύναμη δεν έχει φύλο: Τι σημαίνει να ζεις στα όρια όταν είσαι γυναίκα
Τρεις αθλήτριες, η ορειβάτισσα Κική Τσακαλδήμη, η πρωταθλήτρια ορεινού τρεξίματος Μαρία Μάλαϊ και η υπερμαραθωνοδρόμος Τζο Μαντά μιλούν για τις ατελείωτες ώρες προπόνησης, τον πόνο, τους τραυματισμούς και τις θυσίες, αλλά και τα στερεότυπα και τις ανισότητες που συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στον αθλητισμό.
- 08/03/2026 10:00
Η ζωή των αθλητριών είναι μια συνεχής μάχη αντοχής, πόνου και ψυχικής δύναμης, σε ακραίες συνθήκες. Μα πέρα από τα βουνά, τις ερήμους και τα στάδια και παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί, ο σεξισμός και οι έμφυλες ανισότητες εξακολουθούν να αποτελούν καθημερινή πραγματικότητα στον αθλητικό χώρο.
Οι γυναίκες αθλήτριες συχνά αντιμετωπίζουν σεξιστικά σχόλια ή και σεξουαλική παρενόχληση, body shaming και περιορισμένη προβολή από τα μέσα ενημέρωσης. Παράλληλα, σημαντικό εμπόδιο αποτελεί η οικογένεια, η μητρότητα και η παράλληλη εργασία που πρέπει να συνδυαστούν με μια απαιτητική καθημερινή και σκληρή προπόνηση. Όλα αυτά αποδεικνύουν ότι, ακόμα και η ισότητα στον αθλητισμό παραμένει ζητούμενο και απαιτεί συνεχή διεκδίκηση.
Οι ατέλειωτες ώρες προπόνησης
Η καθημερινότητα μιας γυναίκας αθλήτριας που προσπαθεί να σπάσει τα όρια δεν μοιάζει με τίποτα που έχουμε συνηθίσει. Ατελείωτες ώρες προπόνησης, συνθήκες που δοκιμάζουν σώμα και ψυχή, αλλά και η ψυχολογική πίεση να αποδεικνύουν συνεχώς ότι μπορούν να αντέξουν τα πάντα.
Η μέρα τους ξεκινά πολύ πριν ξημερώσει. Η ορειβάτισσα Κική Τσακαλδήμη όταν βρίσκεται στο βουνό για να φτάσει σε μία ακόμη κορυφή σηκώνεται γύρω στη 1 το πρωί. «Το πρώτο που κάνω είναι να ελέγξω τα παγούρια και τα σχοινιά μου», λέει. «Αν κάτι λείπει ή είναι χαλασμένο, μπορεί να κοστίσει πολύ ακριβά σε ένα βουνό». Στη 1:30 τρώει ένα μικρό πρωινό, συνήθως βρώμη με μέλι και ξηρούς καρπούς, που θα της δώσει την ενέργεια για τις πρώτες ώρες ανηφόρας.
«Χρειάστηκαν απίστευτες ώρες αναβάσεων σε αντίξοες συνθήκες, σε παγωμένες βουνοκορφές. Αλλά και αμέτρητες ώρες προπόνησης πριν και μετά τη δουλειά. Θυμάμαι να ξυπνάω στις πέντε και μισή το πρωί για να προλάβω να τρέξω 17 χιλιόμετρα πριν πάω να ανοίξω τη βιβλιοθήκη και να εργαστώ στο οκτάωρο. Και μετά, το απόγευμα, να συνεχίζω με άλλες δύο ώρες προπόνησης στο γυμναστήριο, κουβαλώντας σακίδιο 20 κιλών στην πλάτη για να προσομοιώσω τις συνθήκες που θα αντιμετώπιζα στο βουνό. Γιατί προπονούμαι σε μια πόλη στο επίπεδο της θάλασσας, ενώ οι συνθήκες για τις οποίες προετοιμάζομαι βρίσκονται σε υψόμετρα άνω των 6.000 μέτρων. Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας δεν υπήρχε προσωπικός χρόνος, ούτε για τον σύζυγό μου, ούτε για φίλους, ούτε για την οικογένειά μου. Ήμουν απόλυτα αφοσιωμένη στον στόχο. Κάθε λεπτό του εικοσιτετραώρου το αφιέρωνα αποκλειστικά στην επίτευξή του στόχου. Είτε αυτό σήμαινε προπόνηση, είτε ξεκούραση, είτε προετοιμασία των γευμάτων μου, είτε ατελείωτες ώρες έρευνας στον υπολογιστή για να βρω χορηγούς για ένα εγχείρημα που ήταν οικονομικά για μένα απλησίαστο.»
