Στις 19 Νοεμβρίου η δικαστική μάχη Δήμου και Εκκλησίας για 362 στρέμματα στη Βουλιαγμένη – Το ναυάγιο του συμβιβασμού
Έπειτα από δύο αναβολές και το οριστικό «ναυάγιο» του σχεδίου εξωδικαστικού συμβιβασμού, που προέβλεπε την παραχώρηση 121 στρεμμάτων πρασίνου στον Δήμο, η δικαστική έκβαση της υπόθεσης κρίνεται στις 19 Νοεμβρίου.
Στις 19 Νοεμβρίου 2026 έχει οριστεί η κρίσιμη δικάσιμος στο Συμβούλιο της Επικρατείας για την πολυετή αντιπαράθεση μεταξύ της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Δήμου Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, με αντικείμενο την αξιοποίηση 362 στρεμμάτων στο Καβούρι. Η υπόθεση επιστρέφει στη δικαστική αίθουσα έπειτα από δύο αναβολές και την αποτυχία της προσπάθειας εξωδικαστικού συμβιβασμού, ο οποίος προέβλεπε την παραχώρηση περίπου 121 στρεμμάτων στον Δήμο για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων πρασίνου και τη δυνατότητα αξιοποίησης των υπόλοιπων 241 στρεμμάτων από την Εκκλησία. Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς αφορά μία από τις μεγαλύτερες εκτάσεις υψηλής αξίας στον αστικό ιστό της Βουλιαγμένης, σε μια περιοχή όπου η οικοδομική ανάπτυξη και η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος αποτελούν εδώ και χρόνια αντικείμενο έντονων αντιπαραθέσεων.
Η δικαστική εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Εκκλησία επιχειρεί να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στη διαχείριση της ακίνητης περιουσίας της, επιδιώκοντας συνεννόηση με την κυβέρνηση για την επίλυση χρόνιων ιδιοκτησιακών εκκρεμοτήτων. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται τόσο εκτάσεις που παραμένουν δεσμευμένες όσο και ακίνητα στα οποία έχουν αναπτυχθεί δημόσιες υποδομές, με την Εκκλησία να προβάλλει πλέον και την προοπτική αξιοποίησης μέρους της περιουσίας της για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
Η δικαστική εκκρεμότητα και τα 362 στρέμματα στο Καβούρι
Η υπόθεση που οδηγείται στις 19 Νοεμβρίου στο Συμβούλιο της Επικρατείας αφορά εκτάσεις συνολικής επιφάνειας 362 στρεμμάτων, επί της Λεωφόρου Αθηνάς στο Καβούρι, για τις οποίες η Εκκλησία διατηρεί την κυριότητα. Η δυνατότητα οικοδόμησης και επενδυτικής αξιοποίησής τους έχει προκαλέσει διαδοχικές συγκρούσεις με τη δημοτική αρχή, η οποία επιδιώκει να αποτρέψει την ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας κτιριακών εγκαταστάσεων και να διασφαλίσει τον πράσινο χαρακτήρα της περιοχής.
Η αντιπαράθεση έχει βαθιές ρίζες, καθώς οι δύο πλευρές διαφωνούν για το πολεοδομικό μέλλον των εκτάσεων και τα δικαιώματα αξιοποίησής τους. Από την πλευρά της, η Εκκλησία υποστηρίζει ότι πρέπει να μπορεί να διαχειρίζεται την περιουσία της σύμφωνα με τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα που διαθέτει, ενώ ο Δήμος θεωρεί ότι η προστασία των ελεύθερων χώρων αποτελεί προτεραιότητα για τη Βουλιαγμένη.
Η συζήτηση της υπόθεσης είχε αναβληθεί δύο φορές. Σύμφωνα με πληροφορίες, η τελευταία αναβολή συνδέθηκε με την αλλαγή του εισηγητή, ο οποίος ανέλαβε τον φάκελο λίγο πριν από την προγραμματισμένη συνεδρίαση και ζήτησε πρόσθετο χρόνο για τη μελέτη του. Εφόσον η υπόθεση εκδικαστεί κανονικά τον Νοέμβριο, εκτιμάται ότι η απόφαση θα μπορούσε να εκδοθεί την άνοιξη του 2027, πιθανότατα τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο, χωρίς ωστόσο να υπάρχει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα.
Η συμφωνία που προέβλεπε 121 στρέμματα πρασίνου
Πριν από την επιστροφή στη δικαστική οδό είχε προηγηθεί μια προσπάθεια συνεννόησης, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, είχε φέρει τις δύο πλευρές κοντά σε συμφωνία.
