Οι βίλες της Γλυφάδας, οι λεμονιές της Βούλας και οι Financial Times
Share this
PHOTO CREDITS: INSTAGRAM @VINTAGE.GLYFADA
Από τον Κρις Ρόκος και τα φορολογικά κίνητρα μέχρι τις χαμένες αυλές της Γλυφάδας και της Βούλας: Γιατί η ισοπέδωση της αστικής ταυτότητας της Αθηναϊκής Ριβιέρας δεν είναι απλώς ζήτημα νοσταλγίας, αλλά κακός μακροπρόθεσμος υπολογισμός.
Είναι εξαιρετικά δύσκολο αυτήν την περίοδο να ζεις στα Νότια Προάστια και ιδίως στο Ελληνικό, τη Γλυφάδα, τη Βούλα, τη Βουλιαγμένη και τη Βάρη και να μην έχεις δίπλα σου ή τουλάχιστον σε πολύ κοντινή απόσταση μια οικοδομή, ένα εργοτάξιο που στην είσοδό του έχει τη φωτογραφία κάποιας κατοικίας βγαλμένης κατευθείαν από εξώφυλλο περιοδικού. Με μαλακές ξαπλώστρες μπροστά στην πισίνα, με τεράστια παράθυρα που βλέπουν την Αίγινα και τον Σαρωνικό. Ο οικοδομικός οργασμός στη Ριβιέρα ήταν αναμενόμενος. Δεν είναι, όμως, τόσο απλά τα πράγματα.
Όταν τον Σεπτέμβριο έγινε γνωστό ότι ο δισεκατομμυριούχος διαχειριστής hedge fund Κρις Ρόκος αφήνει το Λονδίνο για την Αθήνα, στη Βρετανία δεν το πήραν καλά. Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους φορολογούμενους της χώρας. Όπως κατέγραψε στις αρχές Νοεμβρίου σε εκτενές ρεπορτάζ της στους Financial Times η ανταποκρίτρια της εφημερίδας για Ελλάδα και Κύπρο, Ελένη Βαρβιτσιώτη, η περίπτωσή του είναι η πιο ηχηρή μιας στρατηγικής που η κυβέρνηση εφαρμόζει εδώ και χρόνια. Το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο να φέρουν οι εύποροι ξένοι τα χρήματά τους στη χώρα. Είναι να φέρουν μαζί τις επιχειρήσεις και τις οικογένειές τους. Σχεδόν αυτονόητα είναι όλα αυτά.
Το πλαίσιο είναι γνωστό. Υπάρχει ο ζηλευτός φόρος των 100.000 ευρώ ετησίως για το εισόδημα αλλοδαπής προέλευσης των non-dom, με προϋπόθεση επένδυση τουλάχιστον 500.000 ευρώ. Τι σημαίνει non-dom; Πρακτικά, το καθεστώς non-domiciled, δηλαδή «μη κατοίκου καταγωγής» ή μη μόνιμα εγκατεστημένου αναφέρεται σε ένα ειδικό φορολογικό καθεστώς που προορίζεται για την προσέλκυση εύπορων αλλοδαπών επενδυτών, ανθρώπων με υψηλά χαρτοφυλάκια. Ο φορολογούμενος μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία στην Ελλάδα (ή σε άλλη χώρα που προσφέρει τέτοιο καθεστώς) και πληρώνει έναν σταθερό, κατ’ αποκοπή φόρο (flat tax) κάθε χρόνο για τα εισοδήματα που αποκτά στην αλλοδαπή, ανεξάρτητα από το ύψος τους.
Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, το καθεστώς non-dom έχει συγκεντρώσει περίπου 500 αιτήσεις. Άλλες 1.500 αιτήσεις έχουν υποβάλει συνταξιούχοι και περίπου 10.000 στελέχη εταιρειών, ελεύθεροι επαγγελματίες και επιχειρηματίες. Η κυβέρνηση ελπίζει ότι το πρώτο κύμα θα φέρει πίσω του ένα ολόκληρο «οικοσύστημα» οικονομικών δραστηριοτήτων.
