Future Skills από το νηπιαγωγείο: Πώς το Sporty’s στο Ελληνικό προετοιμάζει τα παιδιά για το μέλλον
Ποιες δεξιότητες θα χρειάζονται τα παιδιά το 2035; Οι εκπαιδευτικοί του Sporty’s International School στο Ελληνικό εξηγούν πώς η βιωματική μάθηση, η συνεργασία και η συναισθηματική νοημοσύνη χτίζονται από το νηπιαγωγείο.
Μέσα από παιχνίδι, κίνηση, συνεργασία και ελεύθερη έκφραση, καλλιεργούνται η ανθεκτικότητα, η κριτική σκέψη και η συναισθηματική νοημοσύνη. Δεξιότητες, που φαίνεται να πρωταγωνιστούν στη συζήτηση σχετικά με το μέλλον της εκπαίδευσης με τους εκπαιδευτικούς του Sporty’s International School, του δίγλωσσου.παιδικού σταθμού και νηπιαγωγείου, που εδρεύει σε μια έκταση 5.000 τετραγωνικών μέτρων στη λεωφόρο Ποσειδώνος, στο ύψος του Ελληνικού..
Τα παιδιά τού σήμερα είναι πιο εύκολο από ποτέ να παραδοθούν απόλυτα σε τεχνολογικές διευκολύνσεις. Οι τεχνολογικές διευκολύνσεις, με τη σειρά τους, μπορεί να οδηγήσουν σε εξαρτήσεις και τελικά, στο να ξεχάσουμε ότι ο άνθρωπος, είναι και πρέπει να είναι σημαντικός. Τα σημερινά παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι τα άτομα που θα χρειαστούν περισσότερο από κάθε προηγούμενη γενιά να μάθουν να εμπιστεύονται ξανά τον εαυτό τους. Να αγαπήσουν την ανθρώπινη υπόστασή τους και να ανακτήσουν τη δύναμή της. Σε αυτό βασίζεται η φιλοσοφία του Sporty’s, ενός σχολείου που επιλέγει καθημερινά να βλέπει την εκπαίδευση όχι μόνο ως μετάδοση γνώσης, αλλά ως καθημερινή εμπειρία ζωής.
Με τις εκπαιδευτικούς του Sporty’s International School συζητήσαμε για όσα μαντεύουμε ότι θα συναντήσουν τα παιδιά, όχι σε κάποιο σενάριο φαντασίας, αλλά στο πολύ άμεσο μέλλον. Πολλά από αυτά, παραμένουν απρόβλεπτα, ενώ άλλα είναι στο χέρι μας να τα εμφυσήσουμε στη νέα γενιά.
«Η τεχνολογία είναι σημαντική, αλλά εμείς δίνουμε έμφαση σε δεξιότητες θεμελιώδεις και διαχρονικές: συνεργασία, διαχείριση αποτυχίας, δημιουργική και κριτική σκέψη, ευελιξία, επίλυση προβλημάτων και έκφραση συναισθημάτων» λέει, ανοίγοντας τη συζήτηση η υπεύθυνη του σχολείου, κ. Αθηνά Τζανετάτου.
Τι είναι αυτό που περιμένουμε ότι θα αλλάξει ολοκληρωτικά στο άμεσο μέλλον λόγω της τεχνολογίας και τι όχι; «Ίσως κάποια επαγγέλματα», σχολιάζει σκεπτική η νηπιαγωγός, κ. Σεργάκη Κωνσταντίνα. «Η γεύση που ήδη έχουμε πάρει, είναι πως η τεχνολογία θα κάνει σε δευτερόλεπτα πολλά από όσα σήμερα ακόμη μοιάζουν πολύπλοκα. Υπάρχει όμως κάτι που μάλλον θα παραμένει απαραίτητο. Η ικανότητα ενός ανθρώπου να συνεργάζεται, να σκέφτεται δημιουργικά, να αντέχει την αποτυχία και να προσαρμόζεται».
«Η γνώση είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί»
Σύμφωνα με την κυρία Σεργάκη, τα Future Skills ξεκινούν από την καθημερινή εμπειρία, όχι από τη θεωρία. Στη βιωματική μάθηση λοιπόν, αντί ένα παιδί να ακούσει απλώς πώς μεγαλώνει ένα φυτό, το φυτεύει μόνο του. Το ποτίζει, το παρατηρεί, καταγράφει αλλαγές, κάνει υποθέσεις. Η γνώση έρχεται μέσα από τη διαδικασία, όχι σαν πληροφορία που πρέπει να αποστηθίσει. «Μέσα από projects, αφήνουμε τα παιδιά να σκεφτούν, να προτείνουν, να διαφωνήσουν και να αλλάξουν γνώμη, αναπτύσσοντας κριτική σκέψη και ευελιξία. Μέσα από παιχνίδι και πειραματισμούς, δοκιμάζουν διαφορετικές λύσεις και επιμένουν. Δίνουμε χώρο στην απορία και στο λάθος· ένα παιδί που νιώθει ασφαλές να δοκιμάσει, θα τολμά, θα σκέφτεται και θα εξελίσσεται. Για εμάς, αυτή είναι η πιο σημαντική δεξιότητα για το 2035».
