Ρέμα Πικροδάφνης: Τα αντιπλημμυρικά έργα, τα 81 αυθαίρετα και η μήνυση που καταθέτει η Περιφέρεια Αττικής
Μηνυτήρια αναφορά στον εισαγγελέα για να ερευνηθεί ποιοι έχουν την ευθύνη για το γεγονός ότι 81 χαρακτηρισμένες ως αυθαίρετες κατοικίες δεν έχουν υπαχθεί σε καθεστώς απαλλοτρίωσης, κατεδάφισης ή διευθέτησης ανακοίνωσε οπως θα καταθέσει ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς.
- 12/01/2026 15:48
Το ρέμα Πικροδάφνης και συνολικά η αντιπλημμυρική θωράκιση του Νοτίου Τομέα Αθηνών βρέθηκαν στο επίκεντρο της Ειδικής Συνεδρίασης Λογοδοσίας της Περιφέρειας Αττικής, που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 8 Ιανουαρίου στο Περιφερειακό Συμβούλιο. Οι πρόσφατες πλημμύρες, οι ζημιές σε κατοικίες και υποδομές και οι εικόνες πολιτών εγκλωβισμένων στα νερά επανέφεραν με δραματικό τρόπο ένα πρόβλημα που, όπως αναδείχθηκε, παραμένει άλυτο εδώ και δεκαετίες.
Στη συνεδρίαση κατατέθηκαν τρεις ερωτήσεις από περιφερειακούς συμβούλους της αντιπολίτευσης, οι οποίες αφορούσαν τις ζημιές στο ρέμα Πικροδάφνης, τα έργα αντιπλημμυρικής προστασίας στον Νότιο Τομέα και το αναλυτικό χρονοδιάγραμμα του συνολικού αντιπλημμυρικού σχεδιασμού για την Αττική. Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων ήταν η ανάγκη άμεσων λύσεων, αλλά και η αντιμετώπιση των χρόνιων καθυστερήσεων στον σχεδιασμό, τις αδειοδοτήσεις και την υλοποίηση των έργων.
Ο Περιφερειάρχης Αττικής, Νίκος Χαρδαλιάς, στις απαντήσεις του, αναφέρθηκε σε καθυστερήσεις διαδικασιών, σε αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων και σε επιλογές του παρελθόντος που επιβάρυναν κρίσιμα τον αστικό ιστό. Περιέγραψε εικόνες πλημμυρών σε περιοχές όπως ο Άλιμος και η Καλλιθέα, επισημαίνοντας ότι η σημερινή κλιματική κρίση καθιστά ανεπαρκή τόσο τα παλιά δημόσια έργα όσο και τις ιδιωτικές υποδομές που σχεδιάστηκαν με δεδομένα άλλων δεκαετιών.
81 αυθαίρετες κατασκευές στο ρέμα της Πικροδάφνης – Μηνυτήρια αναφορά στον εισαγγελέα
Κεντρικό ζήτημα αποτέλεσε το ρέμα Πικροδάφνης, όπου σύμφωνα με τα στοιχεία της Περιφέρειας που παρουσίασε ο κύριος Χαρδαλιάς, υπάρχουν 81 αυθαίρετες κατοικίες εντός ή σε άμεση επαφή με την κοίτη. «Έως το τέλος του μήνα θα καταθέσω μηνυτήρια αναφορά στον αρμόδιο εισαγγελέα για να ερευνηθούν ποιοι έχουν την ευθύνη, για το γεγονός ότι 81 χαρακτηρισμένες ως αυθαίρετες κατοικίες δεν έχουν υπαχθεί σε καθεστώς απαλλοτρίωσης, κατεδάφισης ή διευθέτησης, με αποτέλεσμα δεκαετίες μετά να καλούμαστε να βρούμε μία λύση, γιατί κανείς δεν θέλει να βρει λύση για το θέμα αυτό», πρόσθεσε ο Νίκος Χαρδαλιάς.
