Σία Σπανογιάννη – Ζαμπέλα, η αγαπημένη κτηνίατρος των Νοτίων
«Ήθελα από πάντα να βοηθάω τα ζώα. Ο μόνος τρόπος που είχα τότε, ήταν να σπουδάσω κτηνιατρική». Η Σία Σπανογιάννη Ζαμπέλα μιλά στο NouPou για το πώς τα ζώα μάς διδάσκουν την ανιδιοτελή αγάπη, για σπάνια περιστατικά που έχει αντιμετωπίσει και, φυσικά, για τα δικά της κατοικίδια!
Η πρώτη μου ανάμνηση από το ιατρείο μικρών ζώων της Σίας έχει βυθιστεί στη λήθη της παιδικής μου μνήμης. Σίγουρα δεν ξέρω ποια ήταν η πρώτη φορά, διότι από όταν γεννήθηκα, είχαμε πάντα σκύλο στην οικογένεια, άρα και τη Σία την ξέρω όλη μου τη ζωή. Θυμάμαι όμως, χαρακτηριστικά, ποια ήταν η πρώτη φορά που πήγα ως φοιτήτρια, με το δικό μου κατοικίδιο. Περίμενα στην αίθουσα αναμονής – τότε οι δύο χώροι του ιατρείου ήταν ανάποδα, εκεί που είναι τώρα το σαλόνι, ήταν το εξεταστήριο. Είχα αποκτήσει πριν από μόλις λίγες ημέρες ένα κουτάβι, που αρρώστησε και έβηχε και πίστευα ότι δεν θα τα καταφέρει. Ομολογώ πως δεν είχα προλάβει να δεθώ ιδιαίτερα μαζί του αλλά ήταν η πρώτη φορά που ένα ζώο συντροφιάς ήταν αποκλειστικά δική μου ευθύνη.
Είχα δεύτερες σκέψεις, μήπως έκανα λάθος, μήπως στα 18 μου έπρεπε να ζω τελείως ελεύθερη και με τον σκύλο θα είχα περιττές δεσμεύσεις, πόσο μάλλον με έναν άρρωστο σκύλο. Κοίταξα γύρω μου αμήχανα, ενώ βασανιζόμουν από αυτές τις σκέψεις και τότε το βλέμμα μου έπεσε σε μια αφίσα κρεμασμένη στον τοίχο δίπλα μου. Ένας σκυλάκος με γλυκό βλέμμα, μετέφερε το μήνυμα, πως πρόκειται για κάποιον που θα σε αγαπήσει για όλη του τη ζωή και εύχεται να τον φροντίσεις κι εσύ μέχρι τα βαθιά του γεράματα. Δεν θυμάμαι ακριβώς το «μότο» της αφίσας, αλλά συγκινήθηκα πολύ, αγκάλιασα σφιχτά τον κύριο Τζέρι (τότε ήταν μωρό, δεν ήταν ακόμη κύριος) και του υποσχέθηκα ότι θα ζήσει μια υπέροχη ζωή και δεν θα τον εγκαταλείψω ποτέ. Έτσι κι έγινε, μέχρι το τελευταίο αντίο, δεκατέσσερα χρόνια μετά, στο ίδιο μέρος.
«Αποφάσισα ότι θέλω να βοηθήσω τα ζώα»
«Η πρώτη μου επαφή με τα ζώα ήταν στην παιδική ηλικία, με τα αδέσποτα της γειτονιάς. Δεν μου επιτρεπόταν να έχω ζωάκι μέσα στο σπίτι, η μητέρα μου δεν τα ήθελε καθόλου. Υπήρχαν όμως στους δρόμους πολλά αδέσποτα ζωάκια, γατάκια και σκυλάκια, μάλιστα ένα σκυλάκι το είχε υιοθετήσει η γειτονιά. Κάποιες φορές, δεν έτρωγα το φαγητό μου, για να το πάω στα ζωάκια, να τα ταΐσω. Κι όταν πήγαινα στο χωριό της γιαγιάς μου, Χριστούγεννα, Πάσχα και καλοκαίρι, είχα την ευκαιρία να παίζω με τα ζωάκια εκεί. Τα κατσικάκια είναι τα πιο γλυκά πλάσματα! Με ήξεραν και όταν με έβλεπαν έτρεχαν κοντά μου. Επίσης, έπαιρνα τα κουνελάκια στο κρεβάτι μου. Η γιαγιά μου ήταν πολύ φιλόζωη για τα δεδομένα της εποχής. Θυμάμαι να φέρνει τον κτηνίατρο όταν ένα αλογάκι παρουσίασε πνευμονικό εμφύσημα, το φρόντισε καλά κι εκείνο έζησε αρκετά χρόνια. Άλλη φορά, θυμάμαι, μια κατσικούλα που είχε γεννήσει τρίδυμα, η γιαγιά μου τα έβαζε μέσα στο σπίτι, στη φλοκάτη δίπλα στη στόφα και τα τάιζε με μπιμπερό. Όταν συνειδητοποίησα ότι μερικούς μήνες μετά τα σφάζανε, πληγώθηκα πολύ. Δεν έτρωγα κρέας».
