Όταν το ετήσιο πρόγραμμα έγινε παραμύθι: 15 χρόνια The Laughing House
Χτίζοντας τη νέα σχολική χρονιά
Στο The Laughing House, το δίγλωσσο νηπιαγωγείο και βρεφικό/παιδικό σχολείο στη Βάρκιζα, η νέα σχολική χρονιά ξεκίνησε διαφορετικά: το ετήσιο παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό πρόγραμμα παρουσιάστηκε στους γονείς μέσα από διαφάνειες και στα παιδιά ως θεατρικό παραμύθι. Με αφορμή αυτήν την πρωτότυπη πρεμιέρα, η Διευθύντρια Αγλαΐα Τσιώκου μιλά για 15 χρόνια παιδοκεντρικής εκπαίδευσης, εξέλιξης και γέλιου.
Την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου, το δίγλωσσο σχολείο The Laughing House παρουσίασε το ετήσιο παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό του πρόγραμμα με έναν τρόπο εντελώς διαφορετικό από τα συνηθισμένα: σε δύο πράξεις.
«Κάναμε κανονικά την παρουσίαση προς τους γονείς, που είναι απαραίτητη και υποχρέωσή μας απέναντί τους, αλλά τις προηγούμενες χρονιές αισθανόμουν ότι κάτι έλειπε», εξηγεί η Διευθύντρια Αγλαΐα Τσιώκου. «Φέτος αποφασίσαμε λοιπόν να κάνουμε την παρουσίαση διπλή: μία με διαφάνειες για τους ενήλικες και μία ως διαδραστικό παραμύθι για τα παιδιά, όπου τα projects της χρονιάς μετατράπηκαν σε ήρωες και οι δασκάλες ανέβηκαν στη σκηνή».
Το πρωτότυπο σενάριο το έγραψε η Διευθύντρια Εκπαίδευσης του σχολείου, κυρία Έλενα Τασιοπούλου, συγγραφέας παιδικών βιβλίων και το έκανε με τρόπο που να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον ακόμη και στα μικρότερα παιδιά. «Ό,τι ήταν θεματική ενότητα έγινε χαρακτήρας κι ό,τι ήταν εκπαιδευτικός στόχος έγινε περιπέτεια. Το κοινό μας ήταν το πιο απαιτητικό, αφού στον ίδιο χώρο συνυπήρχαν παιδιά από δύο έως πέντε ετών. Το πιο εντυπωσιακό; Αρκετοί γονείς μάς είπαν ότι κατάλαβαν το πρόγραμμα πολύ καλύτερα μέσα από το παραμύθι παρά από τις διαφάνειες!».
Τι σημαίνει, όμως, πρακτικά για μια εκπαιδευτική ομάδα να στήσει μια ολοκληρωμένη θεατρική παράσταση; «Σημαίνει μέρες γεμάτες μεράκι, αγάπη για τα παιδιά, πρόβες, κατασκευή σκηνικών και απόλυτο συντονισμό. Κυρίως όμως, σημαίνει κάτι πολύ πιο βαθύ: να τολμήσει μια παιδαγωγός να ανέβει στη σκηνή μπροστά στους γονείς. Ζητάς από έναν άνθρωπο να εκτεθεί, χωρίς να είναι ηθοποιός», εξομολογείται η κ. Τσιώκου. Η ομάδα του The Laughing House αγκάλιασε ομόφωνα το εγχείρημα, αποδεικνύοντας στην πράξη τη συσπείρωση και το δέσιμό της.
Έτσι, αμέσως μετά την τυπική ενημέρωση στην αίθουσα, η γιορτή μεταφέρθηκε στον κήπο. Παιδιά, γονείς και δασκάλες παρακολούθησαν μαζί την παράσταση. Αργότερα, το σχολείο πρόσφερε ζεστές τυρόπιτες και δροσερά φρούτα. Κι όσο τα παιδιά έπαιζαν ελεύθερα ανάμεσα στα δέντρα μέχρι να σκοτεινιάσει, οι γονείς είχαν την ευκαιρία να χαλαρώσουν, να γνωριστούν καλύτερα και να γίνουν κομμάτι της ίδιας μεγάλης παρέας.
