Φάληρο: Το νέο παραλιακό μέτωπο της Αθήνας

Σε νέα φάση εισέρχεται το παραλιακό μέτωπο της Αθήνας, με το Παλαιό Φάληρο να αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικούς κρίκους της ευρύτερης αλυσίδας παρεμβάσεων που αλλάζουν τη φυσιογνωμία της Αθηναϊκής Ριβιέρας. Από τη Μαρίνα Φλοίσβου έως τη Βουλιαγμένη και από τον Άλιμο έως το Ελληνικό, διαμορφώνεται σταδιακά ένα ενιαίο παράκτιο σύστημα δημόσιων χώρων, μαρινών, πολιτιστικών υποδομών και αστικών αναπλάσεων, που δεν αφορά μόνο την τουριστική εικόνα της πρωτεύουσας, αλλά και την καθημερινότητα των κατοίκων.

Το Φάληρο βρίσκεται στην καρδιά αυτής της μετάβασης. Δεν διαθέτει απλώς παραλιακή ζώνη, αλλά ένα από τα πιο άμεσα προσβάσιμα μέτωπα της Αθήνας προς τη θάλασσα. Όπως επισημαίνει ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Διοίκησης Παλαιού Φαλήρου, Γιώργος Πράπας, το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της περιοχής είναι ότι η πόλη ακουμπά σχεδόν απευθείας στη θάλασσα, καθώς τη χωρίζει ουσιαστικά μόνο ένας δρόμος από αυτήν. «Σε αντίθεση με άλλες περιοχές της παραλιακής ζώνης, όπου ανάμεσα στον αστικό ιστό και την παραλία παρεμβάλλονται κατοικίες ή μεγαλύτερες ζώνες δόμησης, στο Παλαιό Φάληρο η σχέση κατοίκου και παραλιακού μετώπου παραμένει άμεση και καθημερινή», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Η έννοια του Metropolitan Waterfront δεν αφορά πλέον μόνο μεγάλα εμβληματικά έργα. Αφορά ταυτόχρονα και τη σύνδεση μικρότερων και μεγαλύτερων παρεμβάσεων, που από κοινού μπορούν να μετατρέψουν την παραλιακή ζώνη σε νέα δημόσια πρόσοψη της Αθήνας. Ωστόσο, η μεγαλύτερη αστική παρέμβαση στο Παλαιό Φάληρο, αφορά στη δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου Αέναον, με ευθύνη της Περιφέρειας Αττικής. Το έργο, συνολικής έκτασης 541 στεμμάτων και προϋπολογισμού 370 εκατ. ευρώ, αποτελεί τη μεγαλύτερη αστική ανάπλαση της Περιφέρειας Αττικής και αναμένεται να αναβαθμίσει πλήρως το παραλιακό μέτωπο της Αθηναϊκή Ριβιέρας, προσφέροντας στους πολίτες έναν σύγχρονο χώρο πρασίνου, πολιτισμού, αθλητισμού και αναψυχής.

Σε εξέλιξη του έργο του παραλιακού ποδηλατόδρομου

Στο Παλαιό Φάληρο, η ατζέντα των έργων περιλαμβάνει παρεμβάσεις που κινούνται σε τρεις άξονες: ελεύθερος χρόνος και άθληση, πολιτισμός και αναβάθμιση του δημόσιου χώρου.

Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκεται ο ποδηλατόδρομος που θα συνδέσει το νότιο μέτωπο, με ένα σημαντικό τμήμα του έργου να διέρχεται από το Παλαιό Φάληρο. Η ολοκλήρωσή του εκτιμάται ότι θα μετατεθεί μετά το καλοκαίρι, καθώς τα έργα στο παραλιακό μέτωπο επιβαρύνουν σημαντικά την καθημερινή κυκλοφορία. Ωστόσο, η σημασία του έργου είναι στρατηγική καθώς ο ποδηλατόδρομος μπορεί να λειτουργήσει ως γραμμική υποδομή ενοποίησης των επιμέρους σημείων του παραλιακού άξονα, δίνοντας συνέχεια σε έναν χώρο που για δεκαετίες παρέμενε αποσπασματικός.

Ιδιαίτερο βάρος έχει και η αναστήλωση του ιστορικού «Στρογγυλού» κτιρίου του Φλοίσβου, ενός εμβληματικού κτιρίου για την περιοχή, το οποίο βρίσκεται σε διαδικασία ανακαίνισης και αναμένεται, εφόσον τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα, να είναι έτοιμο τον Νοέμβριο του 2026. «Το έργο προβλέπει τη μετατροπή του σε χώρο εκθέσεων, πολιτιστικών εκδηλώσεων και δραστηριοτήτων, με αξιοποίηση και του περιβάλλοντος χώρου για συναυλίες και ανοιχτές εκδηλώσεις. Με κόστος που κινείται περίπου στα 3 εκατ. ευρώ, η παρέμβαση έρχεται να επαναφέρει σε ενεργό χρήση ένα κτίριο που συνδέεται με την ταυτότητα του Φαλήρου», επισημαίνει ο Γιώργος Πράπας.

