Γαλάζια Οικονομία: Η θάλασσα ως οικονομικό οικοσύστημα

Η «γαλάζια οικονομία» εξελίσσεται σε έναν από τους πιο ισχυρούς μοχλούς ανάπτυξης της Ελλάδας. Τα επίσημα στοιχεία που προκύπτουν από το report του “EU Blue Economy Observatory” δείχνουν ότι οι θαλάσσιοι κλάδοι παράγουν ακαθάριστη προστιθέμενη αξία που αποτιμάται σε 9,9 δισ. ευρώ και στηρίζουν πάνω από 570.000 θέσεις εργασίας, δηλαδή το 5,4% της ελληνικής οικονομίας. Την ίδια στιγμή, η υλοποίηση στρατηγικών επενδύσεων σε νέες μαρίνες και υποδομές mega‑yachts σε Κέρκυρα και Ελληνικό, άνω των 165 εκατ. ευρώ, η αναβάθμιση λιμένων, καθώς και ένα ευρύτερο σχέδιο ενίσχυσης του θαλάσσιου τουρισμού σε Ιόνιο και Αιγαίο, ανάγουν τη θάλασσα σε ένα ολοκληρωμένο οικονομικό οικοσύστημα, ενισχύοντας την εξωστρέφεια και την ανταγωνιστικότητα της χώρας μας στη Μεσόγειο.

Ο «αθόρυβος» γίγαντας της ελληνικής αγοράς εργασίας

Η «γαλάζια οικονομία» αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα για την Ελλάδα, καθώς η εκτεταμένη ακτογραμμή και ο νησιωτικός της χαρακτήρας συνδέονται άμεσα με τη βιωσιμότητα της εθνικής οικονομίας και τη δημιουργία χιλιάδων θέσεων εργασίας. Σύμφωνα με επικαιροποιημένα στοιχεία, ο κλάδος της ποντοπόρου ναυτιλίας συνεχίζει να πρωταγωνιστεί διεθνώς, με τη συνολική του συνεισφορά να αγγίζει σταθερά έως και το 8% του εγχώριου ΑΕΠ, τροφοδοτώντας παράλληλα ένα τεράστιο χερσαίο οικοσύστημα (maritime cluster) εξειδικευμένων θέσεων εργασίας.

Την ίδια στιγμή, ο τομέας της ακτοπλοΐας παραμένει ο κρίσιμος συνδετικός κρίκος για την κοινωνική συνοχή, συνεισφέροντας, βάσει των διευρυμένων μελετών του ΙΟΒΕ, περίπου €12,9 δισ. στο συνολικό ΑΕΠ, ενώ πλέον εισέρχεται σε φάση ιστορικής μετάβασης λόγω της ενσωμάτωσης των ευρωπαϊκών πράσινων κανονισμών (όπως το Σύστημα Εμπορίας Ρύπων – ETS).

Στα παραπάνω προστίθεται η ισχυρή δυναμική του θαλάσσιου τουρισμού (yachting, κρουαζιέρα και μαρίνες), ο οποίος λειτουργεί ως «χρυσή ατμομηχανή» απασχόλησης υψηλής προστιθέμενης αξίας, με την κρουαζιέρα και μόνο να παράγει πλέον συνολική οικονομική επίδραση που αγγίζει τα €3,1 δισ., στηρίζοντας άμεσα και έμμεσα δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας με έντονη περιφερειακή αποκέντρωση.

Παράλληλα, σημαντική εξωστρέφεια επιδεικνύει ο κλάδος των ιχθυοκαλλιεργειών, με την Ελλάδα να διατηρεί ηγετική θέση στην ΕΕ παράγοντας το 46% του συνολικού γόνου τσιπούρας, προσφέροντας εργασία σε περίπου 12.000 εργαζόμενους, με το 80% αυτών των θέσεων να εντοπίζεται σε απομακρυσμένες παράκτιες και νησιωτικές περιοχές.

Τέλος, ο αναδυόμενος τομέας των θαλάσσιων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας παρουσιάζει πλέον χειροπιαστές προοπτικές, καθώς η ΕΔΕΥΕΠ προχωρά τις διαδικασίες για τα υπεράκτια αιολικά πάρκα με την ωρίμανση των Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης, ανοίγοντας έναν ολοκαίνουργιο κύκλο εξειδικευμένων «πράσινων και μπλε» θέσεων εργασίας για το άμεσο μέλλον.