Η Σία εξηγεί πως εκείνη την εποχή η φιλοζωία στην Ελλάδα ήταν σχεδόν ανύπαρκτη. Δεν υπήρχαν οργανωμένες φιλοζωικές, ελάχιστοι άνθρωποι είχαν ζώα συντροφιάς στο σπίτι τους, εκείνη όμως ήθελε να ασχοληθεί με τα ζώα, για να τα βοηθήσει. «Ο μόνος τρόπος ήταν να δώσω εξετάσεις και να περάσω στην Κτηνιατρική στη Θεσσαλονίκη. Μου άρεσε πολύ η σχολή, έχει πολλά και ενδιαφέροντα αντικείμενα. Όταν πέρασα, η μαμά μου δεν ενθουσιάστηκε σίγουρα, αλλά αργότερα με υποστήριξε πολύ. Στην εποχή μου, τα ζώα συντροφιάς ήταν απλά ένας μικρός κλάδος. Δύσκολες σπουδές, πολλά, ενδιαφέροντα αλλά εντελώς διαφορετικά αντικείμενα. Η Παθολογία των ζώων συντροφιάς όμως, είχε πολύ καλούς καθηγητές που μας ενέπνευσαν. Τώρα πια έχουν κατευθύνσεις, είναι καλύτερα».
Κατεβαίνοντας στην Αθήνα με το τρένο, θυμάται να τη ρωτούν τι σπουδάζει. Και όταν τους απαντούσε ότι φοιτά στην Κτηνιατρική Σχολή, της έλεγαν συγκαταβατικά «δεν πειράζει, καλά είναι κι εκεί». Τελειώνοντας τις σπουδές της, η Σία παντρεύτηκε και ταυτόχρονα άνοιξε το ιατρείο της στη Βούλα. Μάλιστα, το πρώτο εκείνο ιατρείο στην οδό Ιπποκράτους, λειτουργούσε μέσα στον χώρο του σπιτιού της. «Η φιλοζωία άρχισε να αυξάνεται στην Ελλάδα. Στην περιοχή υπήρχαν και άλλοι κτηνίατροι, αλλά ήμασταν λίγοι. Στην περιοχή, υπήρχαν η κα Αρμάου με τον κ. Βογιατζή και είχαμε καλές σχέσεις. Στην ευρύτερη περιοχή, ο κος Γλυκής στο Φάληρο με σπουδές στην καλύτερη κτηνιατρική σχολή της Γαλλίας, ήταν ο πρώτος που έκανε έως και οστεοσυνθέσεις, είχαμε προσωπική φιλία κι ήταν πολύ υποστηρικτικός».
Το πρώτο ζώο που δέχτηκε στο ιατρείο της, ο πρώτος τετράποδος ασθενής, ήταν ένα κατσικάκι. «Μου το έφεραν από τη Βάρη και μόλις το είδα, σχεδόν έπαθα κρίση πανικού, είχε κάνει εισρόφηση αμνιακού υγρού. Όμως πήγε πολύ καλά. Αργότερα μου έφεραν κι ένα προβατάκι».
«Έρχεσαι Παρασκευή απόγευμα στο ιατρείο και βρίσκεις απ’ έξω δεμένο ένα ζώο»
Το δικό της πρώτο κατοικίδιο, μπήκε στη ζωή της όταν ήταν φοιτήτρια. Από τότε, η Σία περιέθαλψε και υιοθέτησε πολλά ζωάκια, που όπως λέει, το καθένα έχει τη δική του προσωπικότητα, από όλα έχεις κάτι νέο να μάθεις και κανένα επόμενο δεν θα σου θυμίζει κάποιο προηγούμενο. «Το δικό μου πρώτο κατοικίδιο ήταν ένα γατάκι, που μου έφερε μια συμφοιτήτρια. Η συγκάτοικός μου δεν τα πολυσυμπαθούσε, όμως τελικά αγαπήθηκαν πολύ. Εκείνη έπαιζε κιθάρα κι η γατούλα έπαιζε με τις χορδές!». Φεύγοντας από τη Θεσσαλονίκη για να επιστρέψει στην Αθήνα, την πήρε μαζί και κατέστρωσε ολόκληρο σχέδιο για το πώς θα τη μεταφέρουν για να αποφύγουν να ταξιδέψει στη σκευοφόρο στο τρένο. Η Σίλκι έζησε 14 ευτυχισμένα χρόνια με τη Σία κι ύστερα ακολούθησαν πολλά ακόμη κατοικίδια.