15 χρόνια παιδικά γέλια
Φέτος, το The Laughing House γιορτάζει 15 χρόνια λειτουργίας. Τα πρώτα παιδιά που μπήκαν σε αυτή την αυλή είναι σήμερα ενήλικες. «Κάποια περνούν ακόμη να μας πουν ένα γεια, και κάθε φορά που συμβαίνει αυτό καταλαβαίνω πόσο δρόμο κάναμε. Είναι πολλά τα 15 χρόνια, έχουν αλλάξει σχεδόν τα πάντα. Άλλαξε πρώτα απ’ όλα η ίδια η προσχολική εκπαίδευση, και προς το καλύτερο. Σήμερα ο γονιός έρχεται και ρωτάει πώς δουλεύουμε, τι πρόγραμμα ακολουθούμε, πώς στηρίζουμε ένα παιδί που δυσκολεύεται. Είναι πιο απαιτητικός και καλά κάνει. Εμείς αυτές τις ερωτήσεις τις περιμέναμε από την πρώτη μέρα και χαιρόμαστε που επιτέλους γίνονται».
«Στα δικά μας, η εξέλιξη ήρθε φυσικά. Από την αρχή θελήσαμε να ξέρουμε κάθε παιδί ένα προς ένα, τι το ενθουσιάζει, τι το δυσκολεύει, πώς μπήκε το πρωί στην τάξη. Όσο μεγαλώναμε, θελήσαμε αυτό να το εξασφαλίζουμε για όλα τα παιδιά, πάντα, χωρίς να εξαρτάται από το ποιον προλάβαμε να δούμε. Έτσι φτάσαμε, να σχεδιάζουμε βήμα βήμα, με συστηματική παρατήρηση σε δύο γλώσσες, την καταγεγραμμένη πορεία για το κάθε παιδί, στην καθημερινή ενημέρωση του γονιού μέσω της εφαρμογής Famly. Είναι η μεγαλύτερη κατάκτηση αυτών των χρόνων! Βλέπουμε έγκαιρα τι χρειάζεται κάθε παιδί και προλαβαίνουμε να το στηρίξουμε από νωρίς».
Η κυρία Τσιώκου νιώθει υπερήφανη και για την προσωπική εξέλιξη των παιδαγωγών, που ακολουθούν πρωτόκολλα ασφαλείας, λαμβάνουν πιστοποίηση πρώτων βοηθειών, επιμορφώνονται μέσα στο σχολείο όλη τη χρονιά. «Είναι άνθρωποι που θέλουν να γίνονται κάθε χρόνο καλύτεροι σε αυτό που κάνουν, και αυτό είναι το μεγαλύτερο κεφάλαιο του σχολείου».
Επιπλέον, είναι εμφανές πως στο πέρασμα του χρόνου άλλαξαν και τα ίδια τα παιδιά. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας του σήμερα έχουν μεγαλύτερο λεξιλόγιο, ρωτούν πιο δύσκολα πράγματα, καταλαβαίνουν νωρίτερα απ’ ό,τι φανταζόμασταν. «Ένα παιδί τεσσάρων ετών σήμερα μπορεί να σου εξηγήσει γιατί ανακυκλώνουμε. Αυτό μας ανέβασε τον πήχη: δεν αρκεί να τα απασχολήσεις, θέλουν να τα προκαλέσεις. Γι’ αυτό επενδύουμε όλο και περισσότερο στο ελεύθερο παιχνίδι και στον μεγάλο μας κήπο, εκεί όπου τα παιδιά δοκιμάζουν μόνα τους αυτά που σκέφτονται».
