Εσπλανάδα: Η μεγάλη επαναδιαπραγμάτευση του έργου και η μάχη με το Ταμείο Ανάκαμψης
Σε θρίλερ εξελίσσεται το μεγάλο έργο της Εσπλανάδας και του υπόγειου πάρκινγκ στη Γλυφάδα. Δήμος και ανάδοχος κατέληξαν σε νέα συμφωνία και οι εργασίες ξεκίνησαν εκ νέου, όμως οι προθεσμίες είναι ασφυκτικές. Σε αντίθεση με τον Ποδηλατρόδρομο της Αθηναικής Ριβιέρας, η Εσπλανάδα παραμένει πάντως μέχρι στιγμής στο Ταμείο Ανάκαμψης.
Σε μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις του περνά το έργο της Εσπλανάδας και του υπόγειου χώρου στάθμευσης στη Γλυφάδα, καθώς Δήμος και ανάδοχος (ΕΡΕΤΒΟ Α.Ε. – ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ Α.Τ.Ε.), επιχειρούν πλέον να ξαναστήσουν σχεδόν από την αρχή το τεχνικό και οικονομικό πλαίσιο της σύμβασης. Οι αλλεπάλληλες παρατάσεις, οι καθυστερήσεις στο εργοτάξιο, οι διαφωνίες για τις οικονομικές απαιτήσεις, η έκδοση της οικοδομικής άδειας και κυρίως η ανάγκη να προσαρμοστεί το έργο στη διαθέσιμη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης έχουν οδηγήσει σε μια νέα συμφωνία, η οποία φιλοδοξεί να κρατήσει την παρέμβαση «ζωντανή» και να αποτρέψει μια άτακτη διάλυση της σύμβασης.
Η νέα παράταση φτάνει έως τις 15 Σεπτεμβρίου, όμως το πραγματικό στοίχημα δεν βρίσκεται στη συγκεκριμένη ημερομηνία. Το κρίσιμο είναι εάν μέσα στο επόμενο διάστημα μπορεί να επιτευχθεί επαρκής τεχνική πρόοδος, να απορροφηθεί όσο μεγαλύτερο μέρος γίνεται από τα διαθέσιμα κονδύλια και ταυτόχρονα να κλείσουν οι παλιές οικονομικές διαφορές με την ανάδοχο.
Από την αρχική σύμβαση σε νέο τεχνικό και οικονομικό αντικείμενο
Η βασική αλλαγή είναι ότι το έργο δεν πρόκειται πλέον να εκτελεστεί ακριβώς όπως είχε αρχικά συμβασιοποιηθεί. Ο Δήμος Γλυφάδας και ανάδοχος κοινοπραξία κατέληξαν σε συμφωνία για νέο Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Εργασιών, μέσω του οποίου περιορίζεται το συνολικό φυσικό αντικείμενο και μειώνεται αντίστοιχα η συνολική δαπάνη.
Αυτό είναι και το στοιχείο που διαφοροποιεί τον συγκεκριμένο ΑΠΕ από μια συνηθισμένη ανακεφαλαίωση δημοσίου έργου. Συνήθως τέτοιες διαδικασίες συνδέονται με πρόσθετες εργασίες, ανατιμήσεις ή μεταβολές που αυξάνουν το κόστος. Εδώ συμβαίνει το αντίθετο, η σύμβαση «μαζεύεται», ώστε οι εργασίες που θα εκτελεστούν να προσαρμοστούν στο πραγματικό χρηματοδοτικό πλαίσιο.
Η επιλογή αυτή δεν ήταν εύκολη, καθώς είχε προηγηθεί μακρά περίοδος αντεγκλήσεων, αλληλογραφίας και οικονομικών διαφορών με την ανάδοχο, ενώ για μεγάλο διάστημα δεν υπήρχε κοινά αποδεκτή βάση για την τροποποίηση της σύμβασης.