Όσοι γνωρίζουν πολλά χρόνια τη Σία, θυμούνται τον Έργιν, τον γάτο που ζούσε μέσα στο κτηνιατρείο 18 χρόνια, και το πορτρέτο του οποίου δεσπόζει στη μικρή βιβλιοθήκη πίσω από το γραφείο της.
«Έχω μια ιδιαίτερη αδυναμία στο ημίαιμο μαλτεζάκι που έχω τώρα. Το είχαν ηλικιωμένοι και δεν μπόρεσαν να το κρατήσουν. Το έφεραν σε εμένα, για να βρω να το δώσω κάπου. Το κράτησα. Είναι πολύ συναισθηματικό ζωάκι και, αν και μικρόσωμος, υπερασπίζεται τα υπόλοιπα! Έχουμε και γάτες, μέσα και έξω από το σπίτι. Έχουμε κι έναν παπαγάλο 26 ετών, που τον υιοθετήσαμε όταν πέθανε η ιδιοκτήτριά του και οι συγγενείς δεν τον ήθελαν. Θέλαμε να του χαρίσουμε την ελευθερία του, αλλά δεν μπορεί να φιλοξενηθεί σε πάρκο γιατί δεν πετάει, οπότε, τον κρατήσαμε εμείς».
Η Σία εξηγεί πως παλαιότερα οι άνθρωποι, λόγω έλλειψης πληροφόρησης, είχαν συνδυάσει τη συγκατοίκηση με ζώα με προσβολή από αρρώστιες. Το ίδιο και η μητέρα της. «Βέβαια δεν έπλεναν τις σαλάτες». Κάποια στιγμή, όταν η κόρη της, τριών ετών έσπασε το πόδι της κι έμεινε στο κρεβάτι, ένας πελάτης τούς έφερε για συντροφιά ένα τυφλό γατάκι. Ήταν το ζωάκι που έκανε την αλλαγή. «Έζησε 21 χρόνια. Η μαμά μου το λάτρευε». Η μητέρα της Σίας έγινε μάλιστα βοηθός της στο ιατρείο και, όποιος είχε την τύχη να τη γνωρίσει, δεν θα φανταζόταν ποτέ ότι κάποτε δεν ήθελε τα ζώα. Ήταν φροντιστική, συμπονετική, κι ακόμη, «είχε άποψη και στα χειρουργεία. Μου έλεγε, “βάλε κι εδώ ένα ράμμα”! Αλλάζουν οι άνθρωποι…».
Δεν ήταν λίγες οι φορές που η Σία βρήκε ένα εγκαταλελειμμένο ζώο έξω από το ιατρείο της. «Έρχεσαι Παρασκευή απόγευμα και βλέπεις ένα ζώο δεμένο εκεί έξω. Δεν ξέρεις τι να το κάνεις και πού να το πας. Κανένας Δήμος δεν απαντά εκείνη την ώρα. Φυσικά το παίρνεις σπίτι σου», λέει με φυσικότητα. Δεν ήθελα να τη διακόψω, κάθε αφήγησή της ήταν συναρπαστική. Όμως αλήθεια, δεν είναι δεδομένο πως ένας κτηνίατρος θα πάρει σπίτι του κάθε ζώο που του εγκαταλείπουν απ’ έξω, πόσο μάλλον όταν στο σπίτι έχει ήδη αρκετά δικά του κατοικίδια.
«Μια φορά μου είχαν αφήσει ένα πανέμορφο σκυλί, σπάνιας ράτσας, που είχε χαθεί. Το αναζήτησαν τελικά δύο χρόνια αργότερα. Άλλες φορές, βρίσκεις μια κούτα με 8 γατάκια! Τι να τα κάνεις; Πώς να τα φροντίσεις; Αλλά και πώς να τα αφήσεις; Τώρα πια με τα social media τα καταφέρνουμε καλύτερα, τα μοιραζόμαστε, βρίσκουμε υιοθεσίες. Αυτά είναι τα καλά των κοινωνικών δικτύων. Τα νέα παιδιά έχουν παιδεία, δεν σκέφτονται ότι θα μπλέξουν μαζεύοντας ένα αδέσποτο. Είναι πολύ ενθαρρυντικό αυτό».