Αν όλα αλλάζουν, υπάρχει άραγε κάτι που κράτησε το σχολείο στα δεκαπέντε χρόνια πορείας του; Η κυρία Τσιώκου χαμογελά στην ερώτηση και κοιτάζοντας γύρω της την αυλή, που μόλις έχει αδειάσει, απαντά: «Τον θόρυβο!». Λίγα λεπτά πριν, η φωνή και τα γέλια των παιδιών ακούγονταν μέχρι το δρόμο. «Όταν σε ένα σχολείο δεν ακούγεται το γέλιο από τον δρόμο, κάτι δεν πάει καλά. Γι’ αυτό το ονομάσαμε έτσι και γι’ αυτό θα το κρατήσουμε έτσι για τα επόμενα δεκαπέντε»
Κάθε χρόνο σε κάθε τάξη σχηματίζεται μια νέα οικογένεια. Και κάθε Ιούνιο έρχεται ο αποχωρισμός. Παρά τα ανάμεικτα συναισθήματα, η κυρία Τσιώκου είναι βέβαιη ότι κάθε παιδί φεύγει ξέροντας ότι είναι ικανό, ότι η γνώμη του μετράει και ότι μπορεί να ζητήσει βοήθεια χωρίς ντροπή. Ότι έχει έρθει σε πραγματική επαφή με δύο γλώσσες, όχι ως μάθημα αλλά ως καθημερινότητα. Και φεύγει με διανθισμένη περιέργεια, συνεχίζοντας να ρωτούν, να δοκιμάζουν, να ξαναπροσπαθούν αν κάτι δεν τους βγει. «Ο αποχωρισμός τον Ιούνιο είναι θετικός ακριβώς επειδή δεν είναι τέλος σχέσης. Είναι ολοκλήρωση μιας διαδρομής που ξέραμε από την αρχή πού πηγαίνει. Και οι περισσότερες οικογένειες επιστρέφουν, είτε με το δεύτερο παιδί είτε απλώς για να μας πουν πώς πήγε η πρώτη χρονιά στο Δημοτικό!».
Μαζί, από 6 μηνών μέχρι το νηπιαγωγείο
Στο The Laughing House οι γονείς εμπιστεύονται τα παιδιά τους από έξι μηνών. Όπως σημειώνει η κα Τσιώκου, ο γονιός που αφήνει ένα μωρό έξι μηνών πρώτη φορά σε σχολείο, έχει έναν φόβο που δεν τον λέει δυνατά. Διευκολύνοντας όσο το δυνατό καλύτερα τη μετάβαση ενός βρέφους από το σπίτι στο σχολείο, έχουμε φτιάξει δομημένο πρόγραμμα προσαρμογής διάρκειας έξι εβδομάδων.
«Η προσαρμογή είναι το πιο υποτιμημένο κομμάτι της δουλειάς μας και το πιο κρίσιμο. Στο The Laughing House δίνουμε μεγάλη σημασία και χρόνο σε αυτό, μάλιστα έχουμε σχετικό υλικό που παίρνει και ο γονιός στο σπίτι. Κάθε παιδί έχει σταθερό πρόσωπο αναφοράς, τη δασκάλα της τάξης του, και αυτό δεν αλλάζει μέσα στη χρονιά».
Η επικοινωνία του σχολείου με τις οικογένειες των παιδιών, όλων των ηλικιών, γίνεται μέσα από την πλατφόρμα Famly. Εκεί κάθε γονιός λαμβάνει τακτική ενημέρωση για το παιδί του, φωτογραφίες, ανακοινώσεις, ημερήσια αναφορά. Περιλαμβάνει τις δραστηριότητες που έγιναν, σχόλια για το πώς συμμετείχε το παιδί, τι το απασχόλησε. Παράλληλα το σχολείο κρατά συστηματική παρατήρηση για κάθε παιδί, σε ελληνικά και αγγλικά, που χτίζει την πορεία του μέσα στη χρονιά.
«Αυτό δεν είναι γραφειοκρατία. Είναι το υλικό πάνω στο οποίο σχεδιάζουμε το επόμενο βήμα και αυτό που δείχνουμε στον γονιό στη συνάντηση. Ένας γονιός που ξέρει τι συμβαίνει, εμπιστεύεται. Και ένα παιδί που ο γονιός του εμπιστεύεται το σχολείο, έρχεται χαρούμενο».
Το δίγλωσσο σχολείο και το παιδαγωγικό πλαίσιο EYFS
Τι σημαίνει δίγλωσσο σχολείο όταν μιλάμε ηλικίες πριν το Δημοτικό; Η αγγλόφωνη παιδαγωγός είναι παρούσα στην τάξη μαζί με την ελληνόφωνη δασκάλα, συμμετέχουν στις ίδιες δραστηριότητες, στο φαγητό, στο παιχνίδι, στον κήπο. Επομένως, το παιδί ακούει αγγλικά σε αυθεντικές στιγμές και όχι σε άσκηση.