Η Κική Τσακαλδήμη ξεκίνησε από το μηδέν χωρίς καμία εμπειρία στην ορειβασία, χρειάστηκε να ξεπεράσει φόβους και φυσικά όρια για να πλησιάσει στην κορυφή του Έβερεστ και να καρφώσει την ελληνική σημαία στην κορυφή του Ακονκάγκουα, κάνοντας θυσίες που λίγοι μπορούν να κατανοήσουν. Κάθε μέρα προπόνησης, κάθε ώρα ταξιδιού σε αντίξοες συνθήκες είναι μέρος του προσωπικού της στόχου για το όνειρο και την κατάκτηση της κορυφής. «Πολλοί με ρωτάνε “δε φοβάσαι στο βουνό; Δε φοβάσαι μην πεθάνεις;” και η απάντηση είναι πως ναι, φοβάμαι, όμως δεν επιτρέπω το φόβο να επιλέξει για μένα και να ορίσει τις επιλογές μου. Τον φόβο τον κάνω φίλο μου. Οραματίζομαι κάθε δύσκολη κατάσταση που μπορεί να αντιμετωπίσω. Την βιώνω στο μυαλό μου σαν να είναι πραγματικότητα και σκέφτομαι βήμα προς βήμα πώς θα ανταπεξέλθω, τι πρέπει να κάνω για να τη ξεπεράσω και να συνεχίσω. Γιατί εκεί πάνω, στη «ζώνη θανάτου», γνωρίζω πως θα είμαι μόνη μου και κανείς δεν θα μπορεί να με βοηθήσει.»
Η εκπαίδευση του μυαλού είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση: η Κική πρέπει να λειτουργεί ακόμη κι όταν όλα πηγαίνουν στραβά. «Στις καθημερινές προπονήσεις στο βουνό, όταν το σώμα αρχίζει να λυγίζει από τον πόνο και την υπερβολική κούραση, τότε είναι που προσπαθώ να ενεργοποιήσω και να αντλήσω ό,τι ίχνος δύναμης μου έχει απομείνει. Να μάθω στο σώμα μου να λειτουργεί ακόμη και μέσα σε αντίξοες συνθήκες.» λέει.
Τι γίνεται όμως με την προσωπική της ζωή; Θυσιάζει τον ελεύθερό της χρόνο για το βουνό; «Η έλλειψη προσωπικού χρόνου με φίλους, με την οικογένειά μου ή με τον σύντροφό μου δεν είναι κάτι που βιώνω ως απώλεια. Είναι ο δρόμος. Το μονοπάτι που θα με φέρει πιο κοντά στην κορυφή που ονειρεύομαι. Αν κάτι με κουράζει καμιά φορά, δεν είναι τόσο η σωματική κούραση της προπόνησης, αλλά το ότι πρέπει συχνά να εξηγώ στους γύρω μου πως δεν είμαι «τρελή» που παίρνω τα βουνά.»
Η Μαρία Μάλαϊ, από πολύ νωρίς μπήκε στο ορεινό τρέξιμο. Από το 2022 σταμάτησε αγωνιστικά το trail running και έχει στραφεί αποκλειστικά στο τρέξιμο δρόμου και κυρίως στον μαραθώνιο. Με το τρέξιμο, μας θυμίζει ότι η δύναμη δεν μετριέται μόνο στα χιλιόμετρα ή στα μετάλλια αλλά αποκαλύπτει τις αδυναμίες και τις αντοχές μας, και η Μαρία συνδυάζει προπόνηση, εργασία και προσωπική ζωή με αφοσίωση και χαρά. Όπως λέει: «Το τρέξιμο ξεκινά από τη στιγμή που ξεχνάς ότι τρέχεις…»
Όπως η Κική έτσι και εκείνη ξεκινά νωρίς το πρωί. Οι ώρες μεταξύ 6 και 10 το πρωί είναι αφιερωμένες στην προπόνηση: ανηφόρες, τεχνικές, ελεγχόμενη ταχύτητα, μετρώντας κάθε αναπνοή και βήμα. «Η καθημερινότητά μου είναι έτσι κι αλλιώς συνδεδεμένη με το τρέξιμο, γιατί είμαι προπονήτρια στους adidas Runners. Αυτό σημαίνει ότι τρέχω κάθε μέρα, είτε για τη δική μου προπόνηση είτε μαζί με την ομάδα. Συνήθως προτιμώ να κάνω τη βασική μου προπόνηση το απόγευμα, αν και υπάρχουν μέρες που τρέχω και δύο φορές μέσα στη μέρα. Σε εβδομαδιαία βάση βγάζω περίπου 100 με 120 χιλιόμετρα.»