Τι γνώμη έχει μια πραγματικά φιλόζωη κτηνίατρος για τα σκυλιά «ράτσας»;
«Προσωπικά δεν έχω αγοράσει ποτέ κάποιο ζώο, αλλά για κάποιες φυλές τρελαίνομαι. Δεν καταργούμε την ομορφιά. Δεν καταργούμε τους επίσημους εκτροφείς, έχουν το κοινό τους και η ομορφιά των φυλών πρέπει να προστατεύεται. Κάποιες φυλές, έχουν κάποιες ιδιαίτερες ικανότητες, πχ οδηγοί τυφλών, ανίχνευσης ναρκωτικών ουσιών. Τα ζώα αυτά είναι προικισμένα από τη φύση».
Ωστόσο επισημαίνει ότι η αγορά ζώων συντροφιάς πρέπει να γίνεται αυστηρά από επίσημους εκτροφείς, να γίνεται έλεγχος στο κάθε πότε ζευγαρώνουν, να είναι καταγεγραμμένα ζώα και να γίνεται έλεγχος για κληρονομικές παθήσεις.
«Εκείνες που πρέπει να συζητήσουμε είναι φυλές που γενετικά είναι ναρκοθετημένες. Χρειάζονται διορθωτικές επεμβάσεις, πονάνε, υποφέρουν. Κάποιες ράτσες που εμείς οι άνθρωποι τις φτιάξαμε γιατί μας άρεσαν κάποια χαρακτηριστικά, έχουν σοβαρά προβλήματα και καλό είναι να σταματήσουμε να τις αναπαράγουμε».
Η ευθανασία δεν συνηθίζεται ποτέ
Η Σία αγαπά τους τετράποδους ασθενείς της και τους ξέρει με τα ονόματά τους. Κάθε φορά που θα την καλέσω, ξέρω πως όταν πω «Ίντι», ξέρει ακριβώς για ποιο ζωάκι πρόκειται. Όπως λέει περιπαικτικά βέβαια, «αν μου πεις ο Μαξ, μπορεί να μην καταλάβω. Είναι σα να παίρνεις τηλέφωνο τον Παιδίατρο και να του λες ότι είσαι η μαμά του Γιωργάκη! Θα καταλάβει;», γελά.
Ο κανόνας λέει πως, όταν το κατοικίδιο φτάσει στο κτηνιατρείο, βάζει την ουρά στα σκέλια και δεν θέλει να πλησιάσει μέσα στο εξεταστήριο. «Αλλά είναι μερικά που όταν έρχονται, χαίρονται που με βλέπουν, τρέχουν πάνω μου! Γελάω και με αυτά που μπαίνουν σέρνοντας, εντοπίζουν από πού ανοίγει η πόρτα και ρίχνουν κλεφτές ματιές».
Η Σία δέχεται σκυλάκια και γατάκια και σίγουρα έχει πολλά χρόνια να νοσηλεύσει κατσικάκι. Όμως, στην τεράστια καριέρα της είδε πολλά. Μια φορά, της έφεραν ένα μαϊμουδάκι. Το είχαν σε παραλιακό κλαμπ της εποχής, το κλαμπ έκλεισε, δεν το ήθελαν πια και το πήρε ένας υπάλληλος. «Ήταν πολύ μικρό σε μέγεθος, Μάρμοζετ, το παιδί που το πήρε το αγαπούσε πολύ, ήταν φοβερό. Έζησε 19 χρόνια, αλλά στο τέλος έπαθε αρθριτικά και δεν ήξερα πώς να το βοηθήσω. Αυτά τα ζώα ανήκουν στα exotics, πλέον υπάρχει εξειδικευμένο τμήμα που ασχολείται με αυτό στην Κτηνιατρική, αλλά τότε, για τα μη κατοικίδια δεν υπήρχε τίποτα, δεν ξέραμε για αυτά, δεν υπήρχε ούτε ίντερνετ να βοηθηθείς. Επιστράτευσα μέχρι και ορθοπεδικούς να το βοηθήσουμε. Στο τέλος, του κάναμε ευθανασία. Δεν θα το ξεχάσω ποτέ, με κοίταζε στα μάτια. Ευτυχώς, δεν κατάλαβε τίποτα. Αυτή είναι η αγωνία σου στην ευθανασία, να βρεις τη φλέβα να μην καταλάβει, να μην πονέσει».