Ο Περιφερειάρχης επισήμανε ότι οι παρεμβάσεις στο ρέμα είναι τεχνικά ιδιαίτερα σύνθετες, καθώς ακόμη και εκτεταμένοι καθαρισμοί μπορεί να αποσταθεροποιήσουν τα πρανή και να αυξήσουν την ορμή του νερού. Για τον λόγο αυτό, προανήγγειλε ότι η Περιφέρεια θα προχωρήσει σε σημειακές και προσωρινού χαρακτήρα παρεμβάσεις όπου υπάρχει ανάγκη, με στόχο την άμεση αποκατάσταση της ροής και τη στήριξη των πρανών, έως ότου ολοκληρωθεί η συνολική και οριστική μελέτη για το ρέμα Πικροδάφνης. «Πιέζουμε να προχωρήσει η οριστική μελέτη για τα ζητήματα που αφορούν στο ρέμα της Πικροδάφνης».
«Οι σημειακές παρεμβάσεις που θα πραγματοποιήσουμε, όπου απαιτείται η έγκριση της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Πολιτικής Προστασίας, θα είναι προσωρινές έως ότου οριστικοποιηθεί η μελέτη εφαρμογής», διευκρίνισε ο κύριος Χαρδαλιάς.
Άγιος Δημητρίος: Η περίπτωση αντιπλημμυρικής θωράκισης στην οδό Κανάρη
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η περίπτωση της οδού Κανάρη στον Άγιο Δημήτριο, μια περιοχή που έχει επανειλημμένα πληγεί από πλημμυρικά φαινόμενα. Όπως αναφέρθηκε στη συνεδρίαση, το αντιπλημμυρικό έργο στην Κανάρη παραμένει σε εκκρεμότητα, καθώς η αρχικά δημοπρατηθείσα μελέτη δεν μπορούσε να υλοποιηθεί λόγω σοβαρών εμποδίων από δίκτυα οργανισμών κοινής ωφέλειας, κυρίως της ΕΥΔΑΠ. Τα εμπόδια αυτά δεν επέτρεψαν την κατασκευή του προβλεπόμενου πλακοσκεπούς αγωγού κοντά στον αποδέκτη, στη Λεωφόρο Ποσειδώνος.
Σύμφωνα με τον Περιφερειάρχη Αττικής, βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία τροποποίησης της μελέτης, βάσει των στοιχείων που προέκυψαν από πρόσφατες διερευνητικές τομές. Μετά τη λήψη της σύμφωνης γνώμης του αρχικού μελετητή, η τροποποιημένη πρόταση αναμένεται να συζητηθεί στο αρμόδιο Τεχνικό Συμβούλιο Δημοσίων Έργων και στη συνέχεια να εγκριθεί από την Περιφερειακή Επιτροπή. Ο στόχος που τέθηκε είναι η επανεκκίνηση του έργου εντός Ιανουαρίου 2026, με μια μικρή επιφύλαξη που αφορά τον χρόνο ολοκλήρωσης της διαβούλευσης με τον μελετητή, κατά τα λεγόμενα του Ν. Χαρδαλιά.
Οι αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης των αντιπλημμυρικών έργων
Συνολικά, η Περιφέρεια Αττικής «τρέχει» αυτή την περίοδο ένα πακέτο 54 αντιπλημμυρικών έργων αρμοδιότητάς της, τα οποία – όπως περιγράφηκε στη σχετική τοποθέτηση του Περιφερειάρχη – για χρόνια έμεναν στάσιμα, εγκλωβισμένα σε αδειοδοτήσεις, απαλλοτριώσεις και δικαστικές εμπλοκές. Η Περιφερειακή Αρχή υποστηρίζει ότι το κρίσιμο βήμα για να ξεμπλοκάρει ο σχεδιασμός ήταν η δημιουργία ενός ειδικού νομικού εργαλείου «επιτάχυνσης», που ενεργοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2024.
Κατά τον κύριο Χαρδαλιά, πέρασαν διατάξεις που επέτρεψαν τα συγκεκριμένα έργα, με Κοινή Υπουργική Απόφαση (Υπουργείο Εσωτερικών και Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης/Κλιματικής Αλλαγής), ύστερα από εισήγηση και απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου, να κηρυχθούν ως έργα «ειδικής κινητοποίησης». Μέσα σε 35 ημέρες από τη δημοσίευση του σχετικού ΦΕΚ, και τα 54 έργα εντάχθηκαν στο νέο καθεστώς, με στόχο κατά τα λεγόμενα του Περιφερειάρχη να μπει τέλος στην πολυετή καθυστέρηση.
