Μπορώ να ρίξω τη χοληστερίνη αν έχω οικογενή υπερχοληστερολαιμία;
Ρώτα Τον Γιατρό
Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία, ή πιο απλοϊκά, η κληρονομική χοληστερίνη, δεν σχετίζεται μόνο με τη διατροφή, αλλά και με τα γονίδιά μας. Πώς γίνεται η διάγνωση, πως την αντιμετωπίζουμε με διατροφή και πότε χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή; Μας απαντά η Δρ. Βαλεντίνη Κωνσταντινίδου, Διαιτολόγος- Διατροφολόγος με ειδίκευση στη Διατροφογενετική, ιδρύτρια του DNANUTRICOACH®.
Την πρώτη φορά που θα ελέγξεις τη χοληστερίνη σου, θα διαπιστώσεις ότι υπάρχει η «καλή» και η «κακή» χοληστερίνη. Κι αν η «κακή» χοληστερίνη είναι αυξημένη, «πρέπει να αλλάξεις διατροφή» θα σου πουν, ενώ είναι πιθανό να οδηγηθείς στο AI για να σου δώσει τα προγνωστικά. Όμως η χοληστερίνη μπορεί να είναι οικογενής και το να αλλάξεις διατροφή είναι μια ασαφής, γενική οδηγία.
Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία αφορά χιλιάδες ανθρώπους που, παρότι μπορεί να προσέχουν τη διατροφή τους, διαπιστώνουν πως η «κακή» χοληστερίνη επιμένει να βρίσκεται πάνω από τα όρια. Τι πρέπει να κάνουμε λοιπόν, αν είναι θέμα DNA; Αν κάποιος γνωρίζει να διαβάσει τα μυστικά των γονιδίων μας, αυτή είναι σίγουρα η Δρ. Βαλεντίνη Κωνσταντινίδου, ερευνήτρια Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, με ειδίκευση στη Διατροφογενετική και στην αλλαγή διατροφικής συμπεριφοράς και ιδρύτρια του DNANUTRICOACH®.
Πως μπορώ να μάθω αν οι αυξημένες τιμές της χοληστερίνης μου οφείλονται σε κληρονομικότητα/ γονίδιο;
Υπάρχουν αναλύσεις γενετικής, σε συγκεκριμένα γονίδια (DNA), από δείγμα σάλιου που λαμβάνεται με ειδικές μπατονέτες, που μπορούν να μας απαντήσουν με σαφήνεια για τη γενετική προδιάθεση και κληρονομικότητα ενός ατόμου στην οικογενή υπερχοληστερολαιμία. Το αν δηλαδή οι τιμές της χοληστερίνης μου επηρεάζονται από τους γονείς μου, τους παππούδες μου κτλ. Επιπλέον, η μέτρηση στο φλεβικό αίμα της Lp(a) (λιποπρωτείνης α) είναι ένας άλλος μετρήσιμος δείκτης, πιο οικονομικός, που ομοίως δεν αλλάζει κατά τη διάρκεια της ζωής μας (όπως και το DNA δηλαδή) και που συνεκτιμάται ως προς τον καρδιοαγγειακό κίνδυνο, που μπορεί να αναπτύξει το άτομο στην πορεία της ζωής του.
Τι σημαίνει η οικογενής υπερχοληστερολαιμία για την υγεία μου;
Οικογενής υπερχοληστερολαιμία σημαίνει υψηλότερες τιμές «κακής» χοληστερόλης LDL στο αίμα, που πρακτικά σημαίνει υψηλότερος καρδιοαγγειακός κίνδυνος. Αυτός ο κίνδυνος μεταφράζεται σε περισσότερες πιθανότητες για ένα άτομο να εμφανίσει υπέρταση, να κινδυνέψει από έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο. Αυτό συμβαίνει διότι η LDL χοληστερόλη, που ευθύνεται για τη δημιουργία της αθηρωματικής πλάκας στις αρτηρίες μας, είναι γενετικά προγραμματισμένη να είναι πιο ψηλά σε αυτά τα άτομα που φέρουν τα συγκεκριμένα γονίδια (μεταλλάξεις). Η αθηρωματική αυτή πλάκα που «χτίζεται» σιγά σιγά στο εσωτερικό των αρτηριών μας, σταδιακά «ζορίζει» την καρδιά και δυσκολεύει τη ροή του αίματος, ενώ στα ίδια άτομα έχει την τάση να δημιουργείται πιο γρήγορα και από πιο μικρή ηλικία.
Είναι μύθος ή αλήθεια ότι έχουν “χαμηλώσει” τα φυσιολογικά όρια τα τελευταία χρόνια και αν ναι, γιατί συμβαίνει αυτό;
Όχι, δεν είναι μύθος. Πράγματι τα όρια κανονικότητας για τις τιμές των λιπιδίων στο σώμα μας έχουν μειωθεί, σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά, τις μελέτες και τις εθνικές και διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες. Για να κατανοήσουμε όμως το γιατί αλλάζουν τα φυσιολογικά όρια, θα πρέπει να κατανοήσουμε το πώς και από που προκύπτουν αυτές οι οδηγίες.