«Κάθε φορά που το σώμα μου αρχίζει να διαμαρτύρεται, μαθαίνω να το ακούω», λέει η Τζο Μαντά, η οποία έχει τρέξει κάτω από τον ανελέητο ήλιο και την αφόρητη ζέστη του αγώνα Badwater Ultramarathon, στο ψύχος των Rocky Mountains αλλά και στον πιο σκληρό ελληνικό αγώνα, το Σπάρταθλον. Είναι τρις Σπαρταθλήτρια και κάτοχος ιστορικών διακρίσεων, και μετατρέπει την αντοχή, την ηλικία και τις δυσκολίες σε προσωπική φιλοσοφία δύναμης. (Σ.Σ.: Ο Badwater είναι αγώνας 217 χιλιομέτρων που ξεκινά από το χαμηλότερο σημείο των ΗΠΑ, διασχίζει την κοιλάδα του θανάτου με θερμοκρασίες που αγγίζουν μέχρι και τους 50-55 βαθμούς κελσίου και τερματίζει στο όρος Whitney στα 2.530m υψόμετρο, καλύπτοντας 6.000 μέτρα υψομετρικής διαφοράς. Το Σπάρταθλον είναι ένας από τους πιο διάσημους και απαιτητικούς διεθνείς αγώνες υπεραποστάσεων στον κόσμο, που αναβιώνει τη διαδρομή του Φειδιππίδη, με 246 χιλιόμετρα, η οποία ξεκινά από την Αθήνα προς Σπάρτη και οι αθλητές πρέπει να ολοκληρώσουν τον αγώνα μέσα σε 36 ώρες συνεχόμενο τρέξιμο).
«Είναι το σώμα σου που σου λέει μέχρι πού μπορεί να φτάσει. Αλλά πρέπει να ξέρεις να σταματάς, αλλιώς δεν τελειώνεις τον αγώνα» λέει η Μαρία. «Πολλοί νομίζουν ότι οι γυναίκες μπορούν να αντιμετωπίσουν λιγότερο πόνο», λέει η Κική. «Δεν είναι έτσι. Ο πόνος είναι ίδιος, απλά πρέπει να μάθεις να τον διαχειρίζεσαι».
Η μέρα συνεχίζεται με δεύτερο κύκλο προπόνησης το απόγευμα, που περιλαμβάνει τεχνικές, τρέξιμο ή προσομοιώσεις αγώνων.
Ο τραυματισμός: το απρόσμενο εμπόδιο
Στον αθλητισμό, αλλά και στη ζωή, ένα λάθος βήμα μπορεί να αλλάξει τα πάντα. Ένας τραυματισμός δεν είναι μόνο σωματικός πόνος. Είναι φόβος, αβεβαιότητα, απώλεια ταυτότητας.
Η ιστορία της Simone Biles έδειξε ότι η επιστροφή δεν είναι πάντα θέμα μυών, αλλά και μυαλού. Μετά την αποχή της για λόγους ψυχικής υγείας, μίλησε ανοιχτά για την ανάγκη να προστατεύει κανείς πρώτα τον εαυτό του. «Στο τέλος της ημέρας είμαστε άνθρωποι», είχε δηλώσει. Το ίδιο μήνυμα έστειλε και η Lindsey Vonn, που πάλεψε με σοβαρούς τραυματισμούς στο γόνατο: η πτώση δεν σε ορίζει, η επιστροφή σε ορίζει.