Το πεδίο όπου θα δοκιμαστούν στην πράξη αυτά τα σχέδια είναι η δική μας γειτονιά: Γλυφάδα, Βούλα, Βουλιαγμένη, Βάρη. Οι αριθμοί που παραθέτει το ρεπορτάζ των Financial Times ζαλίζουν. Οι τιμές στη Ριβιέρα κινούνται μεταξύ 6.000 και 10.000 ευρώ το τετραγωνικό, ενώ οι νέες κατασκευές φτάνουν τις 15.000-20.000 και τα πιο αποκλειστικά projects αγγίζουν τις 30.000. Ρετιρέ 276 τ.μ. στη Γλυφάδα πωλείται 3,4 εκατ. ευρώ και κατοικία στη Βουλιαγμένη 6,75 εκατ. Οι μεσίτες μιλούν για αγοραστές από το Λονδίνο που πληρώνουν τοις μετρητοίς και αγοράζουν ακόμη και «στα χαρτιά». Ζητούν 150-200 τετραγωνικά, τρία υπνοδωμάτια και θέα στη θάλασσα.
Το επιχείρημα των πωλητών είναι ότι η αθηναϊκή ακτή παραμένει φθηνή συγκριτικά με τη Βαρκελώνη, τη Λισαβόνα, το Παρίσι ή το Μονακό. Και ότι η Αθήνα «δεν είναι ένας τεχνητός παράδεισος». Εδώ ακριβώς βρίσκεται το παράδοξο που επισημαίνει και η ίδια η αρθρογράφος. Όσα ελκύουν τους εύπορους νεοφερμένους, δηλαδή τα χαμηλά σπίτια, οι κήποι, η αίσθηση μιας πόλης λιγότερο «φανταχτερής» από τις ανταγωνίστριές της, η αστική αισθητική και η κουλτούρα της, αυτά ακριβώς κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Στον καιρό των μεγάλων αντιφάσεων, ορίστε και μία ακόμη. Και μάλιστα όχι μόνο μεγάλη αλλά και δυσεπίλυτη.
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές και συνάμα συγκινητικές φωνές που φιλοξενούνται στο ρεπορτάζ, είναι της Ελένης Παπαδοπούλου, γέννημα θρέμμα της Γλυφάδας. Μέσω του λογαριασμού της @Vintage.Glyfada έχει συγκεντρώσει σχεδόν 700 φωτογραφίες από βίλες που χάνονται, με την κόκκινη πέτρα, τις χειροποίητες σιδερένιες αυλόπορτες, τις λεμονιές τους. Υπήρχαν μέρες, λέει, που έβλεπε δύο σπίτια και την επόμενη μέρα δεν υπήρχαν πια. Τα παλιά εξοχικά ήταν ανοιχτά στον δρόμο και είχαν τον χαρακτήρα των ιδιοκτητών τους. Οι νέες πολυκατοικίες είναι ομοιόμορφες και κλεισμένες στον εαυτό τους. Δεν χάνεται μόνο αρχιτεκτονική, χάνεται ένας τρόπος ζωής. Είναι γνωστό άλλωστε ότι η αρχιτεκτονική και ο αισθητικός ρυθμός των κατοικιών και γενικώς των κτιρίων είναι στοιχεία της κοινωνιολογίας μιας πόλης.
Το πιο αποκαλυπτικό εύρημα, ωστόσο, είναι άλλο. Πολλοί από τους νεοφερμένους δεν βλέπουν την Ελλάδα ως μόνιμη εγκατάσταση. Βρετανοί αγοραστές σχεδιάζουν με ορίζοντα πενταετίας. Μια οικογένεια από το Βερολίνο, που νοικιάζει στη Ριβιέρα, μιλά για «πείραμα τριών έως πέντε ετών». Η ίδια οικογένεια παραδέχεται ότι το κόστος ζωής σε αυτές τις περιοχές της Ελλάδας είναι περίπου 20% υψηλότερο από τη Γερμανία και ότι η αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας απαιτεί οπωσδήποτε βοήθεια ειδικών.
Η ζωή προχωρά και κανείς δεν μπορεί να τη σταματήσει. Το συναισθηματικό κόστος από τις όμορφες βίλες της Γλυφάδας ή τα σπίτια με την κόκκινη πέτρα και τις λεμονιές της Βούλας που εξαφανίζονται, δεν μπορεί να υπολογιστεί. Η μηχανή του χρόνου έχει την ιδιότητα να μην μένει ποτέ από καύσιμα, όσο ακριβά και αν είναι. Αυτό που πρέπει να υπολογιστεί είναι καθαρά τεχνοκρατικό. Το άμεσο κέρδος είναι πάντα ελάχιστο μπροστά στην επένδυση της μακροπρόθεσμης απόσβεσης. Και μερικές λεμονιές, όσο κι αν δεν πάει τώρα το μυαλό μας, ίσως και να φέρνουν μεγαλύτερα κέρδη από ένα σκούρο γκρι τριώροφο στον ελληνικό ήλιο με στέγη που μοιάζει με ξεχειλωμένο πανί ιστιοφόρου…