Γιατί ο νέος ΑΠΕ είναι κομβικός
Ο νέος Ανακεφαλαιωτικός Πίνακας δεν αφορά μόνο το τι θα κατασκευαστεί από εδώ και πέρα. Είναι και το βασικό εργαλείο για να ξεκαθαρίσουν οι μέχρι σήμερα οικονομικές υποχρεώσεις. Μέσω του ΑΠΕ θα μπορέσουν να υποβληθούν νέοι λογαριασμοί για τις εργασίες που έχουν ήδη εκτελεστεί, να πιστοποιηθούν τα σχετικά ποσά και να γίνουν οι αντίστοιχες πληρωμές. Παράλληλα, όμως, η δημοτική αρχή επιδιώκει να μη μεταφερθούν στο μέλλον παλιές οικονομικές απαιτήσεις του αναδόχου, οι οποίες θα μπορούσαν να δημιουργήσουν νέες διεκδικήσεις σε βάρος του Δήμου.
Αυτό είναι ένα από τα πιο δύσκολα σημεία της διαπραγμάτευσης. Η ανάδοχος είχε στο προηγούμενο διάστημα διατυπώσει αξιώσεις για πρόσθετα ποσά, τα οποία από την πλευρά του Δήμου θεωρήθηκαν υπερβολικά. Η νέα προσέγγιση επιχειρεί να κλείσει αυτές τις εκκρεμότητες και να δημιουργήσει ένα πιο σαφές πλαίσιο για το τι αναγνωρίζεται ως εκτελεσμένη εργασία και τι πληρώνεται.
Τι αλλάζει στο έργο
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο τελευταίο δημοτικό συμβούλιο, το έργο διατηρεί τον βασικό του στόχο, δηλαδή τη σύνδεση του κέντρου της Γλυφάδας με το παραλιακό μέτωπο, ωστόσο το υπόγειο τμήμα του επανασχεδιάζεται ουσιαστικά, με διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά σε σχέση με εκείνα που είχαν προβλεφθεί αρχικά.
Στην αρχική διακήρυξη προβλεπόταν υπόγειος σταθμός 490 έως 495 θέσεων στάθμευσης, αναπτυγμένος σε τρία επίπεδα, με κάλυψη περίπου 7.250 τ.μ. ανά επίπεδο. Τα επίπεδα θα επικοινωνούσαν μεταξύ τους μέσω ραμπών και κλιμακοστασίων, ενώ στον σχεδιασμό περιλαμβάνονταν ειδικές θέσεις για άτομα με μειωμένη κινητικότητα και θέσεις φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Στην πορεία, ωστόσο, οι τεχνικές δυσκολίες που προέκυψαν, μεταξύ άλλων και λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών του υπεδάφους και του υδροφόρου ορίζοντα, οδήγησαν στην αναζήτηση διαφορετικής κατασκευαστικής λύσης. Έτσι, ο αρχικός σχεδιασμός των πολλαπλών υπόγειων επιπέδων εγκαταλείπεται και το πάρκινγκ αναπτύσσεται πλέον σε έναν ενιαίο, πολύ μεγαλύτερο υπόγειο χώρο.
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στο φυσικό αντικείμενο της Εσπλανάδας. Συγκεκριμένα, το νέο υπόγειο θα έχει έκταση περίπου 10.000 τετραγωνικών μέτρων και δυνατότητα εξυπηρέτησης περίπου 440 οχημάτων. Επομένως, ενώ μειώνεται σημαντικά το βάθος της κατασκευής και ο αριθμός των υπόγειων επιπέδων, αυξάνεται η επιφάνεια του ενιαίου υπογείου, ώστε να διατηρηθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερη χωρητικότητα.
Σε σχέση με την αρχική συμβατική πρόβλεψη των 490-495 θέσεων, ο νέος σχεδιασμός συνεπάγεται απώλεια περίπου 50-55 θέσεων, αλλά αλλάζει ριζικά τη γεωμετρία και τον τρόπο κατασκευής του πάρκινγκ. Αντί για μια βαθύτερη κατασκευή τριών επιπέδων, δημιουργείται ένας εκτεταμένος υπόγειος χώρος περίπου 10.000 τ.μ., προσαρμοσμένος στα νέα τεχνικά δεδομένα που έχουν προκύψει στην περιοχή.