Το σχέδιο προέβλεπε ότι από τα συνολικά 362 στρέμματα, περίπου 121 στρέμματα, ποσοστό 33,4%, θα περιέρχονταν στον Δήμο και θα χαρακτηρίζονταν κοινόχρηστοι χώροι πρασίνου. Με τον τρόπο αυτό θα αποκλειόταν η μελλοντική οικοδόμησή τους, ενώ παράλληλα θα δημιουργούνταν ένα σημαντικό απόθεμα ελεύθερων χώρων στην περιοχή.
Τα υπόλοιπα 241 στρέμματα θα παρέμεναν στην Εκκλησία, η οποία θα μπορούσε να προχωρήσει στην αξιοποίησή τους με βάση τους ισχύοντες πολεοδομικούς όρους. Οι συντελεστές δόμησης στις συγκεκριμένες εκτάσεις κυμαίνονται, σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαν τεθεί στο τραπέζι, μεταξύ 0,2 και 0,4, γεγονός που καθόριζε και τις δυνατότητες ανάπτυξης.
Η προτεινόμενη λύση επιχειρούσε να συνδυάσει δύο διαφορετικές επιδιώξεις: τη διατήρηση ενός σημαντικού τμήματος της έκτασης ως κοινόχρηστου πρασίνου και την ενεργοποίηση της υπόλοιπης εκκλησιαστικής περιουσίας. Παρά την αρχική πρόοδο, η συμφωνία δεν ολοκληρώθηκε.
Γιατί οδηγήθηκε σε ναυάγιο ο συμβιβασμός
Η διαδικασία άρχισε να παγώνει από τον περασμένο Απρίλιο, όταν, σύμφωνα με πληροφορίες, η Εκκλησία αποσύρθηκε από τις διαβουλεύσεις που απαιτούνταν για την οριστικοποίηση της συμφωνίας.
Η εξήγηση που φέρεται να δόθηκε ήταν ότι δεν είχε ακόμη ωριμάσει ο χρόνος για την ολοκλήρωση της συγκεκριμένης διευθέτησης, χωρίς να αποσαφηνιστούν περαιτέρω οι λόγοι της αλλαγής στάσης. Από την πλευρά του Δήμου δόθηκε πρόσθετος χρόνος προκειμένου να διατηρηθεί ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεννόησης, ωστόσο δεν υπήρξε ουσιαστική πρόοδος.
Μετά την αποτυχία της προσπάθειας συμβιβασμού, η δημοτική αρχή στρέφει πλέον το ενδιαφέρον της στην απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, εφόσον η δικαστική κρίση δεν είναι ευνοϊκή για τις θέσεις του Δήμου, εξετάζεται η εξάντληση των διαθέσιμων ένδικων μέσων, ακόμη και η προσφυγή σε ευρωπαϊκό δικαστικό επίπεδο, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Οι επαφές της Εκκλησίας με την κυβέρνηση για την ακίνητη περιουσία
Η δικαστική διαμάχη στη Βουλιαγμένη συμπίπτει με μια ευρύτερη προσπάθεια της Εκκλησίας να επιλύσει εκκρεμότητες δεκαετιών και να αξιοποιήσει περιουσιακά στοιχεία που σήμερα παραμένουν ανενεργά.
Τις βασικές κατευθύνσεις αυτού του σχεδιασμού παρουσίασε πρόσφατα στη Prodexpo ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Επιδαύρου Νικόδημος, γενικός διευθυντής της Εκκλησιαστικής Κεντρικής Υπηρεσίας Οικονομικών της Εκκλησίας της Ελλάδος, συνδέοντας τις πρωτοβουλίες αυτές με τη συνάντηση του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.
Όπως εξήγησε, η Εκκλησία επιδιώκει να αποσαφηνίσει το ιδιοκτησιακό καθεστώς εκτάσεων, να διευθετήσει παλαιές συμβάσεις και να αντιμετωπίσει δικαστικές εμπλοκές που εμποδίζουν την αξιοποίησή τους. Κατά τον ίδιο, από την ιστορική εκκλησιαστική περιουσία έχει απομείνει μόλις το 4%, ενώ σημαντικό μέρος ακόμη και αυτού του αποθέματος εξακολουθεί να βρίσκεται υπό περιορισμούς.
Ο Επίσκοπος Επιδαύρου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη δυνατότητα ανάπτυξης προσιτών κατοικιών για φοιτητές και εργαζομένους, επισημαίνοντας ότι η εκκλησιαστική περιουσία θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Η προσέγγιση αυτή συνδέει την οικονομική αξιοποίηση των ακινήτων με την κάλυψη κοινωνικών αναγκών, χωρίς ωστόσο να αίρει αυτομάτως τις πολεοδομικές και ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες που συνοδεύουν πολλές από τις εκτάσεις.