Πίσω από αυτή την προσέγγιση βρίσκεται το EYFS, το θεσμικό πλαίσιο προσχολικής αγωγής της Αγγλίας, το οποίο έχει επιλέξει το The Laughing House ως παιδαγωγικό πλαίσιο, εφαρμόζοντάς το παράλληλα με όσα προβλέπονται στην Ελλάδα.
Η κυρία Τσιώκου εξηγεί τι προσφέρει στην πράξη: «Μας δίνει τρία πράγματα: πρώτον, δομή, με επτά καθορισμένες περιοχές μάθησης και σαφή προτεραιότητα στις τρεις βασικές (επικοινωνία και γλώσσα, προσωπική, κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη, και σωματική ανάπτυξη). Δεύτερον, αξιολόγηση μέσα από την παρατήρηση και όχι μέσα από τεστ: καταγράφουμε τι κάνει το παιδί μέσα στο παιχνίδι του και από εκεί σχεδιάζουμε το επόμενο βήμα. Και τρίτον, εστίαση στο πώς μαθαίνει το παιδί, όχι μόνο στο τι έμαθε. Πάνω σε αυτό χτίζεται και ο προσανατολισμός μας στο STEAM, με πειράματα, κατασκευές και έργα που κρατούν εβδομάδες».
«Ο κήπος είναι τάξη»
Ο κήπος του The Laughing House έχει δέντρα, λουλούδια, αλλά και χώμα, και τα παιδιά βγαίνουν εκεί κάθε μέρα, όχι μόνο όταν έχει ωραίο καιρό, διότι λειτουργεί ως τάξη, όπου γίνονται μεγάλα projects. «Φέτος τα παιδιά παρακολουθούν από κοντά τον κύκλο ζωής ενός σκουληκιού και ενός μεταξοσκώληκα, με ονόματα, ημερολόγιο και καθημερινή παρατήρηση. Καλλιεργούν, ποτίζουν, μετράνε, φωτογραφίζουν».
Τα παιδιά περνούν πολύ χρόνο στον κήπο και στο διάλειμμα όπου απολαμβάνουν το ελεύθερο παιχνίδι. «Όσο περισσότερο έξω, τόσο καλύτερα. Ένα παιδί που έχει τρέξει, σκαρφαλώσει και λερωθεί, κάθεται μετά και συγκεντρώνεται. Το αντίστροφο δεν ισχύει ποτέ. Και δεν είναι τυχαίο ότι η παράσταση της Παρασκευής έγινε στον κήπο μας».
Ο κώδικας της Καλοσύνης
Η καλοσύνη είναι βασική αξία του The Laughing House. Ωστόσο, τα παιδιά έχουν έμφυτη την καλοσύνη και περισσότερο μπορούν να μας μάθουν εκείνα, παρά εμείς σε αυτά. Τι είναι λοιπόν ο κώδικας της καλοσύνης που διδάσκεται στο T.L.H.;
«Συμφωνώ ότι η καλοσύνη είναι πηγαία στα μικρά παιδιά. Αυτό που δεν είναι πηγαίο είναι το πώς τη δείχνεις όταν θυμώνεις, όταν σου πάρουν το παιχνίδι ή όταν δεν σε βάζουν στο παιχνίδι. Εκεί μπαίνουμε εμείς. Όταν προκύψει σύγκρουση, καθόμαστε δίπλα τους, τους δίνουμε λέξεις για αυτό που νιώθουν, και τα αφήνουμε να βρουν τη λύση. Ένα παιδί δυόμισι ετών που καταφέρνει να πει “θύμωσα” αντί να σπρώξει, έχει κάνει τεράστιο βήμα. Εμείς χρησιμοποιούμε πολύ και την αφήγηση. Μια ιστορία επιτρέπει στο παιδί να δει τη συμπεριφορά απ’ έξω, χωρίς να νιώσει ότι κατηγορείται. Είναι το πιο ήπιο εργαλείο που έχουμε και το πιο αποτελεσματικό».
Και κάπως έτσι, η συζήτησή μας κλείνει κυκλικά, επιστρέφοντας στη δύναμη της αφήγησης, του παραμυθιού και της υπέροχης δουλειάς που έγινε για την παράσταση με την οποία καλωσόρισε φέτος το The Laughing House γονείς και μαθητές, για μια καλή σχολική χρονιά.