Η κ. Μικαέλα Κώνστα, Παιδαγωγός προσχολικής ηλικίας, συμπληρώνει: «Ειδικότερα στο σχολείο μας, που καθημερινά εμπνέεται από την παιδαγωγική προσέγγιση Reggio Emilia, πληθώρα ερεθισμάτων παρακινεί τα παιδιά να ανακαλύψουν τον εαυτό τους, να δοκιμάσουν τα όριά τους και να δημιουργήσουν με 100 τρόπους, όπως είναι 100 οι γλώσσες του παιδιού. Μια ημέρα στην τάξη μας ξεκινάει πριν ακόμη το παιδί μπει στο σχολείο. Στον δρόμο για το Sporty’s θα συναντήσει διάφορα, τα οποία θα του κεντρίσουν το ενδιαφέρον και θα θελήσει να τα μεταφέρει και να τα μοιραστεί με τις παιδαγωγούς του και τους φίλους του. Έτσι, λοιπόν ο τρίτος δάσκαλος, που σύμφωνα με το Reggio Emilia είναι το κοινωνικό περιβάλλον του παιδιού, θα αποτελέσει αφορμή για να ξεκινήσει μια συζήτηση, ανάμεσα στον δεύτερο δάσκαλο, δηλαδή το ίδιο το παιδί, το οποίο είναι ενεργητικός ακροατής, και τον πρώτο δάσκαλο, τον εκπαιδευτικό».
Ανακαλύπτοντας τη γνώση “μαζί”
Στο Sporty’s, ένα παιδί που διαφωνεί με την ομάδα του για το πώς θα κατασκευάσουν μια μακέτα, δεν «χάνει χρόνο». Μαθαίνει να επιχειρηματολογεί, να ακούει, να αλλάζει γνώμη. Ένα παιδί που δοκιμάζει ξανά μετά από μια αποτυχία, χτίζει ανθεκτικότητα. Στο Sporty’s, η φιλοσοφία βασίζεται στο «ανακαλύπτουμε μαζί» αντί του «σου δείχνω». «Τα παιδιά μαθαίνουν βαθύτερα όταν συμμετέχουν ενεργά. Η πρόκληση σήμερα δεν είναι μόνο η επάρκεια της γνώσης, αλλά η σωστή ισορροπία ανάμεσα στη μάθηση, την εμπειρία και την προσωπικότητα κάθε παιδιού», εξηγεί η κυρία Σεργάκη.
Η κυρία Κώνστα επισημαίνει τη σημαντικότητα της προσωποποιημένης διδασκαλίας, καθώς , όπως λέει, «κάθε παιδί είναι ξεχωριστό κι έχει τον δικό του μοναδικό τρόπο και ρυθμό να εξερευνά και να μαθαίνει… Στο σχολείο μας, από τις μικρότερες ηλικίες μέχρι τους μαθητές του νηπιαγωγείου, σεβόμαστε το κάθε παιδί ξεχωριστά και το βοηθάμε να βρει το δικό του τρόπο μάθησης. Μέσα από την καθημερινότητα, τη ρουτίνα στο σχολείο, τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις που δίνονται για τη συνεργασία των παιδιών, τις διερευνητικές ερωτήσεις και τα project, τα παιδιά κατακτούν τη γνώση».
Ο σημαντικός ρόλος του αθλητισμού στη μετέπειτα ζωή του παιδιού
Η ίδια λογική ακολουθεί και την κίνηση ή τον αθλητισμό, στοιχεία που βρίσκονται στον πυρήνα της φιλοσοφίας του σχολείου και όχι απλώς ως δραστηριότητες «εκτόνωσης». Σκοπός είναι η άθληση και η κίνηση να γίνουν μέρος της ζωής των παιδιών, για την υιοθέτηση όχι μόνο ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής, αλλά και για την καλύτερη ανάπτυξη των αξιών και δεξιοτήτων τους,
«Στην ηλικία των 5 ετών, η κίνηση είναι η βασική γλώσσα των παιδιών. Μέσα από κινητικά παιχνίδια, όχι μόνο εκτονώνονται, αλλά μαθαίνουν συνεργασία και ομαδικότητα», εξηγεί η κα Σεργάκη, ενώ η κυρία Κώνστα εξηγεί αναλυτικά: «Στις μικρές ηλικίες, είναι πολύ σημαντικό τα παιδιά να τρέχουν, να δοκιμάζονται στην ισορροπία και σε διαφορετικά αθλήματα. Η κίνηση βοηθάει τα παιδιά στη συναισθηματική ανάπτυξή τους, καθώς από πολύ νωρίς μαθαίνουν να συνεργάζονται, να αναγνωρίζουν και να καταλαβαίνουν τα συναισθήματά τους, τα οποία προκύπτουν, είτε από την απογοήτευση, είτε από τον ενθουσιασμό. Καλούνται να πάρουν αποφάσεις, που αφορούν είτε τα ίδια, είτε μια ολόκληρη ομάδα, και ή που θα επιφέρουν θετικά αποτελέσματα ή αρνητικά, τα οποία θα πρέπει να διαχειριστούν. Ηγούνται του εαυτού τους αλλά και των άλλων, πάντα με σεβασμό στον εαυτό τους και τον άλλον».