Το Ασκληπιείο Βούλας και οι εκκρεμότητες με τα δημόσια νοσοκομεία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά του Επισκόπου Επιδαύρου στις εκτάσεις όπου λειτουργούν μεγάλα δημόσια νοσοκομεία, μεταξύ των οποίων το Ασκληπιείο Βούλας και το Σωτηρία.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, οι συμβάσεις παραχώρησης των συγκεκριμένων εκτάσεων έχουν λήξει, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια νέα συνεννόηση με την Πολιτεία για την οριστική διευθέτηση του ιδιοκτησιακού τους καθεστώτος.
Η πρόταση που παρουσίασε προβλέπει την παραχώρηση της κυριότητας των εκτάσεων που εξυπηρετούν τις νοσοκομειακές εγκαταστάσεις και την παράλληλη εξέταση των δυνατοτήτων αξιοποίησης άλλων διαθέσιμων τμημάτων της εκκλησιαστικής περιουσίας.
Πρόκειται για μια διαφορετική προσέγγιση από εκείνη της δικαστικής αντιπαράθεσης στο Καβούρι, καθώς η Εκκλησία εμφανίζεται να επιδιώκει μια συνολική συμφωνία με το Δημόσιο, η οποία θα κατοχυρώνει τη λειτουργία των νοσοκομείων και θα επιλύει τις εκκρεμότητες γύρω από την ιδιοκτησία της γης.
Τα ακίνητα εκατομμυρίων της Εκκλησίας στην Αθηναϊκή Ριβιέρα
Η σημασία της δικαστικής διαμάχης για τα 362 στρέμματα γίνεται ακόμη μεγαλύτερη εάν εξεταστεί το συνολικό χαρτοφυλάκιο της Εκκλησίας στη Βουλιαγμένη και στα νότια προάστια.
Πρόσφατος διαγωνισμός της Εκκλησιαστικής Κεντρικής Υπηρεσίας Οικονομικών για την ασφάλιση ακινήτων αποτυπώνει την παρουσία σημαντικών περιουσιακών στοιχείων σε ορισμένα από τα πλέον εμπορικά σημεία της Αθηναϊκής Ριβιέρας.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται το ακίνητο στη Λεωφόρο Αθηνάς 41, γνωστό ως Status, συνολικής επιφάνειας 3.232,08 τ.μ., με ασφαλιζόμενη αξία 8,08 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για εκμισθωμένο ακίνητο που φιλοξενεί δραστηριότητες εστίασης και ψυχαγωγίας.
Στο ίδιο χαρτοφυλάκιο καταγράφεται το ακίνητο όπου λειτουργεί το Island, επιφάνειας 1.700 τ.μ. και ασφαλιζόμενης αξίας 4,59 εκατ. ευρώ, καθώς και ακίνητα στη Λίμνη Βουλιαγμένης, συνολικής ασφαλιζόμενης αξίας περίπου 2,19 εκατ. ευρώ.
Επιπλέον, περιλαμβάνονται ακίνητο στη Λεωφόρο Ποσειδώνος 20, στη θέση Λιμανάκι, με ασφαλιζόμενη αξία 400.000 ευρώ, και ακίνητο στη συμβολή των οδών Θησέως, Δήμητρας και Ιάσονος, αξίας 437.960 ευρώ.
Οι παραπάνω αξίες αφορούν τα ασφαλιζόμενα ποσά και όχι κατ’ ανάγκην την εμπορική αξία των ακινήτων. Αναδεικνύουν, ωστόσο, την οικονομική σημασία της εκκλησιαστικής παρουσίας στη συγκεκριμένη περιοχή, όπου οι δυνατότητες αξιοποίησης της γης έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της αυξημένης ζήτησης για τουριστικές, οικιστικές και εμπορικές αναπτύξεις.
Η δικάσιμος της 19ης Νοεμβρίου αποκτά, επομένως, ιδιαίτερη σημασία τόσο για τον Δήμο όσο και για την Εκκλησία. Από την έκβαση της δικαστικής διαδικασίας θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό το περιθώριο των επόμενων κινήσεων των δύο πλευρών, σε μια διαμάχη που συνδέει την προστασία των ελεύθερων χώρων με την αξιοποίηση μιας από τις ακριβότερες κατηγορίες ακίνητης περιουσίας στην Αττική.