Το σημαντικό είναι ότι η αλλαγή αυτή δεν βρίσκεται πλέον μόνο στα σχέδια. Όπως ανέφερε η δημοτική αρχή, οι εκσκαφές και οι πασσαλώσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί στο εργοτάξιο έχουν προσαρμοστεί στο νέο φυσικό αντικείμενο και όχι στον αρχικό σχεδιασμό. Με άλλα λόγια, η νέα τεχνική λύση έχει αρχίσει ήδη να αποτυπώνεται επί του πεδίου, γεγονός που δείχνει ότι το έργο έχει περάσει στην πράξη σε διαφορετική κατασκευαστική κατεύθυνση.
Η οικοδομική άδεια και οι προηγούμενες εκκρεμότητες
Ένα ακόμη κομβικό ζήτημα ήταν η οικοδομική άδεια. Στο προηγούμενο διάστημα είχαν πραγματοποιηθεί εργασίες ενώ δεν είχε ακόμη εκδοθεί η σχετική άδεια, γεγονός που είχε οδηγήσει σε έλεγχο από την Πολεοδομία. Πλέον, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, η άδεια έχει εκδοθεί, έχουν παραληφθεί οι απαιτούμενες μελέτες και μπορεί να προχωρήσει η τακτοποίηση των προηγούμενων εργασιών με βάση τους ισχύοντες πολεοδομικούς κανόνες.
Παράλληλα, είχε τεθεί και ζήτημα επικινδυνότητας στο εργοτάξιο. Προηγούμενη απόφαση του Δήμου προέβλεπε ότι για να συνεχιστούν οι εργασίες θα έπρεπε πρώτα να αρθεί κάθε κίνδυνος, ιδίως ενόψει πιθανής έντονης βροχόπτωσης και για ζητήματα δημόσιας ασφάλειας. Η κοινοπραξία πραγματοποίησε σχετικές παρεμβάσεις και, σε συνεννόηση με τις υπηρεσίες του Δήμου, οι εργασίες αυτές επετράπη να προχωρήσουν.
Ο Ιούλιος έφερε την πρώτη σοβαρή πρόοδο
Η εικόνα του έργου φαίνεται να βελτιώθηκε αισθητά μέσα στον Ιούλιο. Ο δήμαρχος Γιώργος Παπανικολάου χαρακτήρισε τον συγκεκριμένο μήνα ως ίσως τον καλύτερο μέχρι σήμερα για την πορεία του έργου, τόσο λόγω της προόδου στο τεχνικό σκέλος όσο και εξαιτίας της επίλυσης διαδικαστικών θεμάτων.
Οι εκσκαφές προχώρησαν, οι εργασίες αντιστήριξης ενισχύθηκαν, ολοκληρώθηκε η παραλαβή των μελετών και εκδόθηκε η οικοδομική άδεια. Μετά από παύση περίπου 15 ημερών, οι εργασίες έχουν ξεκινήσει εκ νέου, με έμφαση και πάλι στις εκσκαφές και στην αντιστήριξη. Παρόλα αυτά, η απόσταση από την ολοκλήρωση παραμένει μεγάλη. Οι πληροφορίες που συνοδεύουν το έργο δείχνουν ότι μεγάλο μέρος του φυσικού αντικειμένου εξακολουθεί να εκκρεμεί, γεγονός που δημιουργεί εύλογες αμφιβολίες για το κατά πόσο οι τρέχουσες προθεσμίες μπορούν να αποδειχθούν επαρκείς.
Η 30ή Νοεμβρίου είναι το κρίσιμο ορόσημο
Στο οικονομικό σκέλος, το σημαντικότερο νέο δεδομένο είναι η παράταση της χρηματοδότησης που έδωσε το ΥΠΕΝ στο Ταμείο Ανάκαμψης έως τις 30 Νοεμβρίου. Η συγκεκριμένη παράταση λειτουργεί ως ένα πρόσθετο παράθυρο χρόνου μέσα στο οποίο ο Δήμος μπορεί να αξιοποιήσει τους διαθέσιμους πόρους, να πιστοποιήσει εργασίες και να προχωρήσει πληρωμές.