Το καθεστώς αυτό προβλέπει τρεις κομβικές αλλαγές, σύμφωνα με τα λεγόμενα του κυρίου Χαρδαλιά. Πρώτον την κάθετη (ενιαία) αδειοδότηση, ώστε να μειωθούν τα στάδια και οι αλληλοεπικαλύψεις εγκρίσεων. Επιπλέον, τη δυνατότητα προώθησης απαλλοτριώσεων όπου απαιτείται, χωρίς τις παραδοσιακές χρονοτριβές που «παγώνουν» την έναρξη ενός έργου. Τρίτον, προβλέπεται ειδική διαδικασία δικαστικής επίλυσης για προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας, με δυνατότητα προσφυγής σε πρώτο και δεύτερο βαθμό, αλλά με στόχο γρήγορη κρίση. Ειδικότερα, ανοίγει ο δρόμος για απόφαση εντός δύο μηνών, με δυνατότητα παράτασης 30 ημερών και ρητή δικάσιμο. Η λογική, όπως εξηγήθηκε, είναι να σταματήσει το φαινόμενο κατά το οποίο τα έργα «πηγαινοέρχονται» επί χρόνια, με εργολαβίες που σέρνονται λόγω προσφυγών ή εκκρεμοτήτων.
Δεκαπέντε μήνες μετά την ενεργοποίηση του προαναφερόμενου εργαλείου (δηλαδή στις αρχές του 2026, με βάση το χρονικό σημείο της τοποθέτησης), η Περιφέρεια παρουσιάζει μια εικόνα προόδου με τριπλή κατάταξη των έργων ως προς την ωριμότητα. Ειδικότερα, 23 από τα 54 έργα βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν ήδη δημοπρατηθεί. Πρόκειται για το «πρώτο κύμα», που είτε έχει περάσει σε κατασκευαστική φάση είτε έχει μπει επίσημα στη διαδικασία ανάθεσης.
Από αυτά, τα 17 έργα χαρακτηρίζονται ώριμα προς δημοπράτηση, αφού ολοκληρώνονται οι έλεγχοι και οι τεχνικές διορθώσεις. Εδώ η Περιφέρεια σημειώνει ότι έχουν προηγηθεί πρωτοβάθμιοι και δευτεροβάθμιοι εσωτερικοί έλεγχοι στις μελέτες (επικαιροποίηση, τεχνικά άρθρα, επιμετρήσεις), ενώ έγιναν και αλλαγές ώστε να αντιμετωπιστούν πρακτικά εμπόδια, όπως ζητήματα με υφιστάμενους αποδέκτες, προβλήματα από παράλληλες διελεύσεις-διακλαδώσεις, αλλά και διασταυρώσεις με δίκτυα Οργανισμών Κοινής Ωφέλειας. Η εκτίμηση που κατατέθηκε από τον Νίκο Χαρδαλιά, είναι ότι αυτά τα 17 έργα αναμένονται να δημοπρατηθούν εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026.
Τα υπόλοιπα 13 έργα βρίσκονται σε τελικό έλεγχο και φάση ωρίμανσης, με στόχο να κλείσουν και σε αυτά τα ανοιχτά τεχνικά ή διοικητικά ζητήματα που κρατούν πίσω το χρονοδιάγραμμα. Ο ποσοτικός στόχος που τέθηκε δημόσια είναι να έχουν δημοπρατηθεί τα 47 από τα 54 έργα έως τις 31 Δεκεμβρίου του 2026.
Τον Φεβρουάριο του 2025, το NouPou είχε δημοσιεύσει μια μεγάλη δημοσιογραφική έρευνα για την Πικροδάφνη: Το ρεπορτάζ του Γιάννη Καραμαγκάλη είχε τότε αναδείξει τα λάθη, τα προβλήματα και τους κινδύνους που εγκυμονεί η διαχρονική υποβάθμιση και κακοποίηση του ρέματος καθώς και την ανάγκη ένα από τα τελευταία φυσικά ρέματα του λεκανοπεδίου της Αττικής να επιβιώσει τελικά απέναντι στην ανθρώπινη παρέμβαση και τη θεσμική αδιαφορία.