Βίος… αβίωτος με θέα θάλασσα
«Έμφραγμα στον Κηφισό», «Στο κόκκινο η Παραλιακή» και διάφορα άλλα κλισέ προσπαθούν με απλές λέξεις να περιγράψουν τον αβίωτο βίο πίσω από το τιμόνι.
«Σε δέκα χρόνια θα είμαστε όλοι κολλημένοι στα αυτοκίνητά μας». Η φράση αυτή ανήκει στον περιφερειάρχη Αττικής Νίκο Χαρδαλιά και ήταν η ατάκα που σημάδεψε προ ημερών ένα από τα πολλά πάνελ του 6ου Συνεδρίου Green Deal Greece 2026, που διοργάνωσε το ΤΕΕ με το economix.gr στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Όσοι όμως τον άκουσαν και ζουν είτε στα Νότια είτε στα Βόρεια Προάστια δεν ένιωσαν ιδιαίτερη έκπληξη από αυτή τη δυσοίωνη, σχεδόν δυστοπική, πρόβλεψη. Η φράση αυτή θα έπρεπε να κρέμεται ως απειλητικός πέλεκυς στην είσοδο του γραφείου κάθε υπουργού Υποδομών. Και σ’ αυτό μάλλον δεν θα υπάρξει καμία αντίρρηση.
Καθημερινά οι πρώτες ειδήσεις της ημέρας είναι… μποτιλιαρισμένες από τα γνωστά κλισέ: «Έμφραγμα στον Κηφισό», «Στο κόκκινο η Παραλιακή» και διάφορα άλλα που προσπαθούν με απλές λέξεις να περιγράψουν τον αβίωτο βίο πίσω από το τιμόνι. Ο Νίκος Χαρδαλιάς είπε και κάτι άλλο: ότι κανένας κεντρικός φορέας δεν σχεδιάζει τίποτα για για τα κυκλοφοριακά φορτία που θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε σε δέκα χρόνια. Καθένας από τους 66 δήμους της Αττικής φτιάχνει το δικό του σχέδιο κινητικότητας και, όταν ο ένας δήμος λύνει το πρόβλημά του, το φορτώνει στον γείτονα. Το παράδειγμα που διάλεξε δεν ήταν τυχαίο: η συμφόρηση της Μεσογείων, που φτάνει ως την Ποσειδώνος.
Για εμάς στα Νότια, αυτό δεν είναι μία από τις πολλές θεωρίες τύπου «να ’χαμε να λέγαμε». Στους δρόμους γύρω από τον νότιο τερματικό σταθμό του μετρό, αυτόν του Ελληνικού, όσοι αναζητούμε καθημερινά πάρκινγκ για να αφήσουμε τα ΙΧ μας και να κινηθούμε προς το κέντρο, νιώθουμε ένα απειλητικό νέφος απόγνωσης να σχηματίζεται πάνω από τα κεφάλια μας… Την ίδια ώρα, η Λεωφόρος Ποσειδώνος βρίσκεται σε κατάσταση μόνιμου μποτιλιαρίσματος. Και όλα αυτά ενώ το Ελληνικό δεν έχει ακόμα κατοικηθεί, στο Αέναον δεν έχουν καν μπει οι πρώτες μπουλντόζες και τα πλάνα για την αποκαλούμενη Ριβιέρα, από τον Πειραιά μέχρι το Λαύριο, μιλούν για «αλματώδη ανάπτυξη». Αυτός είναι ο φόβος που ακούγεται σε κάθε δημοτικό συμβούλιο από τον Άλιμο ως τη Βούλα: ότι η κορύφωση δεν έχει έρθει ακόμα.