Η Εσπλανάδα, σε αντίθεση με άλλα έργα, παραμένει μέχρι στιγμής ενταγμένη στο Ταμείο Ανάκαμψης, γεγονός που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό από τη δημοτική αρχή. Όμως το ερώτημα για την περίοδο μετά τις 30 Νοεμβρίου παραμένει ανοιχτό. Δεν υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα για το ποια χρηματοδοτική πηγή θα μπορούσε να αναλάβει το έργο εάν δεν έχει ολοκληρωθεί μέχρι τότε ή εάν απαιτηθούν πρόσθετες εργασίες.
Το μήνυμα του Δήμου προς τον ανάδοχο
Κρίσιμη είναι και η θέση που φαίνεται να έχει συμφωνηθεί με την ανάδοχο κοινοπραξία, ότι δηλαδή το έργο εξαρτάται από τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης και ότι δεν θα πρέπει να θεωρείται αυτονόητο πως τυχόν επιπλέον κόστος θα καλυφθεί από τον Δήμο Γλυφάδας. Η διάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποτελεί μηχανισμό προστασίας του δημοτικού προϋπολογισμού από μελλοντικές απαιτήσεις.
Παράλληλα, ο Δήμος θέλει να κλείσει τις παλιές οικονομικές διαφορές πριν εγκρίνει νέες πληρωμές. Η λογική είναι ξεκάθαρη, κάθε νέα καταβολή θα πρέπει να γίνεται πάνω σε σαφές και κοινά αποδεκτό πλαίσιο, ώστε να μην υπάρχουν «ουρές» από παλιές διεκδικήσεις.
Δεν αποκλείεται αλλαγή πορείας
Παρά τη νέα συμφωνία, δεν θεωρείται βέβαιο ότι η σημερινή ανάδοχος θα ολοκληρώσει τελικά το έργο.
Η δημοτική αρχή έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο λύσης της σημερινής σύμβασης, εφόσον κριθεί ότι η συνεργασία δεν μπορεί να συνεχιστεί με αποδεκτούς όρους. Σε αυτό το σενάριο, στόχος είναι να έχει προηγηθεί πλήρης αποσαφήνιση του τι έχει κατασκευαστεί, τι έχει πιστοποιηθεί και τι έχει πληρωθεί, ώστε ο Δήμος να μη βρεθεί αργότερα αντιμέτωπος με έναν νέο γύρο οικονομικών απαιτήσεων, εξωδίκων ή δικαστικών διαφορών.
Παράλληλα εξετάζεται ακόμη και διαφορετικός δρόμος για την ολοκλήρωση της Εσπλανάδας, εφόσον το σημερινό συμβατικό σχήμα αποδειχθεί ότι δεν μπορεί να φτάσει μέχρι το τέλος.
Το παράδειγμα του ποδηλατόδρομου της Ριβιέρας
Η πίεση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη λόγω όσων έχουν ήδη συμβεί σε άλλα έργα του παράκτιου μετώπου. Ο πεζόδρομος – ποδηλατόδρομος της Αθηναϊκής Ριβιέρας έχει μείνει εκτός χρηματοδότησης του Ταμείου Ανάκαμψης, μετά από διαδοχικές καθυστερήσεις, προβλήματα στις μελέτες, πρόσθετα τεχνικά έργα και αδειοδοτικές εκκρεμότητες.
Το συγκεκριμένο έργο αφορά ενιαία διαδρομή περίπου 12 χιλιομέτρων, που διασχίζει έξι δήμους από την Καλλιθέα έως το Δημαρχείο Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, με αρχικό προϋπολογισμό 19 εκατ. ευρώ.
Στην πορεία προέκυψε ανάγκη για 25 νέα τεχνικά έργα, τα οποία δεν είχαν προβλεφθεί στον αρχικό σχεδιασμό, συγκεκριμένα 13 στη ζώνη Φλοίσβου και Παλαιού Φαλήρου, επτά στην παραλία Αλίμου και πέντε από τη Γλυφάδα έως τη Βούλα.
Η σύγκριση είναι ιδιαίτερα σημαντική, γιατί δείχνει πόσο εύκολα ένα έργο που εξαρτάται από το Ταμείο Ανάκαμψης μπορεί να βρεθεί εκτός χρηματοδότησης εάν δεν προλάβει τα χρονοδιαγράμματα.