Ρήξη μηνίσκου & σύγχρονη ορθοπαιδική: Είναι πάντα απαραίτητο το χειρουργείο;
Ρήξη μηνίσκου σημαίνει απαραίτητα χειρουργείο; Πότε αρκεί η συντηρητική θεραπεία, πότε χρειάζεται αρθροσκόπηση και γιατί η διατήρηση του μηνίσκου αποτελεί σήμερα βασική προτεραιότητα; Σύμφωνα με τον Δρ. Κωνσταντίνο Τσαμπάζη, Χειρουργό Ορθοπαιδικό και Τραυματιολόγο, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών και ιδρυτή του πρότυπου Κέντρου Ορθοπαιδικής OsteoIASIS, η διάγνωση δεν στηρίζεται μόνο στη μαγνητική τομογραφία, αλλά στην εικόνα του ασθενούς στο σύνολό της.
Η ρήξη μηνίσκου είναι ένας από τους πιο συχνούς τραυματισμούς του γόνατος και μπορεί να εμφανιστεί τόσο μετά από έναν τραυματισμό όσο και σταδιακά, λόγω της φυσιολογικής φθοράς του μηνίσκου με την ηλικία. Η διάγνωση μιας ρήξης μηνίσκου συχνά προκαλεί εύλογη ανησυχία και οδηγεί σε ένα βασικό ερώτημα: είναι απαραίτητο το χειρουργείο;
Ο Δρ. Κωνσταντίνος Τσαμπάζης είναι Χειρουργός Ορθοπαιδικός, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών και Απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ως επιστημονικός Διευθυντής του εξειδικευμένου Ορθοπαιδικού Κέντρου OsteoIASIS, εφαρμόζει τη σύγχρονη ορθοπαιδική φιλοσοφία, σύμφωνα με την οποία η διάγνωση και η θεραπευτική προσέγγιση δεν βασίζονται αποκλειστικά στα ευρήματα μιας μαγνητικής τομογραφίας, αλλά αξιολογούνται με γνώμονα τη συνολική κλινική εικόνα και τις ανάγκες του εκάστοτε ασθενούς.
«Η σύγχρονη Ορθοπαιδική βασίζεται σε αυστηρά, διεθνή επιστημονικά πρωτόκολλα, δηλαδή στην Ιατρική Βασισμένη σε Αποδείξεις (Evidence-Based Medicine). Για τον ασθενή, η αποφυγή του χειρουργείου είναι μια φυσική επιθυμία, συνδεδεμένη με τον φόβο ή τον χρόνο αποθεραπείας. Αλλά και για έναν επιστήμονα, η συντηρητική (μη χειρουργική) αντιμετώπιση θα πρέπει να αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας, όταν είναι ιατρικά εφικτή. Τα δεδομένα των μεγάλων κλινικών μελετών δείχνουν ότι η θεραπεία χωρίς χειρουργείο μπορεί να έχει πολύ καλά αποτελέσματα.
»Αν για παράδειγμα μια ρήξη μηνίσκου είναι σταθερή, οφείλεται σε φυσιολογική φθορά (εκφυλιστική) ή δεν προκαλεί μηχανικά προβλήματα, όπως το χαρακτηριστικό μπλοκάρισμα της άρθρωσης, εξετάζουμε πρώτα όλες τις δυνατότητες συντηρητικής θεραπείας».
Μία ακόμη θεραπευτική επιλογή που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις στο πλαίσιο της συντηρητικής αντιμετώπισης είναι το PRP (Platelet-Rich Plasma), δηλαδή το πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια. Πρόκειται για ένα παρασκεύασμα που προέρχεται από το ίδιο το αίμα του ασθενούς, μετά από αιμοληψία και ειδική επεξεργασία, και περιέχει αυξητικούς παράγοντες που συμμετέχουν στους φυσιολογικούς μηχανισμούς επούλωσης.
«Το PRP μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέρος της συντηρητικής αντιμετώπισης σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ανάλογα με την πάθηση, τα συμπτώματα και τα ευρήματα του ασθενούς. Δεν αποτελεί, όμως, μια καθολική λύση για κάθε ρήξη μηνίσκου ούτε αντικαθιστά τη χειρουργική αντιμετώπιση όταν αυτή πραγματικά ενδείκνυται».
Η σύγχρονη χειρουργική προσέγγιση στην πράξη
Η αφαίρεση του μηνίσκου (μηνισκεκτομή) ήταν μέχρι προσφάτως η δημοφιλέστερη και ίσως η ευκολότερη λύση όταν ο ασθενής είχε διαγνωστεί με κάκωση. Ωστόσο, όπως εξηγεί ο Δρ. Τσαμπάζης, η πρακτική της εκτεταμένης αφαίρεσης του μηνίσκου μπορεί να συνδέεται μακροπρόθεσμα με αυξημένη καταπόνηση της άρθρωσης και ανάπτυξη εκφυλιστικών αλλοιώσεων.
«Σήμερα, με την εξέλιξη της Αρθροσκοπικής Χειρουργικής, ο πρωταρχικός μας στόχος είναι η διάσωση του μηνίσκου. Χρησιμοποιούμε κάμερες υψηλής ευκρίνειας (HD και 4K) που εισάγονται από οπές ελάχιστων χιλιοστών, προσφέροντάς μας μια λεπτομερή εικόνα της βλάβης σε πραγματικό χρόνο.