Ο ρόλος του Πειραιά και οι τρεις πυλώνες ανάπτυξης

Ο Δήμος Πειραιά είναι ο πρώτος στην Ελλάδα που εφάρμοσε μια ολοκληρωμένη Στρατηγική για τη Γαλάζια Ανάπτυξη, στοχεύοντας στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, της βιώσιμης ναυτιλίας και της καινοτομίας. Όπως αναφέρει στο White Paper o Δήμαρχος Πειραιά, Γιάννης Μόραλης, «Το όραμά μας για τον Πειραιά είναι να καταστεί μια σύγχρονη γαλάζια μητρόπολη, ένας διεθνής κόμβος όπου η ναυτιλία, ο τουρισμός και η καινοτομία συνυπάρχουν αρμονικά με τον αστικό ιστό. Δεν αντιμετωπίζουμε το λιμάνι απλώς ως μια “λιμενική εγκατάσταση”. Βρίσκεται στην καρδιά μιας πυκνοκατοικημένης περιοχής με σπίτια, σχολεία και έντονη κοινωνική δραστηριότητα. Η ιστορία έχει αποδείξει πως η ευημερία του λιμανιού και της πόλης είναι συγκοινωνούντα δοχεία».

Στόχος, όπως επισημαίνει, είναι ο πλούτος που παράγεται στο λιμάνι να μην μένει εντός των προβλητών, αλλά να διοχετεύεται στο εμπορικό κέντρο και σε κάθε γειτονιά, ενισχύοντας την τοπική οικονομία. Μια σημαντική εξέλιξη των τελευταίων ετών είναι ότι ο Πειραιάς έχει ήδη μετεξελιχθεί σε έναν ελκυστικό, αυτοτελή τουριστικό προορισμό. Δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα πέρασμα για τα νησιά, αλλά έναν τόπο όπου ο επισκέπτης επιλέγει να μείνει, να περιηγηθεί και να γνωρίσει. Με τα νέα τοπόσημα, τις αναπλάσεις και την ανάδειξη της ακτογραμμής, η πόλη προσφέρει μια ολοκληρωμένη εμπειρία.

«Για να ενισχύσουμε τον ρόλο του Πειραιά μακροπρόθεσμα, έχουμε επενδύσει σε τρεις πυλώνες: α) στη Γαλάζια Οικονομία, για τη στήριξη της ναυτιλίας και των startups που σχετίζονται με τη θάλασσα, β) στη Βιώσιμη Ανάπτυξη, με παρεμβάσεις που μειώνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, το οποίο είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένο από τη λιμενική δραστηριότητα και γ) στην Εξωστρέφεια, προβάλλοντας τον Πειραιά ως διεθνές επενδυτικό και τουριστικό κέντρο που συνδυάζει την ανάπτυξη με σεβασμό στους κατοίκους και τους επισκέπτες του», αναφέρει ο Γιάννης Μόραλης.

Άλλωστε την τελευταία δεκαετία, ο Πειραιάς αναπτύσσεται ραγδαία μέσα από ευρείας κλίμακας δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στις μεταφορές, το λιμάνι, την κρουαζιέρα, τα ακίνητα και τον πολιτισμό. Η μεγαλύτερη πρόκληση πλέον για την περιοχή είναι να αντιμετωπιστεί το κυκλοφοριακό, το οποίο αποτελεί διαχρονικά το μεγαλύτερο πρόβλημα.

«Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι στην πόλη με το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας, το κυκλοφοριακό ξεπερνά τα όρια και τις αρμοδιότητες ενός Δήμου. Απαιτείται ένας συνολικός, κεντρικός σχεδιασμός από την Πολιτεία, ώστε να μπορούν να δοθούν ουσιαστικές και μακροπρόθεσμες λύσεις. Γι’ αυτό και εδώ και 25 χρόνια, βασικό αίτημα της πόλης είναι η υπογειοποίηση των γραμμών του ΗΣΑΠ, από το Νέο Φάληρο έως το λιμάνι», τονίζει ο Δήμαρχος Πειραιά. Προσθέτει πως η επόμενη φάση ανάπτυξης του Πειραιά, αφορά στην αξιοποίηση του κτιριακού αποθέματος.