EQ: Συναισθηματική νοημοσύνη
Η λογική σκέψη, η μνήμη, η κατανόηση πληροφοριών, η επίλυση προβλημάτων, η γλωσσική και μαθηματική ικανότητα, αφορούν τη γνωστική νοημοσύνη μας. Όμως, μαζί με εκείνη, η συναισθηματική νοημοσύνη (emotional intelligence) χτίζεται καθημερινά και μπορεί να παίξει πολύ σημαντικό ρόλο στο εάν θα επιτύχουμε στη ζωή. Η ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης στο σχολείο ξεκινά από την προσχολική ηλικία, όπως υπογραμμίζει η κυρία Κώνστα.
Η κυρία Τζανετάτου αναφέρει πως το υποστηρικτικό περιβάλλον του σχολείου είναι απαραίτητο για τη συναισθηματική ανάπτυξη. «Οι μαθητές μας επικοινωνούν, συνεργάζονται και δημιουργούν όχι μόνο με τους συμμαθητές τους, αλλά και με το κάθε άτομο στο σχολείο, δημιουργώντας ένα υποστηρικτικό πλαίσιο μάθησης και συναισθηματικής ανάπτυξης. Η αλληλεπίδραση μεταξύ μας στηρίζεται καθημερινά. Τα project μας με τις διερευνητικές ερωτήσεις, τα provocations, όπως ονομάζουμε τις δραστηριότητες και τα ερεθίσματα που προσφέρουμε στα παιδιά και προκαλούν το ενδιαφέρον τους, οδηγούν τα παιδιά αυτομάτως σε μια διαδικασία, να ακούσουν, να μοιραστούν ιδέες και συναισθήματα, να επικοινωνήσουν και κατανοήσουν τα δικά τους συναισθήματα και να μπουν στη θέση του άλλου, ώστε σταδιακά να αναπτύξουν την ενσυναίσθηση, να συμβουλέψουν με τον δικό τους τρόπο και να δημιουργήσουν παρέα».
Η ενεργητική ακρόαση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη συναισθηματική ανάπτυξη, μας εξηγούν. Η κυρία Σεργάκη δίνει ένα καθημερινό παράδειγμα για το πώς η συναισθηματική νοημοσύνη ξεκινά από το να δώσουμε χώρο στα συναισθήματα των παιδιών, να τα εκφράσουν και να τα κατανοήσουν, αλλά και τη σημαντικότητα του καλού ακροατή. «Μαθαίνουμε να διαχειριζόμαστε συγκρούσεις όχι με αποφυγή, αλλά ως ευκαιρία μάθησης. Όταν προκύψει ένταση, σταματάμε τη δράση με σταθερότητα και δίνουμε χρόνο για ηρεμία. Στη συνέχεια, κάθε παιδί εκφράζει πώς ένιωσε και ακούει την άλλη πλευρά. Μαζί σκεφτόμαστε πώς να αποκαταστήσουμε τη σχέση, με συγγνώμη και πράξεις που δείχνουν κατανόηση. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, τα παιδιά μαθαίνουν να μπαίνουν στη θέση του άλλου, να αναπτύσσουν ενσυναίσθηση και να αποδέχονται τους άλλους όπως είναι».
Τι σημαίνει σύγχρονη εκπαίδευση και πώς θα πρέπει να υποστηρίζει ένα παιδί;
«Όσο τα χρόνια περνάνε, τόσο εξελίσσεται και η κοινωνία… Δεδομένου, λοιπόν, ότι και το σχολείο είναι μια μικρογραφία της κοινωνίας, έτσι πρέπει να εξελίσσεται και το εκπαιδευτικό πλαίσιο. Δεν εστιάζουμε στο αν είναι αρκετό το σύστημα, αλλά στο πώς να παρέμβουμε, να το αναδιαμορφώσουμε και να το αλλάξουμε προς το καλύτερο, ώστε να εστιάζουμε στο παιδί και να ακολουθούμε μια παιδοκεντρική προσέγγιση».
Συνοψίζοντας τη συζήτηση, η κα Τζανετάτου τονίζει «Στο Sporty’s International School δίνουμε χώρο στην προσωπικότητα, τις ιδέες και την περιέργεια κάθε παιδιού, και βλέπουμε κάθε λάθος ως ευκαιρία ανάπτυξης. Στόχος μας είναι να επαναπροσδιορίσουμε το σχολείο ως πιο ζωντανό, ευέλικτο και κοντά στα παιδιά».