«Όπως η Ρώμη δεν χτίστηκε σε μια μέρα, έτσι και ένα σώμα δεν επανέρχεται αμέσως» λέει η Τζο Μαντά, Το βασικό μάθημα; Αποδοχή, υπομονή, μικρά βήματα. Η αντοχή δεν είναι μόνο να πιέζεις. Είναι και να περιμένεις.
Το bullying
Οι γυναίκες αθλήτριες πρέπει να αντέξουν μέσα σε όλα αυτά και το bullying. «Το bullying – κακοποίηση που έχω υποστεί όλα αυτά τα χρόνια, επειδή ξεχώριζα. Αυτό που με στεναχωρεί όμως περισσότερο, είναι όταν το bullying γίνεται από κάποιες γυναίκες συναθλήτριες. Απογοήτευση απλά. Το ερώτημα, γιατί ένας άντρας δύναται να ξεχωρίζει ενώ μία γυναίκα θα υποστεί κριτική και μάλιστα σκληρή;» αναρωτιέται η Τζο.
«Αντιμετώπισα έντονη κριτική από άντρες στον χώρο της ορειβασίας. Υπήρξε δυσπιστία τόσο απέναντι στο φύλο μου όσο και στην έλλειψη προηγούμενης εμπειρίας σε μεγάλα υψόμετρα. Όμως δεν το έβαλα κάτω. Συνέχισα.» λέει η Κική.
Μητρότητα και καριέρα: Μια ακόμη ανηφόρα
Και έπειτα έρχεται το ερώτημα που για χρόνια έμοιαζε ασυμβίβαστο: μπορεί μια γυναίκα να είναι ταυτόχρονα μητέρα και αθλήτρια υψηλού επιπέδου; Για πολλές, η εγκυμοσύνη σήμαινε το τέλος της καριέρας. Η Λουξεμβουργιανή τενίστρια Mandy Minella αρνήθηκε να το δεχτεί. Όταν έμεινε έγκυος βρισκόταν στο Top 70 της παγκόσμιας κατάταξης. «Νόμιζα ότι ήταν το τέλος», παραδέχτηκε. Όμως 99 ημέρες μετά τη γέννηση της κόρης της επέστρεψε στα γήπεδα. Μέσα σε οκτώ μήνες πλησίασε ξανά το Top 100. «Η ιστορία μου στο τένις δεν είχε τελειώσει», είχε πει.
Το ίδιο έκανε και η 48χρονη Τζο Μαντά, που μόλις πρόσφατα γέννησε ένα υγιές κοριτσάκι και μπήκε ξανά για προπόνηση, πριν καν σαραντίσει! «Ωστόσο έχεις να αντιμετωπίσεις και τα στερεότυπα, όπως η γυναίκα από κάποια ηλικία και μετά οφείλει να κάνει παιδιά και να «ξεχάσει» τις δραστηριότητες της. Επιπρόσθετα, εάν δεν έχεις παιδιά δεν είσαι άξια κι άλλα διάφορα.» Υπάρχουν ωστόσο και ορατά, σχεδόν αξεπέραστα, εμπόδια: ελλιπής υποστήριξη, δομές που δεν έχουν σχεδιαστεί για μητέρες, ανάγκη για καλύτερη οργάνωση και στήριξη των νέων οικογενειών στον επαγγελματικό αθλητισμό.
Όμως πώς συνδυάζεται προπόνηση και παιδί; «Όλη μου η ζωή είναι βασισμένη πάνω στην κίνηση και την προπόνηση. Ακόμα και τώρα ως νέα μανούλα, θα ταΐσω την κόρη μας όρθια, θα τη βάλω να βγάλει τον αέρα μετά το φαγητό περπατώντας σε όλο το σπίτι (γέλια), συν την εργασία μου ως φυσικοθεραπεύτρια που απαιτεί δύναμη και ορθοστασία. Αυτό με βοηθά να μην επαναπαύομαι και ταυτόχρονα να κάνω και προπονήσεις κάθε είδους. Από HIIT , χαλάρωμα και ενδυνάμωση ώστε να χτιστεί το σώμα μου ακόμα πιο δυνατό. Οι ώρες δεν υπολογίζονται διότι είναι απλά η καθημερινότητα μου σε μια διαρκή κίνηση.»