»Η τεχνολογία μάς παρέχει πλέον εξειδικευμένα συστήματα συρραφής μηνίσκου, τα οποία εφαρμόζονται μέσα στην άρθρωση μέσω των μικρών αρθροσκοπικών τομών. Αυτά μας επιτρέπουν να καθηλώσουμε και να συρράψουμε το σχισμένο τμήμα, ακόμη και σε πιο δύσκολα προσβάσιμα σημεία. Επιπλέον, ειδικά εργαλεία ραδιοσυχνοτήτων (RF) και μικρο-ξέστρα (micro-shavers) βοηθούν στον ακριβή καθαρισμό των ιστών, με στόχο να προστατεύεται ο υγιής χόνδρος του γόνατος».
Πώς πραγματοποιείται η Αρθροσκόπηση και τι είδους αναισθησία χρησιμοποιείται;
Πρόκειται για μια διαδικασία ελάχιστης επεμβατικότητας, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί με διαφορετικές μορφές αναισθησίας, ανάλογα με την επέμβαση και τον ασθενή. Μέσα από μικροσκοπικές τομές, ο ιατρός εισάγει το αρθροσκόπιο και τα ειδικά εργαλεία.
Η διάρκεια της επέμβασης εξαρτάται από το είδος της βλάβης και την πράξη που απαιτείται, ενώ ο ασθενής δεν αισθάνεται πόνο κατά τη διάρκεια της επέμβασης λόγω της αναισθησίας.
Η συμβολή της ρομποτικής και άλλων ψηφιακών συστημάτων
Ο Δρ. Τσαμπάζης αποσαφηνίζει πως «η ψηφιακή τεχνολογία και η Ρομποτική Χειρουργική εφαρμόζονται κυρίως όταν η βλάβη του μηνίσκου συνυπάρχει με εκτεταμένη φθορά της άρθρωσης, δηλαδή προχωρημένη αρθρίτιδα, και απαιτείται ολική αρθροπλαστική γόνατος.
»Σε αυτή την περίπτωση, ο τρισδιάστατος προεγχειρητικός σχεδιασμός μπορεί να συμβάλει στην ακριβή τοποθέτηση των εμφυτευμάτων, λαμβάνοντας υπόψη τη μοναδική ανατομία του κάθε ασθενούς».
Τα τεχνολογικά πλεονεκτήματα στα σύγχρονα ορθοπαιδικά χειρουργεία διευκολύνουν τον χειρουργό, αλλά μπορούν να προσφέρουν και σημαντικά οφέλη στον ασθενή. Μετεγχειρητικά, ο πόνος και το οίδημα είναι συνήθως περιορισμένα, ενώ ο ασθενής μπορεί να πάρει εξιτήριο λίγες ώρες μετά την επέμβαση. Η πιθανότητα επιπλοκών ή λοίμωξης, είναι εξαιρετικά χαμηλή.
Όσον αφορά την αποθεραπεία και την επιστροφή στην εργασία ή ακόμη και στον αθλητισμό, αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το είδος της επέμβασης. Σε περίπτωση όπου έχει πραγματοποιηθεί αφαίρεση μόνο του κατεστραμμένου τμήματος του μηνίσκου, ο ασθενής μπορεί συνήθως να πατήσει το πόδι του άμεσα, ενώ η επιστροφή σε καθιστική εργασία και στις αθλητικές δραστηριότητες γίνεται σταδιακά σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες και σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.
Όταν όμως έχει πραγματοποιηθεί συρραφή μηνίσκου, χρειάζεται μεγαλύτερο διάστημα αποθεραπείας, όμως ο στόχος είναι η διατήρηση του μηνίσκου και η προστασία της άρθρωσης μακροπρόθεσμα.
«Σε περίπτωση που έχουμε προχωρήσει σε συρραφή, πρέπει να προστατεύσουμε τα ράμματα μέχρι να επουλωθεί φυσικά ο ιστός. Επομένως, ανάλογα με τον τύπο και τη θέση της ρήξης, ο ασθενής μπορεί να χρειαστεί να χρησιμοποιεί πατερίτσες και ειδικό κηδεμόνα (νάρθηκα) για 4-6 εβδομάδες. Η επιστροφή στον αθλητισμό απαιτεί περισσότερο χρόνο και γίνεται σταδιακά, όμως αυτό που έχει κερδίσει ο ασθενής είναι η δυνατότητα να διατηρήσει τον δικό του μηνίσκο και, κατ’ επέκταση, να προστατεύσει τη μακροχρόνια λειτουργία της άρθρωσης».
OsteoIASIS: Ένα ολοκληρωμένο σύγχρονο κέντρο ορθοπαιδικής στα Νότια Προάστια
Το άρθρο φέρει την υπογραφή του ανθρώπου που εμπνεύστηκε και ίδρυσε το OsteoIASIS. Έχοντας ως όραμα τη δημιουργία ενός υπερσύγχρονου, πολυδύναμου χώρου, ο Δρ. Κωνσταντίνος Τσαμπάζης δημιούργησε ένα ολοκληρωμένο ορθοπαιδικό κέντρο. Εκεί, μια εξειδικευμένη ομάδα ιατρών (ορθοπαιδικοί χειρουργοί, ακτινολόγοι, φυσίατροι και καρδιολόγοι) συνεργάζεται προσφέροντας καθετοποιημένες υπηρεσίες – από την έγκυρη διάγνωση (ψηφιακές ακτινογραφίες, υπέρηχοι, μέτρηση οστικής πυκνότητας D.E.X.A.) και τις πρωτοποριακές βιολογικές θεραπείες, μέχρι την εξειδικευμένη ρομποτική χειρουργική και την πλήρη μετεγχειρητική αποκατάσταση.