Ήδη έχει ολοκληρωθεί το νέο skatepark στην περιοχή της Αγίας Σκέπης, δίπλα στη Μαρίνα Φλοίσβου. Πρόκειται, σύμφωνα με τον Γιώργο Πράπα, για έναν μεγάλο και σύγχρονο χώρο που απευθύνεται κυρίως στη νεολαία και συνδυάζεται με υποδομές υπαίθριας γυμναστικής και καλλισθενικής άσκησης. Η σημασία τέτοιων παρεμβάσεων δεν είναι αμελητέα. Σε μια πόλη όπου ο ελεύθερος δημόσιος χώρος αποτελεί διαχρονικά ζητούμενο, η δημιουργία χώρων άθλησης κοντά στη θάλασσα ενισχύει τον καθημερινό χαρακτήρα του παραλιακού μετώπου και αποτρέπει τη μετατροπή του σε αποκλειστικά τουριστική ή εμπορική ζώνη.

Στο επίκεντρο η αναβάθμιση των μαρινών στο παραλιακό μέτωπο

Την ίδια ώρα, το μεγάλο στοίχημα για την ευρύτερη Αθηναϊκή Ριβιέρα παραμένει η αναβάθμιση των μαρινών. Ο Νίκος Φλώριος, επικεφαλής της Marnet Α.Ε., εταιρείας που βρίσκεται πίσω από τον σχεδιασμό πολλών μαρινών στην Ελλάδα, περιγράφει την εξέλιξη αυτή ως κρίσιμη για την εικόνα και τη λειτουργία της Αθήνας ως παραθαλάσσιας μητρόπολης. Η Μαρίνα Βουλιαγμένης έχει ήδη ολοκληρωθεί και λειτουργεί πλήρως, ενώ επόμενο μεγάλο έργο θεωρείται η Μαρίνα Αλίμου, για την οποία η Marnet έχει εκπονήσει master plan. Ο ίδιος εκτιμά ότι, εφόσον επιλυθούν τα αδειοδοτικά ζητήματα, οι παρεμβάσεις στη Μαρίνα Αλίμου θα μπορούσαν να ολοκληρωθούν σε διάστημα περίπου δύο ετών.

Η ολοκλήρωση και λειτουργική αναβάθμιση των μαρινών Φλοίσβου, Αλίμου, Ελληνικού και Βουλιαγμένης δημιουργεί, σύμφωνα με τον κ. Φλώριο, ένα νέο πλέγμα υποδομών υψηλής αξίας για την Αθήνα. Δεν πρόκειται μόνο για θέσεις ελλιμενισμού. «Οι σύγχρονες μαρίνες λειτουργούν ως κόμβοι αναψυχής, εμπορικής δραστηριότητας, τουριστικής προβολής και αστικής υπεραξίας. Ενισχύουν το κύρος της πόλης, προσελκύουν επισκέπτες υψηλότερου εισοδηματικού προφίλ και επηρεάζουν ακόμη και την αγορά κατοικίας στις γύρω περιοχές».

Καίριο ζήτημα η διατήρηση της ισορροπίας της γειτονιάς και της αστικής ανάπτυξης

Στο Παλαιό Φάληρο, ωστόσο, η αναβάθμιση του μετώπου συνυπάρχει με έναν διαφορετικό προβληματισμό, την έντονη οικιστική πίεση. Ο Γιώργος Πράπας περιγράφει μια περιοχή που διατηρεί ακόμη τον χαρακτήρα της γειτονιάς, με μικρά καταστήματα, πλατείες, σχολεία και ανθρώπινες σχέσεις, αλλά ταυτόχρονα πιέζεται από την αντικατάσταση μονοκατοικιών με πολυώροφες οικοδομές. Η αύξηση κατοίκων, οχημάτων, απορριμμάτων και αναγκών καθαριότητας δημιουργεί, όπως λέει, ένα περιβάλλον που πλησιάζει στα όρια κορεσμού.

Αυτό είναι ίσως το βασικό δίλημμα για το μέλλον του Metropolitan Waterfront. Πώς η Αθήνα θα αποκτήσει ένα σύγχρονο, εξωστρεφές και λειτουργικό παραλιακό μέτωπο χωρίς να χαθεί η κοινωνική και γειτονική φυσιογνωμία των περιοχών που το φιλοξενούν. Το Παλαιό Φάληρο δείχνει ότι η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στα μεγάλα έργα, αλλά και στη διατήρηση της καθημερινής σχέσης των κατοίκων με τη θάλασσα, τον πολιτισμό και τον δημόσιο χώρο.