Το τελευταίο αντίο στον δικό μου μικρό, κύριο Τζέρι, ήταν γλυκόπικρο. Ήταν μια απόφαση που ήρθε έπειτα από έναν ολόκληρο χρόνο προσπάθειας, όταν κι η Σία κι εγώ, ξέραμε ότι δεν υπάρχει τίποτα άλλο πια για να μπορεί το σκυλάκι μου να ζει χωρίς να υποφέρει από την ίδια του την ύπαρξη. Δεν το βγάζω ποτέ από το μυαλό μου, αλλά αναρωτήθηκα, αν για εκείνη είναι μια συνηθισμένη διαδικασία, μια ιατρική πράξη καλοσύνης.
«Η ευθανασία ενός ζώου δεν συνηθίζεται ποτέ. Ακόμη κι όταν είναι προγραμματισμένη, το προηγούμενο βράδυ το σκέφτομαι συνέχεια, το βλέπω στον ύπνο μου. Όμως νιώθω καλά όταν βλέπω ότι φεύγει στον ύπνο του, ήσυχο, χωρίς καθόλου να πονέσει. Οι άνθρωποι νιώθουν θλίψη αλλά και ανακούφιση, γιατί είμαστε σίγουροι για ποιο λόγο έχουμε πάρει αυτή την απόφαση, όταν το ζώο έχει εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια, υποφέρει… Είναι πολυτέλεια να προσφέρεις αυτό το τέλος στο αγαπημένο σου πλάσμα. Τα ζώα δεν έχουν τον φόβο του θανάτου, έτσι για εκείνα είναι σαν οποιαδήποτε προηγούμενη φορά που έχουν έρθει στο κτηνιατρείο».
Το δελφινάκι στον Άγιο Κοσμά
Μέσα στα χρόνια η Σία έχει έρθει αντιμέτωπη και με άλλα ιδιαίτερα περιστατικά, έχει χειρουργήσει ακόμη και γλάρο. Όμως από τις αφηγήσεις της, ένα περιστατικό είναι πολύ ξεχωριστό και αφορά την ιστορία ενός μικρού δελφινιού, που βρέθηκε από εθελοντές στον Σχοινιά και μεταφέρθηκε στη Γλυφάδα για να το περιθάλψει η Σία.
«Μια μέρα με πήρε τηλέφωνο ένας φίλος μου εθελοντής και Ωκεανολόγος. Είχαν φέρει στον Άγιο Κοσμά ένα δελφινάκι με πνευμονία κι έπρεπε να του κάνουμε εξετάσεις αίματος. Το είχαν μέσα σε ιμάντες και το κολυμπούσαν για να μη βυθιστεί. Έγινε η αιμοληψία, αλλά δυστυχώς, το δελφινάκι πέθανε πριν βγουν τα αποτελέσματα. Είχε αγωνία το ζώο αυτό, πρώτη φορά είδα δελφινάκι και δεν θα ξεχάσω την αγωνία του».
«Τα ζώα μας μαθαίνουν την ανιδιοτελή αγάπη»
Όταν είπα στη Σία, πως δεν είναι μόνο η δική μου αγαπημένη κτηνίατρος, αλλά η αγαπημένη κτηνίατρος στα νότια προάστια, δεν ήθελε καθόλου να πλαισιώσω έτσι το θέμα. «Μα δεν το λέω μόνο εγώ! Δεν το εισπράττεις το πόσο σε αγαπούν και σε εκτιμούν οι άνθρωποι;», τη ρώτησα. Έκανε μια παύση και χαμογέλασε αμυδρά. «Κι εγώ τους αγαπώ» είπε σχεδόν ψιθυριστά. «Έχουμε πλέον οικογενειακές σχέσεις».
Η Σία Σπανογιάννη Ζάμπελα δεν θα μπορούσε επαγγελματικά να φανταστεί τον εαυτό της να κάνει καμία άλλη δουλειά – και δεν έχει σκοπό να σταματήσει να βοηθά τα ζώα, με τον τρόπο που ξέρει καλύτερα και μένοντας πάντοτε ενημερωμένη, αφού συμμετέχει σε συνέδρια και προσπαθεί να παρακολουθεί όλες τις εξελίξεις.
Τελικά, τι είναι αυτό που μας διδάσκει η συνύπαρξη με τα ζώα;, τη ρώτησα πριν την αποχαιρετήσω. «Βλέπεις ακόμη και σκυλιά που τα κακοποιούν οι ιδιοκτήτες τους να τους μένουν πιστά, να πηγαίνουν κοντά τους και τους γλείφουν. Το ζώο αναζητά πρώτα το χάδι και μετά το φαγητό, που είναι βασική ανάγκη. Τα ζώα μας μαθαίνουν τι θα πει ανιδιοτελής αγάπη».