Ο καρδιοαγγειακός κίνδυνος δεν εξαρτάται μόνο από τις τιμές της «καλής», «κακής», ολικής χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων μας. Εξαρτάται και από εξωγενείς παράγοντες όπως η διατροφή, η άσκηση, ο ύπνος, το στρες, η κατανάλωση αλκοόλ και καπνού, το βάρος του σώματος, η σύσταση βάρους του σώματος. Όλοι αυτοί οι εξωγενείς παράγοντες εξαρτώνται από το πώς ο καθένας και η καθεμία μας ξεχωριστά θα επιλέξει να τους ρυθμίσει. Δεν υπάρχει συνταγογραφούμενος «τρόπος ζωής» ακόμα από την πλειοψηφία των επαγγελματιών υγείας.
Οι διεθνείς οργανισμοί όμως, δεν ρισκάρουν τις βελτιώσεις που θα μπορούσε ή όχι να κάνει ένα άτομο στο τρόπο ζωής του και αξιολογώντας ότι το μεγαλύτερο ποσοστό του δυτικού κόσμου υποφέρει από κακή διατροφή, έλλειψη άσκησης και ύπνου, υψηλά επίπεδα στρες και κατανάλωσης αλκοόλ και καπνού, και συνεκτιμώντας τα επίπεδα παχυσαρκίας και υψηλών ποσοστών λίπους, συμφωνούν και μειώνουν τα όρια κανονικότητας σε μια προσπάθεια για λιγότερα περιστατικά και μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής. Αυτή είναι άλλωστε η έννοια της δημόσιας υγείας.
Μπορώ να ρίξω την οικογενή χοληστερίνη μόνο με διατροφή και άσκηση;
Ναι, μπορώ. Και εδώ έρχεται η εξατομικευμένη παρέμβαση ακριβείας, που εφαρμόζουμε στο DNANUTRICOACH®, που θα αξιολογήσει όλους τους υπόλοιπους παράγοντες κινδύνου που φέρνει το άτομο, πέρα από τις τιμές της LDL στο αίμα. Όσο πιο νωρίς ξεκινήσω, τόσο πιο μεγάλο περιθώριο σταθεροποίησης θα έχω. Η συστηματική άσκηση είναι το Νο1 καθώς και η μείωση των κορεσμένων λιπαρών στην καθημερινή μου διατροφή.
Οι εθισμοί όλων των ειδών (καπνός, αλκοόλ κτλ) καθώς και το μόνιμο στρες, επιδεινώνουν την προσπάθεια να ρυθμίσουμε χωρίς φάρμακα την οικογενή χολεστερόλη. Αυτή η προσέγγιση βασίζεται στη διάθεση και εμπλοκή του ατόμου στη βελτίωσή του, στο να προσπαθήσει και να αλλάξει χωρίς μαγικά ραβδάκια και εύκολες λύσεις. Απαιτεί όμως σωστή διαχείριση και στοχευμένη υποστήριξη, έως ότου γίνει τρόπος ζωής.
Πότε κρίνεται απαραίτητο να πάρω φαρμακευτική αγωγή για τη χοληστερίνη;
Η φαρμακευτική αγωγή κρίνεται απαραίτητη από τον θεράποντα ιατρό, εφόσον οι παράγοντες κινδύνου είναι πολλοί και δεν διορθώνονται με τις προσπάθειες που είδαμε πιο πάνω. Η προσήλωση στις σωστές οδηγίες παραδοσιακής μεσογειακής διατροφής και ευρύτερου τρόπου ζωής μπορούν να προσφέρουν σταθερότητα και μικρό ρυθμό επιδείνωσης των τιμών, ώστε το άτομο να ξεκινήσει τη φαρμακευτική αγωγή όσο το δυνατόν πιο μετά. Αυτό είναι άλλωστε το όφελος της πρόληψης.
Ισχύουν τα παραπάνω σε παιδιά με χοληστερίνη;
Ναι, ισχύουν, αν και πολλές φορές η υψηλή χοληστερόλη στα παιδιά δεν σημαίνει απαραίτητα οικογενή υπερχοληστεριλαιμία, αλλά απλά λάθος επιλογές τροφών. Όταν η γενετική διάγνωση γίνει σε μικρή ηλικία από τον παιδίατρο, τότε ο διατροφολόγος-διαιτολόγος έχει μεγάλο περιθώριο να βοηθήσει το παιδί και να βελτιωθούν οι τιμές του ώστε, εάν ξεκινήσει πιθανή απαραίτητη αγωγή, αυτό να γίνει πιο αργά στη ζωή του.