«Η τάση που βλέπουμε, με μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες να ανακατασκευάζουν πρώην βιομηχανικά ακίνητα, είναι καθοριστική, καθώς αναβαθμίζονται εκτεταμένες περιοχές, εγκαταλελειμμένα “φαντάσματα” του παρελθόντος που αποκτούν ξανά ζωή. Παράλληλα, και ο δικός μας σχεδιασμός περιλαμβάνει μεγάλη κλίμακας αναπλάσεις, όπως στην Ακτή Θεμιστοκλέους στην Πειραϊκή, η οποία φιλοδοξούμε να αναδείξει την ωραιότερη βόλτα στην Αττική και, προφανώς, να είναι λειτουργική για κατοίκους, επιχειρηματίες και επισκέπτες. Επίσης, μέσα στο 2026 ξεκινά η ανάπλαση της Ακτής Δηλαβέρη, μια παρέμβαση κρίσιμη για το παραλιακό μας μέτωπο, καθώς το τμήμα αυτό είναι το τελευταίο που απομένει για να συμπληρωθεί η ανάπλαση του παραλιακού μας μετώπου, από το Μικρολίμανο έως το Σ.Ε.Φ.».

Πρόκειται για έργα, τα οποία, όπως επισημαίνει, βελτιώνουν πρωτίστως την ποιότητα ζωής των κατοίκων και, δευτερευόντως, ενισχύουν την ελκυστικότητα της πόλης για τους επενδυτές.

Το σύγχρονο αφήγημα της θαλάσσιας οικονομίας

Η Ελλάδα έχει μια από τις μεγαλύτερες ακτογραμμές παγκοσμίως, αλλά όχι ακόμη ένα ενιαίο, σύγχρονο αφήγημα για τη Blue Economy. Και εδώ είναι που η Marketing Greece έρχεται να παίξει καθοριστικό ρόλο.

Για τον Νίκο Διαμαντόπουλο, Γενικό Διευθυντή της Marketing Greece, το «Ήλιος & Θάλασσα» ήταν και παραμένει το πιο δυνατό μας προϊόν. Ωστόσο, στη Marketing Greece εδώ και αρκετά χρόνια μιλάνε με όρους εμπειρίας και όχι προϊόντων, κάτι που αποτελεί τον πυρήνα της στρατηγικής για το σύνολο των ελληνικών προορισμών.

«Διευρύνουμε το αφήγημα εντάσσοντας μέσα σε αυτό το σύνολο των εμπειριών που μπορεί να ζήσει ο ταξιδιώτης. Διασυνδέουμε δραστηριότητες με θεματικά προϊόντα και αναδεικνύουμε την αυθεντικότητα των ελληνικών προορισμών. Ο σύγχρονος ταξιδιώτης δεν αναζητά απλώς έναν προορισμό, αλλά μια εμπειρία ζωής. Αντίστοιχα, ο προορισμός κερδίζει όταν εντάσσει τον επισκέπτη στο σύνολό του και όχι αποσπασματικά. Μια τέτοια αυθεντική εμπειρία, όμως, δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς υπευθυνότητα. Είναι σημαντικό να χτίζουμε με όρους βιωσιμότητας, καλλιεργώντας τον αμοιβαίο σεβασμό μεταξύ επισκεπτών, μόνιμων κατοίκων και επαγγελματιών του τουρισμού. Το παραθαλάσσιο και θαλάσσιο οικοσύστημα δεν είναι το σκηνικό της εμπειρίας, είναι η ίδια η πηγή της», λέει χαρακτηριστικά.

Η αποστολή της Marketing Greece είναι να δημιουργεί τις συνθήκες εκείνες όπου η συνεργασία και η συνέργεια μπορούν να αναπτυχθούν και να θέσουν νέες βάσεις για τον ελληνικό τουρισμό. Δεν είναι φορέας υλοποίησης πολιτικής, αλλά μπορεί και λειτουργεί ως ενδιάμεσος επιταχυντής, αναδεικνύοντας τις επιμέρους πρωτοβουλίες στη διεθνή αγορά.

«Έχουμε δει στην πράξη ότι όταν ευθυγραμμίζονται δημόσιοι και ιδιωτικοί πόροι γύρω από ένα κοινό στόχο, το αποτέλεσμα πολλαπλασιάζεται. Είμαστε ανοιχτοί σε όλους και αυτός είναι και ο τρόπος που λειτουργούμε. Με κοινή γλώσσα και κοινό όραμα, το αποτέλεσμα μπορεί να επιτευχθεί», καταλήγει ο κ. Διαμαντόπουλος.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “White Paper: The Greater Riviera”, την ειδική έκδοση της NouPou Media για το μέλλον της παράκτιας Αττικής.