Η μεγάλη ελπίδα είναι η υπογειοποίηση της Ποσειδώνος. Η σήραγγα θα έχει μήκος περίπου 1,15 χιλιόμετρα και θα παρακάμπτει ένα από τα πιο επιβαρυμένα τμήματα της Παραλιακής, με τρεις λωρίδες ανά κατεύθυνση, όριο 70 χλμ./ώρα και κατάργηση έξι φαναριών. Τα αυτοκίνητα όμως δεν θα μπουν μέσα πριν από το 2028, λόγω των αναγκαίων εργασιών μετακίνησης των γραμμών του τραμ, που έχουν προγραμματιστεί για τα τέλη του 2027. Και πριν καν ανοίξει το τούνελ, έχει ήδη ανοίξει η… σήραγγα πολλών διαφωνιών και συγκρούσεων στην τοπική αυτοδιοίκηση. Υπάρχει η άποψη ότι το τούνελ σχεδιάστηκε «για να ενοποιηθεί η έκταση του πρώην αεροδρομίου με την παραλιακή ζώνη». Παράλληλα, οι είσοδοι και οι έξοδοι της σήραγγας θα συνδέονται με το ίδιο οδικό δίκτυο, άρα τα σημεία συμφόρησης δεν θα εξαφανιστούν. Και μια ακόμα άποψη: «υπογειοποίηση όλης της Λ. Ποσειδώνος, υπογειοποίηση της Λ. Κατεχάκη και ενδεχομένως της Βουλιαγμένης».
Το έργο της Βουλιαγμένης δεν έχει ξεκινήσει ακόμα. Το σχέδιο, γνωστό ως Αστική Σήραγγα Ηλιούπολης, προβλέπει υπόγεια σύνδεση της Δυτικής Περιφερειακής Υμηττού με τη Λεωφόρο Βουλιαγμένης, μήκους περίπου τριών χιλιομέτρων. Μαζί προβλέπει και την ανισοπεδοποίηση όλων των κόμβων μέχρι το ύψος της Γλυφάδας, ώστε η Βουλιαγμένης να λειτουργεί σχεδόν σαν αυτοκινητόδρομος χωρίς φανάρια. Η διαδρομή από την Κατεχάκη ως τη Βουλιαγμένης θα έπεφτε στα 10 λεπτά, από τα 30 έως 40 που απαιτούνται σήμερα τις ώρες αιχμής.
Δεν είναι της παρούσης η αναμόχλευση των όποιων διαφορών ή η υποστήριξη μιας συγκεκριμένης άποψης. Θέμα μας είναι το αβίωτο των πόλεων. Η ασφυξία με… θέα θάλασσα είναι το μεγάλο στοίχημα του μέλλοντος, και στο επίκεντρό του βρίσκονται ο άνθρωπος και η ανάγκη του για ποιοτική ζωή.
Στον δείκτη Global Liveability Index της Economist Intelligence Unit, η Αθήνα ήταν η μόνη από τις 30 πόλεις της Δυτικής Ευρώπης και τις 25 της Βόρειας Αμερικής που δεν ξεπέρασε τις 80 μονάδες, πέφτοντας από την 85η στην 88η θέση. Ο Αθηναίος κάτοικος χάνει 110 ώρες τον χρόνο στην κίνηση, δηλαδή σχεδόν 14 εργάσιμες ημέρες, ενώ το κόστος των χαμένων ωρών ξεπερνά τα 100 – 120 εκατ. ευρώ ετησίως. Σε πρόσφατη δημοσκόπηση της Metron Analysis, το 72% των ερωτηθέντων στην Αττική θεωρεί ότι η Αθήνα υστερεί σαφώς έναντι άλλων ευρωπαϊκών πόλεων. Το 44% λέει ότι οι συνθήκες ζωής χειροτέρεψαν και μόλις το 19% ότι βελτιώθηκαν. Στην κορυφή των ανησυχιών τους δεν βρίσκεται η εγκληματικότητα ούτε η ακρίβεια, αλλά το άγχος και η ψυχική επιβάρυνση (71%).
Όποιος έχει περάσει σαράντα λεπτά για δύο χιλιόμετρα παραλιακής ξέρει, τουλάχιστον, τι θα πει στον γιατρό του όταν τον ρωτήσει για τη σμπαραλιασμένη ψυχική του υγεία…