Αλλά και όσες δεν έχουν παιδιά κατακρίνονται: «Όταν μιλάω για τα όνειρά μου και για τις θυσίες που χρειάζεται να κάνει κανείς για να τα κατακτήσει, συχνά ακούω την ίδια δικαιολογία από τους ανθρώπους γύρω μου: “Κική, για σένα είναι εύκολο, γιατί δεν έχεις παιδιά”. Όμως ακόμη και το γεγονός ότι δεν έχω παιδιά είναι μια πολύ συνειδητή επιλογή. Μια επιλογή που έκανα προκειμένου να μπορέσω να ακολουθήσω τα όνειρά μου» λέει η Κική.
Το σώμα, ο κύκλος και η καθημερινότητα
Η περίοδος, οι ορμονικές αλλαγές, η φροντίδα ενός παιδιού δεν σταματούν επειδή υπάρχει προπόνηση. «Δεν μπορείς να αγνοήσεις το σώμα σου», λέει η Τζο. «Απλώς μαθαίνεις να προσαρμόζεσαι». Κάθε κύκλος έχει τις δικές του απαιτήσεις. Κάθε μέρα είναι διαφορετική.
Το βράδυ, μετά από ώρες προπόνησης, έρχονται η αποκατάσταση, η διατροφή και οι λίγες ώρες ύπνου. Τα σώματα είναι εξαντλημένα, αλλά η ψυχή ανανεώνεται με τη σκέψη ότι κατάφεραν να ξεπεράσουν τα όριά τους για ακόμα μια μέρα. «Η αίσθηση της κορυφής δεν είναι μόνο η θέα», λέει η Κική. «Είναι ότι το σώμα σου κατάφερε να κάνει κάτι που νόμιζες αδύνατο».
Η Μαρία Μάλαϊ λέει ότι «το τρέξιμο είναι τρόπος ζωής εδώ και πολλά χρόνια. Μου έχει μάθει πειθαρχία, υπομονή και επιμονή. Και πιστεύω ότι όλο και περισσότερες γυναίκες σήμερα δείχνουν μέσα από τον αθλητισμό ότι μπορούν να κυνηγούν τους στόχους τους και να ξεπερνούν τα όριά τους».
Οι μέρες τους είναι μια συνεχής εναλλαγή φυσικής κούρασης, ψυχολογικής πίεσης και μικρών νικών. Κάθε άνοδος στο βουνό, κάθε επιστροφή μετά από τραυματισμό, κάθε επανεμφάνιση μετά τη μητρότητα είναι ένα μάθημα αντοχής και στρατηγικής.
«Μερικές φορές νιώθω ότι οι άλλοι δεν καταλαβαίνουν τι περνάμε», λέει η Μαρία. «Ένας τραυματισμός δεν με σταματά, κάνω σωστή αποκατάσταση. Μου δείχνει ότι πρέπει να συνεχίσω, να αποδείξω ότι η δύναμη δεν έχει φύλο».
Και η Κική Τσακαλδήμη προσθέτει: «Στεναχωριέμαι κάθε φορά που κατεβαίνω από μια κορυφή και δέχομαι την ίδια ερώτηση: «Πόσο δύσκολο είναι για μια γυναίκα να ανέβει στην κορυφή του Έβερεστ, του Ακονκάγκουα ή του Κιλιμάντζαρο;». Δεν έχω ακούσει ποτέ την ίδια ερώτηση να γίνεται αντίστοιχα σε άντρα.»
Και έτσι τελειώνει μια μέρα, όχι με ήρωες και θαύματα, αλλά με πραγματικές γυναίκες που ζουν στο όριο, ακούν το σώμα τους, επουλώνουν τις πληγές τους, μεγαλώνουν παιδιά, επιστρέφουν πιο δυνατές και ξέρουν ότι η αντοχή χτίζεται μέρα με τη μέρα. Γιατί η μεγαλύτερη κορυφή δεν είναι πάντα ένα βουνό ούτε ένας τερματισμός. Μερικές φορές είναι η ίδια η ζωή, αυτή που συμβαίνει. «Για μένα αυτό είναι και το πιο όμορφο στον αθλητισμό: να προσπαθείς κάθε φορά να φτάνεις λίγο πιο μακριά από αυτό που πίστευες ότι μπορείς. Να φτάνεις πιο μακριά από αυτό που είσαι φτιαγμένος» καταλήγει η Μαρία Μάλαϊ.